WASHINGTON – De Amerikaanse president Donald Trump ligt onder vuur binnen zijn eigen Republikeinse Partij na het sluiten van een voorlopig akkoord met Iran. Meerdere Republikeinse senatoren noemen de overeenkomst een verlies voor de Verenigde Staten en waarschuwen dat Iran grote concessies krijgt zonder dat daar harde garanties tegenover staan.

Het akkoord moet een einde maken aan de oorlog met Iran en de Straat van Hormuz weer volledig openen. Volgens persbureau Reuters gaat het om een Memorandum of Understanding dat door het Witte Huis naar leden van het Congres is gestuurd. Het document vormt volgens de berichtgeving het begin van een onderhandelingsperiode van twee maanden.

Kritiek op vrijgave tegoeden en sanctieverlichting

De kritiek richt zich vooral op de mogelijke vrijgave van bevroren Iraanse tegoeden, verlichting van sancties en een investeringsfonds van 300 miljard dollar. Republikeinse tegenstanders vrezen dat Iran hierdoor economisch wordt beloond, terwijl het nucleaire programma en het raketprogramma onvoldoende worden ingeperkt.

Senator Bill Cassidy noemde het akkoord volgens Reuters “de grootste buitenlandse politieke blunder in decennia”. Hij stelde dat Iran door de dreiging rond de Straat van Hormuz heeft geleerd dat druk zetten werkt. Ook zei hij dat Amerikaanse gezinnen al miljarden hebben betaald door hogere brandstofprijzen en dat de Verenigde Staten nu minder overhouden dan vóór het conflict.

Boosheid over kosten voor belastingbetaler

Binnen de Republikeinse Partij groeit vooral de boosheid over de financiële gevolgen. Critici stellen dat de Amerikaanse belastingbetaler uiteindelijk opdraait voor de prijs van een akkoord dat Iran volgens hen sterker maakt. Volgens CBS benadrukt Trump dat het investeringsfonds uit private investeringen komt en niet rechtstreeks uit Amerikaans belastinggeld wordt betaald. Toch vrezen tegenstanders dat de politieke en economische risico’s uiteindelijk bij de Verenigde Staten terechtkomen.

Senator Ted Cruz zei dat het volgens hem geen goed idee is om miljarden beschikbaar te maken voor een regime dat door Washington al jaren wordt gezien als steunpilaar van terreurgroepen. Ook senator John Cornyn waarschuwde dat Iran na sanctieverlichting meer geld kan krijgen voor bondgenoten als Hezbollah.

Trump verdedigt akkoord fel

Trump heeft de kritiek fel van de hand gewezen. Op zijn sociale mediaplatform noemde hij tegenstanders van het akkoord “dwazen” en wees hij op dalende olieprijzen en hogere beurskoersen. Volgens Trump bewijst dat juist dat zijn beleid werkt en dat het akkoord economische stabiliteit kan brengen.

Ook binnen de Republikeinse Partij is de kritiek niet unaniem. Senator Lindsey Graham sprak na overleg met Trumps gezant Steve Witkoff voorzichtige steun uit, omdat het akkoord volgens hem kan bijdragen aan het openen van de Straat van Hormuz en het beëindigen van de vijandelijkheden. Hij benadrukte wel dat nog moet blijken of er een controleerbare afspraak over het Iraanse nucleaire programma komt.

Congres wil tekst en uitleg

Meerdere senatoren willen dat het Witte Huis het Congres volledig informeert over de inhoud en gevolgen van het akkoord. Volgens Reuters waren er donderdag nog geen officiële briefings gepland, terwijl Republikeinse en Democratische parlementariërs om meer details vroegen.

De vraag is ook of het akkoord onder de Iran Nuclear Agreement Review Act valt. Die wet bepaalt dat het Congres afspraken over het Iraanse nucleaire programma en sanctieverlichting moet kunnen beoordelen. Verschillende senatoren vinden dat de overeenkomst naar Capitol Hill moet worden gestuurd voordat zij definitief wordt uitgevoerd.

Akkoord blijft politiek risico voor Trump

Voor Trump is het Iran-akkoord een politiek risico. Hij presenteert de overeenkomst als een manier om de oorlog te beëindigen, de oliemarkt te kalmeren en Amerikaanse belangen veilig te stellen. Zijn Republikeinse critici zien juist een capitulatie waarbij Iran economische ruimte krijgt en de Verenigde Staten strategische winst weggeven.

De komende weken moet blijken of Trump de kritiek binnen zijn eigen partij kan indammen. Zolang onduidelijk blijft hoe het akkoord wordt gecontroleerd en wie de financiële risico’s draagt, blijft de druk vanuit het Congres toenemen.