Oxfam: rijke landen overschatten klimaatgeld met 100 miljard

DEN HAAG, 9 juli 2026 – Rijke landen hebben de werkelijke waarde van hun klimaatfinanciering voor lage- en middeninkomenslanden opnieuw fors overschat. Dat stelt Oxfam Novib in een nieuwe analyse die vandaag is gepubliceerd. Volgens de hulporganisatie werd het bedrag in 2024 met ongeveer 100 miljard dollar te hoog voorgesteld.

Rijke landen rapporteerden dat zij in 2024 bijna 137 miljard dollar beschikbaar stelden om landen in het Mondiale Zuiden te helpen bij het terugdringen van uitstoot en het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering. Volgens Oxfam Novib lag de werkelijke waarde veel lager: tussen 33 en 45 miljard dollar. Daarmee zou niet meer dan een derde van het gerapporteerde bedrag daadwerkelijk als effectieve klimaatfinanciering kunnen worden gezien.

Voor klimaatadaptatie, zoals bescherming tegen droogte, hitte, overstromingen en mislukte oogsten, bleef volgens Oxfam Novib slechts 15 tot 18 miljard dollar over. Juist die vorm van financiering is voor kwetsbare landen van groot belang, omdat de schade door extreem weer toeneemt.

Veel geld bestaat uit leningen

Een belangrijk kritiekpunt van Oxfam Novib is dat een groot deel van de klimaatfinanciering niet uit giften bestaat, maar uit leningen. Van de 137 miljard dollar die rijke landen voor 2024 rapporteerden, was 69 miljard dollar volgens de organisatie in de vorm van leningen.

Veel van die leningen moeten met rente worden terugbetaald. Daardoor loopt de schuldenlast van landen in het Mondiale Zuiden verder op, terwijl zij relatief weinig hebben bijgedragen aan de klimaatcrisis. Oxfam Novib stelt dat rijke landen hierdoor met beperkte eigen financiële inspanning hoge bedragen kunnen rapporteren.

Volgens klimaatexpert Alice Kooij van Oxfam Novib klopt de claim niet dat rijke landen op schema liggen met hun eerder beloofde jaarlijkse klimaatbijdrage van 100 miljard dollar. Die afspraak werd in 2009 gemaakt tijdens de VN-klimaattop in Kopenhagen.

Kooij stelt dat landen in het Mondiale Zuiden “driedubbel gestraft” worden: door klimaatschade, door een crisis waaraan zij nauwelijks hebben bijgedragen en door rente op klimaatleningen.

Nederland loopt terug

Voor Nederland ziet Oxfam Novib eveneens een negatieve ontwikkeling. Volgens de analyse is de werkelijke waarde van de Nederlandse klimaatfinanciering in de periode 2023-2024 aanzienlijk teruggelopen.

De organisatie waarschuwt dat het verschil tussen gerapporteerde bedragen en daadwerkelijk beschikbare steun het vertrouwen tussen landen schaadt. Klimaatfinanciering is al jaren een twistpunt tijdens internationale klimaattoppen. Ontwikkelingslanden eisen meer steun om zich te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering en om schoner te kunnen groeien.

Volgens Oxfam Novib raakt onvoldoende klimaatfinanciering niet alleen kwetsbare landen zelf. De organisatie wijst erop dat extreem weer ook gevolgen kan hebben voor internationale voedselketens. Een sterke El Niño, versterkt door klimaatverandering, kan leiden tot hitte, droogte en zware regenval. Dat kan oogsten aantasten en uiteindelijk ook voedselprijzen in Nederlandse supermarkten beïnvloeden.

Druk richting klimaattop Istanbul

De nieuwe analyse verschijnt enkele weken na de VN-klimaatonderhandelingen in Bonn. Daar zouden rijke landen volgens Oxfam Novib hebben geweigerd hun eerdere toezeggingen voor klimaatadaptatie verder aan te scherpen.

Tijdens de VN-klimaattop in Brazilië in 2025 werd afgesproken de financiering voor klimaatadaptatie tegen 2035 te verdrievoudigen. Volgens Oxfam Novib is zelfs dat onvoldoende. De organisatie schat dat een verdrievoudiging nog altijd slechts een derde van de adaptatiebehoefte van armere landen dekt.

Oxfam Novib wil daarom dat klimaatfinanciering een prominentere plek krijgt op de agenda van de komende VN-klimaattop in Istanbul in november. Ook de Nederlandse regering moet zich daar volgens de organisatie harder voor inzetten.