DEN HAAG, 11 februari 2026 – De Commissie insolventierecht adviseert het kabinet om de rol van de rechter-commissaris (RC) in faillissementen te verduidelijken en op onderdelen te herzien. In een uitgebreid advies aan staatssecretaris Struycken pleit de commissie voor behoud van de toezichthoudende taak van de RC, maar met een scherpere afbakening ten opzichte van geschilbeslechting, meer transparantie in de afwikkeling van faillissementen en een grotere betrokkenheid van schuldeisers.
Behoud toezichthoudende rol
Volgens de commissie vervult de rechter-commissaris een wezenlijke en toegevoegde rol bij het toezicht op curatoren. De RC bewaakt niet alleen de rechtmatigheid, maar ook de doelmatigheid van het handelen van de curator en weegt daarbij de belangen van schuldeisers, schuldenaren en andere betrokkenen. Van structureel falend toezicht is geen sprake, aldus het advies, waardoor afschaffing van de RC niet aan de orde is.
Scheiding tussen toezicht en geschilbeslechting
Wel constateert de commissie dat de combinatie van toezichthoudende en feitelijk geschilbeslechtende taken spanning kan opleveren, met name bij verzoeken op grond van artikel 69 van de Faillissementswet. Die verzoeken worden vaak ervaren als juridische geschillen, terwijl de RC formeel als toezichthouder optreedt. De commissie stelt daarom voor om de uiteindelijke beslissing over dergelijke geschillen bij de rechtbank te beleggen, waarbij de RC een filterende en bemiddelende rol houdt.
Meer transparantie in faillissementen
Een belangrijk knelpunt is volgens de commissie het gebrek aan inzicht voor betrokkenen in de afwikkeling van faillissementen. Schuldeisers krijgen doorgaans beperkt zicht op de afwegingen van de curator en de rol van de RC. Het advies pleit onder meer voor:
- duidelijkere informatie over taken en rollen van curator en RC;
- een verplicht plan van aanpak in het eerste faillissementsverslag;
- periodieke actualisering van dat plan in vervolgrapportages;
- een regiezitting waarin betrokkenen met curator en RC van gedachten kunnen wisselen.
Grotere rol voor schuldeisers
De commissie ziet daarnaast ruimte voor een sterkere positie van schuldeisers via eenvoudiger en vaker in te stellen schuldeiserscommissies. In Nederland gebeurt dit volgens het advies nog te weinig, terwijl zo’n commissie kan bijdragen aan betere controle, meer draagvlak en een hogere kwaliteit van de faillissementsafwikkeling. Ook boedelschuldeisers zouden hierbij dezelfde rechten moeten krijgen als faillissementsschuldeisers.
Mediation als alternatief
Tot slot benadrukt de commissie het belang van mediation. Procedures in faillissementen leiden vaak tot aanzienlijke vertraging en hogere kosten. Door vaker te kiezen voor bemiddeling, eventueel onder regie van de RC, kunnen geschillen sneller en efficiënter worden opgelost. De commissie adviseert daarom om kennis en inzet van mediation binnen het insolventierecht actief te bevorderen. Advies inzake het toezicht door…
Het advies kan leiden tot aanpassingen van meerdere artikelen in de Faillissementswet en bijbehorende richtlijnen. De commissie verwacht dat de voorgestelde wijzigingen de rechtsbescherming van betrokkenen versterken en de afwikkeling van faillissementen toekomstbestendiger maken.
