BRUSSEL, 2 april 2026 – De mogelijke terugkeer van Donald Trump naar het Witte Huis zorgt voor toenemende nervositeit binnen het Noord-Atlantische bondgenootschap. Europese bondgenoten bereiden zich voor op een scenario waarin de Amerikaanse steun aan de NAVO niet langer vanzelfsprekend is.
De kern van de huidige onrust ligt in de herhaaldelijke kritiek van de voormalige Amerikaanse president op de financiële bijdragen van Europese lidstaten. Trump heeft in het verleden gesuggereerd dat de Verenigde Staten bondgenoten die niet aan de afgesproken defensienormen voldoen, mogelijk niet te hulp zullen schieten bij een aanval. Deze retoriek raakt de kern van Artikel 5, het principe van collectieve defensie dat stelt dat een aanval op één lidstaat een aanval op allen is.
Spanningen binnen het bondgenootschap
Volgens analyses van Politico is de frustratie van Trump over de scheve verhoudingen in defensie-uitgaven diepgeworteld. Hoewel veel Europese landen hun budgetten inmiddels fors hebben verhoogd, blijft de vrees bestaan dat een tweede termijn van Trump zal leiden tot een fundamentele verschuiving in de Amerikaanse buitenlandse politiek. Dit kan variëren van een vermindering van de Amerikaanse troepenmacht in Europa tot een volledige terugtrekking uit de verdragsorganisatie.
De Europese Unie probeert in reactie hierop de eigen militaire slagkracht te vergroten. Er wordt gesproken over een grotere “strategische autonomie”, waarbij Europa minder afhankelijk moet worden van de militaire capaciteiten van Washington. Critici wijzen er echter op dat een volwaardig Europees defensieapparaat zonder Amerikaanse ondersteuning nog jaren, al dan niet decennia, van de realiteit verwijderd is.
De rol van de defensienorm
Tijdens de top in Wales in 2014 spraken de NAVO-landen af om toe te werken naar een defensiebudget van ten minste 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Hoewel de oorlog in Oekraïne de urgentie heeft vergroot en het aantal landen dat deze norm haalt is gestegen, blijft de ongelijkheid een twistpunt. Voor Trump fungeert deze 2 procent-norm als een lakmoesproef voor de loyaliteit van bondgenoten.
De komende maanden zullen in het teken staan van diplomatieke inspanningen om de trans-Atlantische banden te verstevigen, ongeacht de uitkomst van de Amerikaanse verkiezingen. Toch blijft de onzekerheid groot. De vraag is niet langer óf Europa meer moet doen aan eigen veiligheid, maar of het dit snel genoeg kan realiseren om een mogelijke koerswijziging vanuit Washington op te vangen.
Toekomstige scenario’s
Diplomaten in Brussel houden rekening met verschillende scenario’s. In het meest gematigde geval blijft de VS lid, maar stelt het harde voorwaarden aan de inzet van middelen. In een extremer scenario kan de Amerikaanse deelname aan de NAVO puur symbolisch worden, wat de veiligheidsarchitectuur van Europa zoals die sinds 1949 bestaat, volledig zou ontmantelen. De eenheid binnen de NAVO wordt daarmee de komende tijd zwaar op de proef gesteld.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.