Kabinet investeert miljarden in talent, onderwijs en media

DEN HAAG – Het kabinet trekt vanaf 2027 honderden miljoenen euro’s extra uit voor talentontwikkeling, onderwijs, onderzoek, innovatie en media. De investering van 668 miljoen euro in 2027 loopt uiteindelijk op tot bijna 1,3 miljard euro structureel. De maatregelen vloeien voort uit het coalitieakkoord en moeten onder meer de basisvaardigheden van leerlingen versterken en Nederland aantrekkelijk houden voor talent.

Talentstrategie moet arbeidsmarkt versterken

De talentstrategie van het kabinet richt zich op het opleiden, aantrekken en behouden van mensen voor sectoren die als cruciaal worden beschouwd voor de Nederlandse economie en publieke voorzieningen. De plannen worden de komende periode verder uitgewerkt met werkgevers, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen.

Voor het vervolgonderwijs wordt gewerkt aan een mbo-pact met de titel ‘Opleiden voor de arbeidsmarkt van de toekomst’. Ook wil het kabinet ruimte houden voor het aantrekken van internationaal talent. Een eerdere bezuiniging op dit terrein voor hogescholen en universiteiten wordt teruggedraaid. Daarvoor is in 2027 24,9 miljoen euro beschikbaar.

Meer geld voor lezen, schrijven en rekenen

Binnen het onderwijs krijgen lezen, schrijven en rekenen een prominente plaats. Staatssecretaris Tielen komt dit najaar met een Versterkingsagenda waarin de verbetering van de basisvaardigheden centraal staat.

Vanaf 2027 krijgen scholen structureel geld voor basisvaardigheden. Jaarlijkse subsidieaanvragen worden daarvoor vervangen door een structurele financiering. Het kabinet wil daarmee scholen meer financiële zekerheid geven, maar tegelijkertijd meer invloed houden op de besteding van het geld.

Basisscholen, scholen voor gespecialiseerd onderwijs en middelbare scholen krijgen gezamenlijk ruim 500 miljoen euro per jaar voor de basisvaardigheden. Dat komt neer op minimaal 206 euro per leerling, bovenop de reguliere onderwijsbekostiging.

Extra geld voor leraren en leerlingen

Ook de personeelsbezetting krijgt aandacht. Het kabinet trekt komend jaar ongeveer 80 miljoen euro uit om zij-instroom in het onderwijs aantrekkelijker te maken. Dat bedrag loopt daarna op tot 88 miljoen euro per jaar.

Daarnaast komt vanaf 2027 structureel 121 miljoen euro extra beschikbaar voor het programma School & Omgeving. Daarmee krijgen leerlingen extra leer- en ontwikkeltijd. Het aantal leerlingen dat wordt bereikt moet hierdoor stijgen van ongeveer 175.000 naar 245.000.

Onderzoek krijgt 428 miljoen euro extra

Voor onderzoek en innovatie wordt structureel 428 miljoen euro extra uitgetrokken. Een deel daarvan gaat naar bestaande programma’s. Zo komt jaarlijks 80 miljoen euro extra beschikbaar om wetenschappers te ondersteunen bij het binnenhalen van Europese onderzoekssubsidies.

Ook praktijkgericht onderzoek wordt uitgebreid. Voor het hbo loopt de extra financiering op tot 68 miljoen euro structureel per jaar en voor het mbo tot 17 miljoen euro.

Universiteiten krijgen daarnaast 132 miljoen euro per jaar extra voor sectorplannen. Daarbij wordt gevraagd de beschikbare middelen te richten op domeinen die voor Nederland van strategisch belang zijn.

Ook wetenschappelijke onderzoeksinfrastructuur krijgt extra financiering. Voor de opvolger van de nationale supercomputer Snellius is 185 miljoen euro gereserveerd. Daarnaast wordt 25 miljoen euro uitgetrokken voor de voorbereiding op de komst van de Einstein Telescope.

Kabinet trekt geld uit voor AI in het onderwijs

Voor het gebruik van kunstmatige intelligentie in het funderend onderwijs wordt in 2027 10,7 miljoen euro beschikbaar gesteld. Het geld is bedoeld voor een publieke AI-voorziening waarmee scholen verschillende AI-modellen veilig en verantwoord kunnen gebruiken.

Privacy, gegevensbescherming en veiligheid moeten daarbij centraal staan. De voorziening moet scholen bovendien minder afhankelijk maken van één commerciële aanbieder.

Nieuwe financiering voor mbo

Het kabinet wil het vervolgonderwijs beter voorbereiden op veranderende studentenaantallen. Vooral regio’s waar het aantal studenten daalt, kunnen daardoor te maken krijgen met financiële en organisatorische gevolgen.

Voor het mbo wordt gewerkt aan een nieuwe bekostigingssystematiek die vanaf 2029 moet ingaan. Onderdeel van het voorstel is een regionaal samenwerkingsbudget van 200 miljoen euro per jaar. Daarmee moeten onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar worden aangesloten.

Voor het hbo en de universiteiten volgt een afzonderlijke herziening van de bekostiging.

Extra geld voor publieke media

Ook de financiering van de publieke media wordt aangepast. Voor de landelijke publieke omroep is vanaf 2027 jaarlijks 45 miljoen euro beschikbaar om eerdere bezuinigingen gedeeltelijk terug te draaien.

Lokale publieke omroepen krijgen vanaf 2027 jaarlijks 3 miljoen euro extra. Tegelijkertijd werkt het kabinet aan wijzigingen in het bestel van zowel landelijke als lokale publieke omroepen.

Cultuur en emancipatie

Voor de culturele sector wordt gewerkt aan een herzien cultuurbestel dat vanaf 2029 moet gaan gelden. De plannen moeten onder meer de toegankelijkheid en toekomstbestendigheid van de sector verbeteren en de financiering vereenvoudigen. De Tweede Kamer wordt hierover later dit jaar geïnformeerd.

Daarnaast blijft het kabinet inzetten op de gelijkwaardige positie van vrouwen en lhbtiq+ personen. De aandacht ligt daarbij op veiligheid, gezondheid en vrijheid. De recente Emancipatienota bevat de plannen en maatregelen voor de komende periode.