DEN HAAG, 19 februari 2026 – Het loslaten van het zogenoemde woonlandbeginsel in de zeevaart kan leiden tot forse economische schade en een verzwakking van de nationale veiligheid. Dat blijkt uit een onderzoek van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) en Deloitte, dat door het kabinet aan de Tweede Kamer is aangeboden Rapport
Volgens de onderzoekers zal bij het afschaffen van het woonlandbeginsel naar verwachting 50 tot 70 procent van de zeeschepen het Nederlandse vlagregister verlaten. Dat zou leiden tot een sterke krimp van de vloot, verlies van werkgelegenheid en een afname van de internationale concurrentiepositie van Nederlandse reders.
Wat is het woonlandbeginsel
Het woonlandbeginsel houdt in dat zeevarenden worden beloond op basis van het prijspeil in het land waar zij wonen. In de internationale zeevaart is dit een gebruikelijke praktijk, vastgelegd in cao’s tussen werkgevers en vakbonden en gebaseerd op wereldwijde minimumloonnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO).
Aanleiding voor het onderzoek zijn recente, niet-bindende oordelen van het College voor de Rechten van de Mens, waarin toepassing van het woonlandbeginsel als discriminerend werd aangemerkt. Die uitspraken hebben geleid tot onzekerheid binnen de maritieme sector en tot Kamervragen.
Economische schade en banenverlies
De economische activiteit van de Nederlands gevlagde vloot bedraagt momenteel circa 1,9 miljard euro per jaar. Bij grootschalig omvlaggen voorzien de onderzoekers een direct negatief effect van 125 tot 200 miljoen euro per jaar voor de Nederlandse economie. Daarnaast dreigt verlies van banen, met name onder Nederlandse zeevarenden, en verplaatsing van maritieme activiteiten naar het buitenland Rapport
Het kabinet benadrukt dat het vlagregister een belangrijke schakel vormt binnen het bredere maritieme cluster, dat goed is voor een toegevoegde waarde van ongeveer 75 miljard euro en ruim 300.000 arbeidsplaatsen.
Strategische en veiligheidsrisico’s
Naast economische gevolgen wijst het rapport op risico’s voor de nationale veiligheid en strategische autonomie. Nederlands gevlagde schepen kunnen in tijden van crisis, oorlog of handelsconflicten door de overheid worden ingezet voor bevoorrading, transport of defensieve taken. Een sterke afname van het aantal schepen onder Nederlandse vlag beperkt die mogelijkheden aanzienlijk.
Ook verliest Nederland bij een krimp van het vlagregister invloed in internationale maritieme organisaties zoals de IMO en ILO, waar afspraken worden gemaakt over veiligheid, duurzaamheid en arbeidsomstandigheden.
Kabinet ziet belang behoud woonlandbeginsel
Het kabinet stelt, mede op basis van het onderzoek, het belang te zien van het woonlandbeginsel zoals dat internationaal wordt toegepast. Tegelijk kondigt het aan nader te onderzoeken welke maatregelen nodig zijn om het Nederlandse vlagregister en de maritieme sector toekomstbestendig te houden
Daarbij wordt ook gekeken naar de bredere impact op de maritieme maakindustrie en aanpalende sectoren. Het kabinet benadrukt dat het onderzoek geen juridisch oordeel geeft, maar dient als onderbouwing voor verdere beleidsafwegingen.
