MADRID – De Verenigde Staten hebben de Spaanse politica Ada Colau, voormalig burgemeester van Barcelona, toestemming geweigerd om naar Puerto Rico te reizen. Volgens Colau is het besluit van de regering van president Donald Trump politiek gemotiveerd en houdt het verband met haar deelname aan een humanitaire vloot richting Gaza. De Amerikaanse autoriteiten voeren volgens haar omgeving echter een heel andere reden aan: het vermoeden dat zij illegaal in de Verenigde Staten wil blijven.

De politica, die momenteel kandidaat is voor de linkse verkiezingsalliantie Frente Amplio bij de Spaanse parlementsverkiezingen van 29 november, zou op 3 en 4 november deelnemen aan een internationale bijeenkomst van de beweging Fearless Cities in Puerto Rico. Daar komen vertegenwoordigers van progressieve steden en maatschappelijke organisaties bijeen om te spreken over lokale democratie, sociale rechtvaardigheid en mensenrechten.

Alle andere leden van haar delegatie kregen toestemming om naar Puerto Rico te reizen. Alleen de aanvraag van Colau werd afgewezen.

Amerikaanse ambassade stelt vragen over Gaza

Colau had aanvankelijk een elektronische reistoestemming aangevraagd via het Amerikaanse ESTA-systeem. Nadat deze aanvraag was afgewezen, kreeg zij de mogelijkheid om tijdens een persoonlijk gesprek op de Amerikaanse ambassade in Madrid haar situatie toe te lichten.

Volgens bronnen rond de politica ging het gesprek vrijwel uitsluitend over haar betrokkenheid bij de Palestijnse kwestie en haar deelname aan de Global Sumud Flotilla, die in 2025 probeerde humanitaire hulp naar de Gazastrook te brengen.

Amerikaanse diplomatieke medewerkers zouden uitvoerig hebben gevraagd naar haar verblijf in Israël en de drie dagen waarin zij door de Israëlische autoriteiten werd vastgehouden nadat de vloot was onderschept.

De definitieve weigering volgde dinsdag 20 oktober. Volgens haar medewerkers staat in de Amerikaanse motivering dat er vermoedens bestaan dat Colau van plan is illegaal in de Verenigde Staten te blijven.

De voormalige burgemeester bestrijdt die uitleg. Zij wijst erop dat ze eerder zonder problemen Puerto Rico heeft bezocht en bovendien midden in een Spaanse verkiezingscampagne zit.

Colau spreekt van politieke vervolging

Colau reageerde fel op het besluit van Washington. Zij beschuldigt de regering-Trump ervan de Amerikaanse grenzen op een willekeurige, autoritaire en antidemocratische manier af te sluiten voor mensen met afwijkende politieke opvattingen.

Volgens de politica is haar deelname aan de hulpvloot richting Gaza de werkelijke reden voor de weigering. Een rechtstreeks verband tussen haar politieke activiteiten en het Amerikaanse besluit is echter niet onafhankelijk vastgesteld.

Colau behoort tot de prominente Spaanse politici die zich openlijk hebben uitgesproken tegen het Israëlische militaire optreden in Gaza. Na haar aanhouding door Israëlische autoriteiten diende zij een strafrechtelijke klacht in tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu wegens vermeende marteling.

Spaanse minister spreekt van politiek besluit

Ook de Spaanse minister van Cultuur, Ernest Urtasun, heeft kritiek geuit op de Amerikaanse beslissing. Volgens hem is sprake van een politieke blokkade die verband houdt met Colau's betrokkenheid bij de Palestijnse zaak.

De afwijzing raakt volgens haar politieke medestanders niet alleen aan de vrijheid van reizen, maar ook aan de vraag of de Verenigde Staten buitenlandse politici vanwege hun standpunten de toegang mogen weigeren.

De Amerikaanse regering heeft de beschuldiging dat Colau om ideologische redenen wordt geweerd vooralsnog niet met een openbare, inhoudelijke toelichting bevestigd of weerlegd.

Puerto Rico valt onder Amerikaanse immigratieregels

Hoewel Puerto Rico een eigen bestuur heeft, staat het eiland onder Amerikaanse soevereiniteit. Daardoor gelden voor buitenlandse bezoekers de Amerikaanse immigratie- en toelatingsregels.

Spaanse staatsburgers kunnen normaal gesproken voor een kort verblijf zonder visum naar de Verenigde Staten reizen wanneer zij vooraf toestemming hebben gekregen via het ESTA-systeem. Die toestemming is echter geen garantie op toelating.

De Amerikaanse autoriteiten kunnen een aanvraag afwijzen wanneer zij twijfelen aan het reisdoel of vermoeden dat iemand langer wil blijven dan toegestaan.

Nieuwe discussie over Amerikaans toelatingsbeleid

De kwestie rond Colau speelt tegen de achtergrond van het aangescherpte Amerikaanse immigratiebeleid. De regering-Trump heeft de afgelopen periode honderdduizenden visa ingetrokken en controles op buitenlandse reizigers uitgebreid.

Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dienen de strengere maatregelen onder meer om nationale veiligheidsrisico's, fraude en overtredingen van immigratieregels tegen te gaan.

Mensenrechtenorganisaties waarschuwen daarentegen dat de maatregelen ook kunnen worden gebruikt om mensen met ongewenste politieke standpunten te weren.

Voor Colau betekent de beslissing voorlopig dat zij niet kan deelnemen aan de bijeenkomst in Puerto Rico. Of zij verdere juridische of diplomatieke stappen gaat ondernemen tegen de Amerikaanse weigering, is nog niet bekend.