WASHINGTON, 10 januari 2026 – President Donald Trump heeft aangekondigd dat hij opnieuw wil inzetten op de federale doodstraf voor verdachten van moord in Washington, DC. Trump omschreef de maatregel als “preventief” en noodzakelijk vanwege wat hij typeert als toenemende wetteloosheid in de Amerikaanse hoofdstad.
Veiligheidscontext en federale inzet
De uitspraken van Trump komen op een moment van verhoogde federale aanwezigheid in Washington DC. Honderden leden van de Nationale Garde en federale agenten zijn ingezet om de openbare orde te ondersteunen. Volgens het Witte Huis is deze inzet bedoeld om criminaliteit te beteugelen en het vertrouwen in de rechtsstaat te herstellen. Trump koppelt deze aanpak expliciet aan strengere straffen, waaronder de doodstraf bij ernstige geweldsmisdrijven.
Critici wijzen erop dat de inzet van militairen en federale agenten in een civiele context politiek en juridisch gevoelig ligt. Voorstanders binnen Trumps kamp benadrukken daarentegen dat uitzonderlijke omstandigheden uitzonderlijke maatregelen rechtvaardigen.
Breuk met eerder moratorium
Het voorstel markeert een duidelijke breuk met het federale moratorium op executies dat onder de vorige regering werd ingesteld. Tijdens Trumps eerste ambtstermijn werden in de laatste maanden dertien federale gevangenen geëxecuteerd. Dat aantal ligt hoger dan onder welke Amerikaanse president in meer dan honderd jaar ook. Trump verwijst regelmatig naar deze periode als bewijs dat strenge straffen een afschrikwekkend effect hebben.
Tegenstanders betwisten die claim en wijzen op onderzoeken die geen eenduidig verband aantonen tussen de doodstraf en lagere criminaliteitscijfers. Bovendien stellen zij dat het risico op gerechtelijke dwalingen onaanvaardbaar blijft.
Juridische obstakels in Washington DC
De weg naar herinvoering van de doodstraf in Washington DC is juridisch complex. De stad schafte de doodstraf in 1981 af. In 2002 bevestigde een referendum opnieuw dat een meerderheid van de inwoners tegen terugkeer van deze straf is. Hoewel het federale gezag verregaande bevoegdheden heeft, beschikt Washington DC over een eigen lokaal rechtsstelsel en wetgevende raad.
Juristen benadrukken dat een federale doodstraf voor misdrijven binnen DC vrijwel zeker zal worden aangevochten bij de rechter. Daarbij spelen zowel constitutionele vragen als de bijzondere status van het district een rol.
Politieke en maatschappelijke reacties
De aankondiging heeft geleid tot felle reacties. Burgerrechtenorganisaties spreken van een stap terug in de tijd en waarschuwen voor disproportionele gevolgen voor minderheidsgroepen. Republikeinse bondgenoten van Trump steunen het plan juist en stellen dat veiligheid prioriteit moet krijgen boven ideologische bezwaren.
In het Congres lijkt vooralsnog geen brede consensus te bestaan om wetgeving aan te passen. Daarmee blijft Trumps voorstel voorlopig vooral een politiek signaal, gericht op zijn achterban en het thema ‘law and order’.
Onzekere uitkomst
Of de federale doodstraf daadwerkelijk opnieuw kan worden ingevoerd voor misdrijven in Washington DC is onzeker. De combinatie van lokaal verzet, juridische procedures en politieke verdeeldheid maakt snelle invoering onwaarschijnlijk. Wel is duidelijk dat Trump het onderwerp opnieuw centraal heeft geplaatst in het nationale debat over veiligheid, strafrecht en federale macht.
