VNG roept gemeenten op gezamenlijke inzet opvang vluchtelingen

DEN HAAG, 1 april 2026 – De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) doet een dringend beroep op alle Nederlandse gemeenten om op korte termijn extra opvangplekken voor asielzoekers te realiseren. In een recente ledenbrief benadrukt de koepelorganisatie dat de solidariteit tussen gemeenten cruciaal is om een dreigende crisis in de asielopvang te voorkomen.+2

De oproep van de VNG volgt op een brief van de minister van Asiel en Migratie van 26 maart. De minister schetst daarin een zorgwekkend scenario waarbij er op zeer korte termijn een tekort is van circa 4.500 opvangplekken. Dit tekort loopt naar verwachting op tot ongeveer 7.900 plekken tegen het einde van de zomer. De huidige situatie wordt door de VNG omschreven als urgent en vraagt om een gezamenlijke inspanning van alle lokale overheden.+2

Urgent tekort aan opvangplekken

Volgens de VNG is de noodzaak voor extra capaciteit niet nieuw, maar bereikt de druk op het systeem nu een kritiek punt. De organisatie stelt dat het onwenselijk en onmenselijk is wanneer asielzoekers op straat belanden door een gebrek aan plekken. Daarom wordt er bij gemeenten aangedrongen op het verkennen van alle mogelijkheden voor (aanvullende) opvang, variërend van reguliere locaties tot tijdelijke noodopvang.+2

Naast de algemene asielopvang wijst de VNG ook op het grote tekort aan plekken voor Oekraïense vluchtelingen. De druk wordt verder vergroot door de trage doorstroom van statushouders naar reguliere woningen. Gemeenten worden daarom opgeroepen om vaart te maken met de huisvesting van deze groep, zodat er in de centrale opvanglocaties weer ruimte ontstaat voor nieuwe instroom.+1

Handhaving van de Spreidingswet

De VNG spreekt in de brief expliciet haar steun uit voor de uitvoering van de Spreidingswet door de minister. Deze wet is bedoeld om te zorgen voor een evenwichtige en eerlijke verdeling van vluchtelingen over heel Nederland. De koepelorganisatie benadrukt dat deze wet mede op verzoek van gemeenten zelf tot stand is gekomen om de druk op specifieke locaties, zoals het aanmeldcentrum in Ter Apel (gemeente Westerwolde), te verlichten.+2

De minister heeft aangekondigd dat de Spreidingswet daadwerkelijk gehandhaafd zal worden. Indien gemeenten niet voldoen aan het vastgestelde verdeelbesluit, kunnen er stappen worden ondernomen in het kader van interbestuurlijk toezicht. De VNG stelt dat de eerder uitgesproken steun voor solidariteit nu niet meer vrijblijvend kan zijn en moet worden omgezet in concrete daden en beschikbare bedden.+3

Complexe bestuurlijke context

De oproep komt op een politiek gevoelig moment. Veel gemeenteraden zijn recent nieuw gekozen en diverse colleges bevinden zich in een demissionaire status. Bovendien zijn in verschillende gemeenten de politieke verhoudingen veranderd, wat de besluitvorming over nieuwe opvanglocaties complex maakt. Desondanks blijft de VNG bij het standpunt dat de gezamenlijke verantwoordelijkheid zwaarder moet wegen dan de lokale politieke druk.+4

Het voorkomen dat een klein aantal gemeenten onevenredig zwaar belast wordt, is volgens de VNG de enige manier om de opvang op lange termijn beheersbaar te houden. De organisatie blijft hierover in gesprek met het Rijk om de uitvoerbaarheid van de opgave en de positie van de gemeenten te bewaken.