Moet de NAVO dreigen met het sluiten van Amerikaanse basissen?
AMSTERDAM, 12 januari 2026 – De herhaalde uitspraken van Donald Trump over het “bij Amerika trekken” van Groenland raken aan een kernvraag: waar ligt de grens van bondgenootschappelijke tolerantie? Binnen de NAVO geldt solidariteit als fundament, maar die solidariteit veronderstelt wederzijds respect voor soevereiniteit. Als dat respect structureel onder druk komt te staan, moeten bondgenoten hun positie herijken.
Het lijkt erop dat Trump test hoever hij kan gaan. Dat patroon vraagt om een heldere, gezamenlijke reactie. Dreigen met het sluiten van Amerikaanse basissen in NAVO-landen is geen doel op zich, maar kan wel dienen als geloofwaardig signaal: tot hier en niet verder. Zonder consequenties verliest diplomatie haar gewicht. Juist een alliantie als de NAVO moet laten zien dat regels voor iedereen gelden.
Tegelijkertijd is de vraag of de Verenigde Staten de NAVO daadwerkelijk zouden verlaten bij stevige tegenmaatregelen. Dat is onzeker. Wat wél zeker is: zonder Europese en Canadese partners verliest de Amerikaanse defensie-industrie een cruciale afzetmarkt. De NAVO is niet alleen een veiligheidsarchitectuur, maar ook een economisch ecosysteem. Het doorsnijden daarvan zou voor Washington aanzienlijke gevolgen hebben.
Daarom ligt hier ook een Europese verantwoordelijkheid. De Europese Unie moet versneld werken aan strategische autonomie. Dat betekent niet het afbreken van de NAVO, maar het versterken van de Europese pijler binnen en naast het bondgenootschap. Een uniform EU-leger, met materieel dat in EU-landen wordt ontwikkeld en geproduceerd, verkleint afhankelijkheden en vergroot onderhandelingskracht.
Critici stellen dat dreigen met basissen de veiligheid verzwakt. Dat risico bestaat, maar passiviteit kent eveneens kosten. Een duidelijke rode lijn kan juist stabiliserend werken, omdat zij voorspelbaarheid schept. Bondgenoten hoeven het niet eens te zijn over alles, maar moeten het eens zijn over wat onacceptabel is.
De kern is dus niet anti-Amerikaans sentiment, maar volwassen bondgenootschapspolitiek. Grenzen stellen is geen breuk; het is onderhoud. Als de NAVO geloofwaardig wil blijven, moet zij laten zien dat drukpolitiek geen vrijbrief is. Dat vraagt om eensgezindheid, een helder signaal en parallelle investeringen in Europese defensiecapaciteit.
