MENLO PARK – Meta, het moederbedrijf van Facebook, Instagram, WhatsApp en Threads, heeft de invoering van omstreden nieuwe gebruiksvoorwaarden voor zakelijke accounts met drie weken uitgesteld. Het technologieconcern ligt onder vuur omdat de aangepaste voorwaarden volgens critici de mogelijkheid bieden om op grote schaal informatie van nieuwswebsites te verzamelen en te gebruiken voor eigen commerciële toepassingen, waaronder mogelijk kunstmatige intelligentie (AI).
De nieuwe voorwaarden zouden oorspronkelijk op vrijdag 30 oktober 2026 ingaan, maar Meta heeft de ingangsdatum verschoven naar 20 november. Het besluit volgt op felle kritiek van internationale uitgeversorganisaties, juridische deskundigen en mediabedrijven. Ondanks het uitstel heeft Meta de omstreden bepalingen vooralsnog niet geschrapt.
Meta wil toegang tot inhoud van websites
De discussie ontstond nadat op 15 oktober bekend werd dat Meta zijn commerciële voorwaarden had aangepast. Daarin krijgt het bedrijf volgens juridische deskundigen vergaande mogelijkheden om informatie te verzamelen van websites die verbonden zijn aan zakelijke accounts op zijn sociale platforms.
Het gaat daarbij niet alleen om berichten die bedrijven rechtstreeks op Facebook of Instagram publiceren. De bepalingen zouden ook betrekking kunnen hebben op informatie die op hun eigen websites staat, waaronder nieuwsartikelen, foto's en andere beschermde publicaties.
Voor nieuwsuitgevers is dat een gevoelig onderwerp. Veel mediabedrijven gebruiken sociale media om hun artikelen onder de aandacht te brengen en bezoekers naar hun websites te trekken. De nieuwe voorwaarden zouden volgens critici betekenen dat Meta tegelijkertijd toegang krijgt tot de journalistieke inhoud die deze bedrijven zelf produceren.
Grote zorgen over gebruik voor kunstmatige intelligentie
Aanvankelijk bevatten de aangepaste voorwaarden expliciete verwijzingen naar het trainen van producten met verzamelde informatie. Na de eerste kritiek verwijderde Meta op 16 oktober het woord 'trainen' en beperkte het de beschreven doeleinden tot advertentie- en zakelijke producten.
Volgens juridische deskundigen biedt die aanpassing onvoldoende zekerheid. De resterende formuleringen zouden nog altijd ruimte kunnen laten om verzamelde informatie te gebruiken bij de ontwikkeling van AI-toepassingen.
Uitgevers vrezen dat hun artikelen zonder afzonderlijke toestemming of financiële vergoeding worden gebruikt om technologie te ontwikkelen waarmee Meta uiteindelijk rechtstreeks met hen kan concurreren.
Daarbij speelt ook de vraag of Meta toegang zou kunnen krijgen tot journalistieke inhoud die normaal gesproken achter een betaalmuur staat. Of de voorwaarden daadwerkelijk dergelijke rechten opleveren, is juridisch omstreden.
Meer dan 2.000 uitgevers eisen ingrijpen
De Amerikaanse News/Media Alliance, die meer dan 2.000 kranten, tijdschriften en digitale uitgevers vertegenwoordigt, stuurde donderdag 22 oktober een brief aan Meta-topman Mark Zuckerberg.
De organisatie eist dat het bedrijf de omstreden bepalingen intrekt. Volgens de uitgeversvereniging kunnen de voorwaarden ernstige gevolgen hebben voor de financiële positie van nieuwsorganisaties.
De vrees bestaat dat Meta journalistieke publicaties kosteloos kan gebruiken, terwijl uitgevers juist proberen inkomsten te genereren uit licentieovereenkomsten met technologiebedrijven die hun materiaal voor AI willen inzetten.
Vooral kleinere en lokale nieuwsorganisaties zouden hierdoor kwetsbaar kunnen worden. Zij beschikken doorgaans over minder financiële middelen en zijn voor het bereiken van hun publiek vaak afhankelijk van grote sociale mediaplatforms.
Meta wijst op mogelijkheid om webcrawlers te blokkeren
Meta bestrijdt de kritiek dat het bedrijf zichzelf onbeperkte rechten op de inhoud van websites zou toe-eigenen. Volgens een woordvoerder verandert er niets aan de bestaande mogelijkheden voor websitebeheerders om geautomatiseerde systemen te weren.
Daarbij verwijst Meta naar het zogenoemde robots.txt-bestand. Met dit technische bestand kunnen websitebeheerders aan zoekmachines en andere geautomatiseerde systemen aangeven welke onderdelen van hun website wel of niet mogen worden bezocht.
Volgens Meta blijven dergelijke instellingen gerespecteerd. Critici wijzen er echter op dat deze toezegging niet uitdrukkelijk in de aangepaste commerciële voorwaarden is vastgelegd.
Bovendien kan het blokkeren van bepaalde systemen gevolgen hebben voor de zichtbaarheid en verspreiding van nieuwsartikelen op sociale media. Uitgevers willen daarom duidelijkere juridische garanties over het verzamelen en gebruiken van hun materiaal.
Ook Europese toezichthouders betrokken
De discussie beperkt zich niet tot de Verenigde Staten. Ook Europese uitgeversorganisaties hebben hun zorgen kenbaar gemaakt en de Europese Commissie gevraagd de nieuwe voorwaarden te onderzoeken.
Daarbij wordt onder meer gewezen op mogelijke problemen met Europese mededingingsregels. Meta heeft met Facebook en Instagram een belangrijke positie in de verspreiding van nieuws en commerciële informatie.
De Europese Commissie heeft het uitstel verwelkomd en benadrukt dat Meta zich aan de toepasselijke Europese wetgeving moet houden. Ook de Britse mededingingstoezichthouder CMA volgt de ontwikkelingen.
Uitstel betekent nog geen definitieve oplossing
Meta zegt de extra drie weken te willen gebruiken om zakelijke gebruikers en andere betrokkenen beter uit te leggen wat er precies verandert en welke mogelijkheden websitebeheerders behouden.
Vooralsnog blijft het bedrijf van plan de aangepaste voorwaarden op 20 november in te voeren. Het uitstel betekent daarmee niet dat de omstreden bepalingen definitief van tafel zijn.
Voor nieuwsuitgevers staat de komende weken vooral de vraag centraal hoeveel zeggenschap zij behouden over hun eigen journalistieke producties. Zij willen voorkomen dat het gebruik van Facebook of Instagram automatisch kan leiden tot vergaande gebruiksrechten voor Meta op informatie die buiten die platforms wordt gepubliceerd.
De komende weken moet duidelijk worden of Meta bereid is zijn voorwaarden verder aan te passen of dat het conflict met de internationale uitgeverswereld verder zal escaleren.
