AMSTERDAM, 19 januari 2026 – Oxfam Novib waarschuwt voor de toenemende invloed van superrijken op democratieën wereldwijd en in Nederland. Volgens de hulporganisatie ondermijnt extreme vermogensongelijkheid de politieke besluitvorming, de media en de economie. In 2025 bereikte het gezamenlijke vermogen van miljardairs wereldwijd een record van 18,3 biljoen dollar, een stijging van 16 procent in één jaar.
De groeiende rijkdom staat in schril contrast met de wereldwijde armoede. Eén op de vier mensen heeft regelmatig honger en bijna de helft van de wereldbevolking leeft in armoede. Oxfam stelt dat superrijken hun economische macht steeds vaker inzetten om beleid in hun eigen voordeel te sturen.
Oxfam slaat alarm bij start World Economic Forum
De waarschuwing komt bij de publicatie van het jaarlijkse internationale ongelijkheidsrapport Resisting the Rule of the Rich: Defending Freedom Against Billionaire Power en een nieuw nationaal onderzoek van Oxfam Novib. Het rapport verschijnt gelijktijdig met de opening van het World Economic Forum in Davos.
Volgens Oxfam hebben een klein aantal miljardairs grote belangen in meer dan de helft van de grootste mediabedrijven. Daarnaast zijn negen van de tien grootste sociale mediaplatforms in handen van slechts zes miljardairs. Daardoor kunnen zij publieke opinie en politieke agenda’s beïnvloeden.
Politieke invloed ook zichtbaar in Nederland
Ook in Nederland groeit de invloed van de superrijken. Het vermogen van de rijkste 500 Nederlanders steeg in 2025 van 253 naar 273 miljard euro. Dat bedrag is volgens Oxfam vergelijkbaar met twee keer het jaarlijkse zorgbudget of vijf keer het onderwijsbudget.
Uit het nationale onderzoek blijkt dat elf (voormalig) Quote 500-leden in het verkiezingsjaar samen verantwoordelijk waren voor 20 procent van alle grote politieke donaties. In totaal ging 86 procent van dat geld naar centrum- en rechtse partijen. Volgens Oxfam ontstaat zo een “geld-macht-spiraal”, waarbij economische macht wordt omgezet in politieke invloed.
Wereldwijde ongelijkheid neemt verder toe
Oxfam wijst erop dat er wereldwijd voor het eerst meer dan 3.000 miljardairs zijn. Sinds 2020 groeide hun gezamenlijke vermogen met 81 procent. De toename in 2025 alleen al zou volgens de organisatie voldoende zijn om extreme armoede wereldwijd meerdere keren uit te bannen.
De vermogensgroei valt samen met een periode waarin democratieën onder druk staan. Volgens Oxfam leeft inmiddels slechts drie op de tien mensen in een democratisch land. De organisatie verwijst daarbij ook naar het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump, die belastingverlagingen voor de superrijken doorvoerde en internationale belastingafspraken afzwakte.
Oproep aan politiek om grenzen te stellen
Oxfam Novib roept de Tweede Kamer en een toekomstig kabinet op om in te grijpen. De organisatie pleit onder meer voor een progressieve vermogensbelasting, strengere regels voor politieke donaties, een verplicht lobbyregister en langere afkoelperiodes voor oud-politici die lobbyist worden.
Volgens directeur Michiel Servaes is ingrijpen noodzakelijk om de democratie te beschermen. “Zonder duidelijke grenzen blijft de kloof tussen arm en rijk groeien en brokkelen de fundamenten van de democratische rechtsstaat verder af,” stelt hij.
