DEN HAAG – Duizenden kerken, parochies en andere geloofsgemeenschappen in Nederland worden opgeroepen om tijdelijk onderdak te bieden aan statushouders die wachten op een woning. Met de landelijke Actie Onderdak willen negentien kerkelijke organisaties de druk op overvolle asielzoekerscentra verminderen. Kerkbesturen worden gevraagd om bijvoorbeeld leegstaande pastorieën, bijgebouwen van kerken, woningen of vakantiewoningen beschikbaar te stellen. De opvang duurt in beginsel drie maanden en richt zich vooral op gezinnen met kinderen.
De oproep werd dinsdag 20 oktober verstuurd naar plaatselijke kerkenraden, parochiebesturen en andere kerkelijke organisaties. Het initiatief komt van de Raad van Kerken in Nederland, samen met onder meer de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), de Rooms-Katholieke Kerk en de Nederlandse Gereformeerde Kerken.
Ook de kerkelijke koepels MissieNederland en Samen Kerk in Nederland ondersteunen de actie.
Kerken moeten deuren openen voor statushouders
De initiatiefnemers vragen kerkelijke gemeenschappen om te onderzoeken welke gebouwen of ruimtes geschikt kunnen worden gemaakt voor tijdelijke bewoning.
Het kan gaan om een leegstaande pastorie, een voormalige dienstwoning, een bijzaal van een kerk of een andere ruimte die niet langer dagelijks wordt gebruikt. Ook kunnen kerken een woning of vakantieverblijf huren om daarin tijdelijk een gezin onder te brengen.
De oproep is nadrukkelijk gericht op statushouders. Dit zijn mensen van wie de asielaanvraag is ingewilligd en die een verblijfsvergunning hebben gekregen. Zij mogen in Nederland blijven, maar wachten vaak nog lange tijd op passende huisvesting.
Daardoor houden zij plaatsen bezet in asielzoekerscentra die eigenlijk nodig zijn voor nieuwe asielzoekers.
Opvang voor drie maanden
De kerken vragen plaatselijke geloofsgemeenschappen om één of meerdere gezinnen gedurende drie maanden op te vangen.
Daarbij gaat het bij voorkeur om statushouders die al aan de betreffende gemeente zijn gekoppeld en daar uiteindelijk een woning moeten krijgen.
De tijdelijke opvang biedt deze gezinnen de mogelijkheid alvast kennis te maken met hun toekomstige woonomgeving. Kinderen kunnen naar school en contacten leggen, terwijl ouders kunnen beginnen met het opbouwen van een sociaal netwerk.
Volgens de kerken draagt deze aanpak niet alleen bij aan het verminderen van de druk op de asielopvang, maar bevordert deze ook de integratie.
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is bij het initiatief betrokken en moet ervoor zorgen dat de gezinnen na afloop van de drie maanden kunnen doorstromen naar een volgende woonplek.
Kosten worden vergoed
Kerkbesturen hoeven de opvang niet volledig zelfstandig te organiseren of financieren.
De landelijke actie is uitgewerkt in samenwerking met het ministerie van Asiel en Migratie en het COA.
Deelnemende kerken krijgen ondersteuning van de kerkelijke vluchtelingenorganisatie INLIA. Deze stichting heeft ervaring met kleinschalige opvang en begeleidde eerder al meer dan honderd kerken.
INLIA ondersteunt onder meer bij de organisatie, juridische vraagstukken, financiën en praktische afspraken. Ook is er een handboek beschikbaar en kunnen deelnemende kerken gebruikmaken van een helpdesk.
De kosten die kerkelijke gemeenschappen voor de opvang maken, worden volgens de initiatiefnemers vergoed.
Kerken kunnen zich tot eind december aanmelden voor deelname aan Actie Onderdak.
Kerken spreken van christelijke verantwoordelijkheid
De oproep is volgens de betrokken kerkgenootschappen ingegeven door gastvrijheid, barmhartigheid en solidariteit.
Bisschop Gerard de Korte, binnen de Rooms-Katholieke Kerk verantwoordelijk voor het aandachtsgebied Kerk en Samenleving, wijst op de Bijbelse opdracht om mensen in nood te helpen.
Volgens De Korte biedt de actie kerkelijke gemeenten en parochies een concrete mogelijkheid om die verantwoordelijkheid in de praktijk te brengen.
Ook Kees van Ekris, scriba van de Protestantse Kerk in Nederland, roept kerken op om niet vanaf de zijlijn toe te kijken.
Hij verwijst daarbij naar de omstandigheden in Ter Apel, waar asielzoekers door het tekort aan opvangplaatsen onder moeilijke omstandigheden moeten verblijven.
Van Ekris vraagt kerkenraden om serieus te bespreken of zij tijdelijke woonruimte beschikbaar kunnen stellen of huren.
Kerkelijke gemeenschappen die zelf geen geschikte ruimte hebben, kunnen volgens de PKN ook op andere manieren helpen. Bijvoorbeeld door vrijwilligers beschikbaar te stellen of financieel bij te dragen aan projecten van andere kerken.
Ook parochies in West-Friesland kunnen meedoen
De landelijke oproep is eveneens onder de aandacht gebracht van de parochies binnen het Bisdom Haarlem-Amsterdam, waartoe ook de rooms-katholieke parochies in West-Friesland behoren.
Bisschop Jan Hendriks beveelt de actie bij de parochies aan en wijst op de professionele ondersteuning die beschikbaar is.
Het bisdom heeft de deelname bovendien administratief vereenvoudigd. Voor deelname aan deze specifieke opvangactie is geen afzonderlijke bisschoppelijke machtiging nodig.
Parochies die statushouders tijdelijk willen huisvesten, hoeven het bisdom alleen per e-mail te informeren over het aantal personen, de opvangperiode, de gebruikte ruimte en de contactpersoon.
Wel adviseert het bisdom om vooraf de verzekering van het betreffende gebouw te controleren.
Of kerken en parochies in gemeenten als Medemblik, Hoorn, Enkhuizen, Drechterland, Opmeer, Koggenland en Stede Broec daadwerkelijk opvangplaatsen gaan aanbieden, is nog niet bekend.
Minister ondersteunt initiatief
De Raad van Kerken heeft voorafgaand aan de landelijke oproep overleg gevoerd met minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie.
Volgens de initiatiefnemers staat de minister positief tegenover het plan.
De actie moet het bestaande opvangsysteem tijdelijk ontlasten. Doordat statushouders vanuit asielzoekerscentra naar kerkelijke opvanglocaties verhuizen, komen plaatsen beschikbaar voor mensen die nog wachten op de behandeling van hun asielverzoek.
Daarmee willen de kerken een praktische bijdrage leveren aan de aanpak van het tekort aan opvangplaatsen.
Nog onbekend hoeveel opvangplaatsen beschikbaar komen
Hoeveel kerken uiteindelijk aan Actie Onderdak zullen deelnemen en hoeveel statushouders hierdoor een tijdelijke woonplek krijgen, is nog niet bekend.
De actie is vrijwillig. Plaatselijke kerkenraden en parochiebesturen moeten zelf beoordelen of zij geschikte ruimte, vrijwilligers en voldoende organisatorische mogelijkheden hebben.
De initiatiefnemers hopen dat ook kleinere geloofsgemeenschappen meedoen door samen te werken met nabijgelegen kerken.
Meer informatie over deelname, voorwaarden en praktische ondersteuning is beschikbaar via www.actie-onderdak.nl.
Met de landelijke oproep willen de kerkgenootschappen laten zien dat ook zij een rol kunnen spelen bij het verminderen van de problemen in de Nederlandse asielopvang.
