WASHINGTON – De Amerikaanse regering van president Donald Trump wil de verantwoordelijkheid voor de bestrijding van natuurrampen grotendeels overhevelen naar de afzonderlijke staten. Die moeten voortaan zelf voldoende geld en hulpverleningscapaciteit achter de hand houden om overstromingen, orkanen, bosbranden en andere rampen op te vangen. Volgens berichtgeving van Politico kunnen de eerste beperkingen op de federale rampenhulp al binnen zes maanden worden doorgevoerd.

De plannen werden dinsdag 20 oktober toegelicht door Cameron Hamilton, directeur van de Amerikaanse rampenbestrijdingsorganisatie FEMA. Hij sprak tijdens een bijeenkomst met vertegenwoordigers van verschillende staten in Little Rock, Arkansas.

Volgens een geluidsopname die Politico in handen kreeg, maakte Hamilton duidelijk dat staten niet langer automatisch moeten rekenen op uitgebreide financiële ondersteuning vanuit Washington.

Staten moeten eigen financiële reserves opbouwen

Hamilton vindt dat iedere Amerikaanse staat over voldoende financiële reserves en eigen hulpverleningscapaciteit moet beschikken om direct na een ramp in actie te kunnen komen.

Nu zijn veel staten afhankelijk van een officiële federale rampverklaring. Daarmee kan de president de weg vrijmaken voor financiële ondersteuning en de inzet van middelen van de landelijke overheid.

De FEMA-directeur wil voorkomen dat het herstel na een ramp afhankelijk blijft van deze procedure.

Volgens Hamilton moet de capaciteit van de staten uiteindelijk zo groot worden dat minder federale rampverklaringen nodig zijn.

Dat betekent dat staten aanzienlijk meer verantwoordelijkheid krijgen voor evacuaties, tijdelijke huisvesting, noodvoorzieningen en het herstel van beschadigde infrastructuur.

Federale hulp mogelijk binnen zes maanden verminderd

Volgens Politico wil de regering-Trump al binnen zes maanden beginnen met het verminderen van de federale rampenhulp.

De precieze omvang van de voorgenomen bezuinigingen is nog niet bekend. Ook is onduidelijk welke bestaande regelingen als eerste worden aangepast.

Het beleid past binnen de bredere plannen van Trump om de federale overheid te verkleinen en meer verantwoordelijkheden over te dragen aan de vijftig Amerikaanse staten.

Trump stelde in januari 2025 zelfs voor om FEMA mogelijk helemaal op te heffen en het geld rechtstreeks aan de staten beschikbaar te stellen.

Voorlopig blijft FEMA bestaan, maar de organisatie krijgt volgens de plannen een beperktere rol.

Duizenden medewerkers vertrokken bij FEMA

De Amerikaanse rampenbestrijdingsorganisatie heeft de afgelopen jaren al een aanzienlijk deel van haar personeel verloren.

Volgens cijfers van de Amerikaanse rekenkamer GAO vertrokken in het begrotingsjaar 2025 ongeveer 4.300 medewerkers bij FEMA. De organisatie telde daarvoor ongeveer 25.000 medewerkers.

Hamilton wil daarnaast de organisatie minder vanuit Washington aansturen.

In een interne memo van 15 oktober schrijft hij dat regionale kantoren en lokale hulpverleners dichter bij de getroffen gebieden staan en daardoor beter kunnen beoordelen welke ondersteuning noodzakelijk is.

De regering stelt dat deze aanpak de bureaucratie vermindert en ervoor zorgt dat slachtoffers sneller worden geholpen.

Grote zorgen over kosten van natuurrampen

De koerswijziging roept vragen op over de financiële mogelijkheden van afzonderlijke staten.

Grote natuurrampen veroorzaken regelmatig schade die in de miljarden dollars loopt. Vooral staten die vaak worden getroffen door orkanen, overstromingen of bosbranden kunnen daardoor met hoge uitgaven worden geconfronteerd.

Niet iedere staat beschikt over dezelfde financiële reserves of voldoende gespecialiseerde hulpverleners.

Wanneer federale steun wordt verminderd, kunnen staten gedwongen worden hun eigen begrotingen aan te passen, belastingen te verhogen of bepaalde herstelwerkzaamheden uit te stellen.

Critici vrezen bovendien dat slachtoffers langer op ondersteuning moeten wachten wanneer staten onvoldoende middelen beschikbaar hebben.

De Amerikaanse regering benadrukt daarentegen dat betere voorbereiding op staatsniveau de schade kan beperken en de hulpverlening efficiënter moet maken.

Slachtoffers wachten nu al op financiële hulp

De discussie komt op een moment waarop slachtoffers van eerdere natuurrampen nog altijd wachten op financiële ondersteuning.

Volgens berichtgeving van The Guardian staat minstens 10 miljard dollar aan federale middelen voor langdurig herstel nog open.

Het gaat onder meer om slachtoffers van de bosbranden in Los Angeles, overstromingen in Texas en tornado's in Missouri.

Ook de financiering van hulpverlening na de Californische bosbranden van 2025 staat onder druk. Volgens Associated Press dreigen ongeveer 1.400 huishoudens eind oktober de ondersteuning van gespecialiseerde hulpverleners te verliezen door een financieringsconflict.

Toekomst federale rampenbestrijding onzeker

Hoewel de regering-Trump de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de staten wil leggen, is nog niet vastgesteld hoeveel federale ondersteuning uiteindelijk verdwijnt.

Voor ingrijpende wijzigingen in bestaande wettelijke regelingen kan bovendien medewerking van het Amerikaanse Congres noodzakelijk zijn.

Wel maken de uitspraken van Hamilton duidelijk dat Washington een fundamenteel andere rol voor FEMA voor ogen heeft.

Waar de federale overheid bij grote rampen tot nu toe een belangrijke financiële en organisatorische vangnetfunctie vervult, moeten de staten volgens de nieuwe koers steeds meer zelf kunnen optreden.

De komende maanden moet duidelijk worden welke financiële gevolgen dat krijgt voor de Amerikaanse bevolking.