AMSTERDAM – De Europese gasprijs is donderdag 15 oktober gestegen tot een van de hoogste niveaus sinds de energiecrisis van 2022. Op de belangrijke Nederlandse groothandelsmarkt TTF wordt aardgas verhandeld voor ruim 87 euro per megawattuur. Omgerekend komt dat neer op ongeveer 85 eurocent per kubieke meter. Begin dit jaar lag de prijs nog rond de 30 euro per megawattuur. De explosieve stijging wordt vooral veroorzaakt door de oorlog in het Midden-Oosten, verstoringen van de internationale gasaanvoer en de relatief lage Europese gasvoorraden. Nu het stookseizoen begint, dreigen ook Nederlandse huishoudens de gevolgen te merken.

Gasprijs bijna verdrievoudigd

De Europese gasprijs is sinds het begin van 2026 bijna verdrievoudigd. Waar een megawattuur aardgas in de eerste maanden van het jaar nog ongeveer 30 tot 32 euro kostte, ligt de prijs inmiddels boven de 87 euro.

De huidige prijs is de hoogste sinds eind 2022, toen Europa werd geconfronteerd met een ernstige energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne.

Tijdens die crisis bereikte de Europese gasprijs zelfs niveaus van meer dan 300 euro per megawattuur. Hoewel de huidige prijs daar nog ver onder ligt, zorgen de snelle stijging en de onzekerheid over de aanvoer opnieuw voor grote onrust op de energiemarkt.

In september liep de gasprijs al richting 82 euro per megawattuur. Daarna volgde tijdelijk een daling, maar sinds begin oktober is opnieuw sprake van een sterke stijging.

Oorlog in Midden-Oosten drijft prijzen op

De belangrijkste oorzaak ligt bij de aanhoudende spanningen en militaire aanvallen in het Midden-Oosten. De oorlog met Iran en aanvallen door de Houthi's uit Jemen hebben grote gevolgen voor de internationale energievoorziening.

Vooral de Straat van Hormuz speelt daarbij een belangrijke rol. Via deze smalle zeestraat tussen Iran en Oman wordt normaal gesproken een aanzienlijk deel van het wereldwijd verhandelde vloeibare aardgas vervoerd.

Door aanvallen op schepen en de aanhoudende veiligheidsrisico's is het transport vanuit de Perzische Golf ernstig verstoord. Vooral de uitvoer van lng uit Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten staat daardoor onder druk.

Ook aanvallen op energie-installaties en olie-infrastructuur in de regio vergroten de onzekerheid. De Houthi's voerden recent opnieuw aanvallen uit op Saoedische doelen.

Hoewel niet al deze aanvallen rechtstreeks gericht zijn op gasinstallaties, versterken ze de zorgen over de veiligheid van de totale energievoorziening in de regio.

Europa moet concurreren om vloeibaar gas

Door de verstoringen in het Midden-Oosten moeten Europese energiebedrijven op zoek naar alternatieve leveranciers van vloeibaar aardgas.

Daarbij concurreren zij met afnemers in Azië, waar eveneens veel vraag is naar lng. Leveranciers uit onder meer de Verenigde Staten, Canada en Nigeria proberen een deel van het weggevallen aanbod op te vangen.

De beschikbaarheid van extra gas is echter beperkt en de transportkosten zijn hoog. Daardoor moeten Europese energiebedrijven steeds hogere bedragen betalen om voldoende gas in te kopen.

Deskundigen verwachten dat de internationale gasmarkt voorlopig gespannen blijft, zelfs wanneer de situatie in het Midden-Oosten verbetert.

Nederlandse gasvoorraden slechts 64 procent gevuld

De prijsstijging komt voor Nederland op een bijzonder ongunstig moment. De temperaturen dalen en huishoudens beginnen weer met het verwarmen van hun woningen.

Tegelijkertijd zijn de Nederlandse ondergrondse gasvoorraden aanzienlijk minder gevuld dan in eerdere jaren.

Volgens de meest recente cijfers bedroeg de Nederlandse vulgraad op 13 oktober ongeveer 64,1 procent. Een jaar eerder was dat rond dezelfde periode ongeveer 72 procent en in 2024 zelfs ongeveer 92 procent.

Daarmee begint Nederland het stookseizoen met een relatief beperkte buffer tegen onverwachte verstoringen op de internationale gasmarkt.

Het kabinet heeft het officiële vuldoel voor dit jaar overigens bewust verlaagd naar 64 procent. Daarmee wordt voldaan aan aangepaste Europese afspraken, die moeten voorkomen dat landen de gasprijs verder opdrijven door tegen hoge prijzen hun voorraden aan te vullen.

Volgens de overheid is de huidige voorraad bij een gemiddelde winter voldoende. Nederland kan daarnaast gas blijven importeren via pijpleidingen en lng-terminals.

Koude winter kan prijzen verder opdrijven

De komende maanden worden bepalend voor de ontwikkeling van de gasprijs.

Wanneer Europa te maken krijgt met een langdurige koudeperiode, moeten huishoudens en bedrijven meer gas gebruiken voor verwarming. Daardoor worden de ondergrondse voorraden sneller aangesproken.

Bij aanhoudende problemen met de internationale aanvoer kan dat opnieuw tot scherpe prijsstijgingen leiden.

Ook de beschikbaarheid van windenergie speelt een rol. Op dagen met weinig wind moeten gascentrales vaker worden ingezet om elektriciteit op te wekken. Daardoor kan de vraag naar aardgas verder toenemen.

Energieanalisten sluiten niet uit dat de Europese gasprijs bij nieuwe verstoringen boven de 100 euro per megawattuur uitkomt.

Huishoudens gaan hogere gasprijs merken

Voor Nederlandse huishoudens kan de stijging uiteindelijk leiden tot aanzienlijk hogere energiekosten.

Vooral consumenten met een dynamisch energiecontract kunnen veranderingen op de groothandelsmarkt relatief snel terugzien in hun tarieven.

Bij variabele contracten hangt het moment waarop de prijsstijging wordt doorberekend af van de voorwaarden en tariefaanpassingen van de energieleverancier.

Huishoudens met een vast contract blijven gedurende de afgesproken contractperiode beschermd tegen tussentijdse verhogingen van het leveringstarief. Zij kunnen echter met hogere prijzen worden geconfronteerd wanneer hun overeenkomst afloopt en zij een nieuw contract moeten afsluiten.

Ook bedrijven die veel aardgas gebruiken, zoals glastuinbouwbedrijven, voedselproducenten en industriële ondernemingen, worden geraakt door de stijgende energiekosten.

Wanneer bedrijven deze extra kosten doorberekenen in hun producten, kan dat uiteindelijk ook gevolgen hebben voor de prijzen in winkels.

Beursprijs is niet de prijs op de energierekening

De huidige gasprijs van ruim 87 euro per megawattuur is de kale groothandelsprijs. Omgerekend komt dat, afhankelijk van de gehanteerde gaskwaliteit, neer op ongeveer 85 eurocent per kubieke meter.

Dat bedrag is niet gelijk aan de prijs die huishoudens uiteindelijk betalen.

Boven op de kale gasprijs komen onder meer energiebelasting, 21 procent btw en de kosten en marges van energieleveranciers. Daarnaast betalen huishoudens vaste kosten, waaronder netbeheerkosten.

De uiteindelijke consumentenprijs per kubieke meter kan daardoor aanzienlijk hoger uitvallen dan de prijs op de energiebeurs.

Onzekerheid blijft voorlopig groot

De komende weken zal vooral worden gekeken naar de ontwikkelingen rond de Straat van Hormuz, de beschikbaarheid van lng en het winterweer in Europa.

Volgens energieanalisten hoeft de huidige situatie niet onmiddellijk tot een fysiek tekort aan aardgas te leiden. Europa beschikt over verschillende importroutes en kan ook gas uit andere landen betrekken.

De financiële gevolgen kunnen desondanks groot zijn. Door de beperkte voorraden en de hoge internationale vraag blijft de Europese gasmarkt gevoelig voor nieuwe verstoringen.

Voor Nederlandse huishoudens betekent dit dat de energierekening, na een periode van relatief stabiele prijzen, opnieuw een belangrijke kostenpost kan worden tijdens de komende winter.