SCHIPHOL – De Nederlandse luchtvaartmaatschappij KLM heeft van het Amerikaanse ministerie van Transport een boete van 320.000 dollar gekregen, omgerekend ongeveer 275.000 euro. De maatschappij wordt bestraft omdat zij tussen januari 2022 en mei 2025 meer dan honderd vluchten heeft uitgevoerd door verboden luchtruim boven Irak. Daarbij werden Amerikaanse veiligheidsvoorschriften overtreden die bedoeld zijn om passagiers en bemanningen te beschermen tegen militaire dreigingen.

De Amerikaanse autoriteiten maakten de sanctie vrijdag 23 oktober bekend. Ook zustermaatschappij Air France kreeg een boete opgelegd van 105.000 dollar. Gezamenlijk moeten de twee luchtvaartmaatschappijen rekening houden met een boetebedrag van 425.000 dollar.

Meer dan honderd vluchten onder verboden vlieghoogte

Uit onderzoek van het Amerikaanse ministerie blijkt dat KLM tussen januari 2022 en mei 2025 meer dan honderd keer door het Iraakse luchtruim vloog op een hoogte van minder dan 32.000 voet, ongeveer 9.750 meter.

De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA heeft al jaren beperkingen ingesteld voor het luchtruim boven Irak. Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen mogen daar vanwege veiligheidsrisico's niet beneden deze hoogte vliegen.

Die beperkingen moeten vliegtuigen beschermen tegen mogelijke aanvallen vanaf de grond, bijvoorbeeld door gewapende groeperingen. Ook buitenlandse luchtvaartmaatschappijen moeten zich aan deze Amerikaanse regels houden wanneer zij vluchten uitvoeren onder een Amerikaans vluchtnummer.

Samenwerking met Delta Air Lines

KLM werkt nauw samen met de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Delta Air Lines. Beide bedrijven maken gebruik van zogenoemde codeshare-overeenkomsten.

Bij zo'n overeenkomst kunnen meerdere luchtvaartmaatschappijen tickets verkopen voor dezelfde vlucht, waarbij verschillende vluchtnummers worden gebruikt. Een vlucht die daadwerkelijk door KLM wordt uitgevoerd, kan daardoor ook een Amerikaans vluchtnummer van Delta dragen.

Juist daardoor waren de Amerikaanse veiligheidsvoorschriften van toepassing op de betreffende vluchten boven Irak.

Volgens het Amerikaanse ministerie heeft KLM deze regels herhaaldelijk overtreden. Air France voerde eveneens meer dan dertig vluchten uit op hoogtes die volgens de Amerikaanse voorschriften verboden waren.

KLM wijst op instructies van luchtverkeersleiding

KLM en Air France hebben tegenover de Amerikaanse autoriteiten verklaard dat hun piloten in bepaalde situaties instructies kregen van de lokale luchtverkeersleiding om te dalen.

In andere gevallen zouden verkeersleiders vanwege conflicterend vliegverkeer geen toestemming hebben gegeven om naar een hogere vlieghoogte te klimmen.

De luchtvaartmaatschappijen stellen dat het negeren van dergelijke instructies eveneens gevaarlijke situaties had kunnen veroorzaken. Volgens hen zouden de vluchten daarom onder een uitzonderingsregeling voor noodsituaties moeten vallen.

De Amerikaanse autoriteiten hebben die argumentatie niet overgenomen en besloten alsnog boetes op te leggen.

Amerikaanse minister: veiligheid staat voorop

De Amerikaanse minister van Transport, Sean Duffy, benadrukt dat buitenlandse luchtvaartmaatschappijen zich aan de Amerikaanse veiligheidsregels moeten houden wanneer zij vluchten uitvoeren onder een Amerikaans vluchtnummer.

Volgens Duffy zijn de voorschriften niet vrijblijvend en zullen maatschappijen die deze overtreden ter verantwoording worden geroepen. De veiligheid van passagiers heeft volgens de minister altijd voorrang.

Het Amerikaanse ministerie heeft KLM en Air France opgedragen vergelijkbare overtredingen in de toekomst te voorkomen.

Deel van de boete voorwaardelijk

De boetes zijn onderdeel van een schikking tussen de luchtvaartmaatschappijen en het Amerikaanse ministerie van Transport.

Van het gezamenlijke bedrag van 425.000 dollar moet 265.000 dollar binnen zestig dagen worden betaald. De resterende 160.000 dollar is voorwaardelijk en hoeft alleen te worden betaald wanneer de maatschappijen binnen een jaar opnieuw de betreffende voorschriften overtreden.

Een woordvoerder van KLM heeft laten weten dat beide luchtvaartmaatschappijen hun wettelijke verplichtingen serieus nemen.

Volgens KLM zijn inmiddels aanvullende maatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat beperkingen voor het gebruik van het luchtruim in de toekomst beter worden nageleefd.

De maatschappij benadrukt dat zij gedurende het onderzoek heeft meegewerkt met de Amerikaanse autoriteiten en zich blijft inzetten voor naleving van alle toepasselijke luchtvaartregels.