HOLLYWOOD – De Amerikaanse filmregisseur Sofia Coppola heeft een bijzonder persoonlijk project afgerond. Twee jaar na het overlijden van haar moeder Eleanor Coppola heeft zij de documentaire Making Marie Antoinette voltooid. De film bestaat uit nooit eerder vertoonde beelden die Eleanor in 2005 maakte tijdens de opnamen van de beroemde speelfilm Marie Antoinette. Het resultaat is niet alleen een uniek kijkje achter de schermen van een grote Hollywoodproductie, maar ook een emotioneel eerbetoon aan de vrouw die de beelden twintig jaar geleden vastlegde.
De documentaire ging vrijdag 23 oktober in een beperkt aantal Amerikaanse bioscopen in première en verschijnt op 6 november op streamingdienst Mubi. De release valt samen met het twintigjarig jubileum van Marie Antoinette, de speelfilm uit 2006 met Kirsten Dunst in de hoofdrol.
In een interview met persbureau AP vertelt Sofia Coppola hoe bijzonder het was om de laatste film van haar moeder af te maken.
Tachtig uur aan unieke beelden uit Versailles
In 2005 werkte Sofia Coppola aan haar derde speelfilm, Marie Antoinette. Het ambitieuze filmproject had een budget van ongeveer 40 miljoen dollar en werd grotendeels opgenomen in het beroemde paleis van Versailles bij Parijs.
De filmmakers kregen uitzonderlijke toestemming om in het historische paleis te filmen. Voor de opnamen waren 57 draaidagen uitgetrokken.
Eleanor Coppola was tijdens de productie regelmatig aanwezig. Met haar camera legde zij de werkzaamheden van haar dochter vast, van de voorbereidingen en kostuumontwerpen tot de dagelijkse gebeurtenissen op de filmset.
Uiteindelijk verzamelde zij ongeveer tachtig uur aan beeldmateriaal.
Aanvankelijk was het niet de bedoeling om hiervan een zelfstandige documentaire te maken. Eleanor filmde vooral om beelden te verzamelen die later voor promotionele doeleinden konden worden gebruikt.
Toch bleef het materiaal haar bezighouden. Vooral de prachtige historische kostuums van ontwerpster Milena Canonero verdienden volgens haar meer aandacht.
Coronapandemie brengt oud filmmateriaal opnieuw tot leven
Tijdens de coronapandemie in 2020 besloten moeder en dochter de oude opnamen opnieuw te bekijken.
Wat aanvankelijk begon als het terugkijken van herinneringen, groeide uit tot een nieuw filmproject. Eleanor zag mogelijkheden om met het materiaal een documentaire te maken over het creatieve proces achter de speelfilm.
De beelden tonen niet alleen de spectaculaire decors en kostuums, maar ook de dagelijkse uitdagingen waarmee een regisseur tijdens een grote productie wordt geconfronteerd.
Sofia Coppola was destijds 34 jaar oud en moest leidinggeven aan honderden medewerkers, acteurs en technici.
De documentaire laat zien hoe zij geleidelijk meer zelfvertrouwen ontwikkelde en haar eigen werkwijze verdedigde.
Volgens Coppola wilde haar moeder vooral vastleggen hoe films daadwerkelijk worden gemaakt, inclusief onzekerheden, vermoeidheid en kleine irritaties.
Overlijden Eleanor Coppola verandert alles
Het project kreeg een ingrijpende wending toen Eleanor Coppola in april 2024 overleed.
De documentaire was op dat moment nog niet voltooid. Voor haar overlijden had Eleanor haar dochter nadrukkelijk laten weten dat zij graag wilde dat de film alsnog werd afgerond.
Ook wilde zij dat haar boek Two of Me: Notes on Living and Leaving zou worden gepubliceerd.
Ondanks haar verdriet besloot Sofia de wensen van haar moeder uit te voeren. Samen met familieleden, vrienden en vertrouwde medewerkers werkte zij verder aan de documentaire.
Daarbij werd zoveel mogelijk vastgehouden aan de oorspronkelijke ideeën van Eleanor.
Het resultaat is een film van 86 minuten waarin de persoonlijke blik van de overleden documentairemaakster centraal staat.
Ook minder flatterende momenten blijven behouden
Opvallend is dat Sofia Coppola ervoor koos om niet uitsluitend haar beste momenten als regisseur te laten zien.
De documentaire bevat ook opnamen waarop zij vermoeid, onzeker of geïrriteerd reageert.
In een fragment zit zij in haar trailer terwijl haar moeder blijft filmen. Sofia maakt duidelijk dat zij liever even wil uitrusten voordat zij opnieuw aan het werk moet.
Tijdens de montage vond zij het aanvankelijk ongemakkelijk om dergelijke beelden terug te zien.
Toch besloot zij deze fragmenten te behouden. Volgens Coppola was haar moeder juist geïnteresseerd in eerlijke momenten die normaal gesproken buiten beeld blijven.
De documentaire moest daarom geen geromantiseerd portret worden, maar een authentieke registratie van het filmproces.
Diane Lane vertelt het verhaal van Eleanor
Om de documentaire ook na het overlijden van Eleanor een persoonlijke stem te geven, maakten de filmmakers gebruik van haar dagboekaantekeningen.
Actrice Diane Lane leest deze teksten voor en begeleidt daarmee de kijker door de gebeurtenissen achter de schermen.
Lane kende de familie Coppola al tientallen jaren en speelde eerder in verschillende films van Francis Ford Coppola, waaronder The Outsiders en Rumble Fish.
Ook vertolkte zij de hoofdrol in Paris Can Wait, het speelfilmregiedebuut van Eleanor Coppola.
Volgens Sofia was Lane daarom bij uitstek geschikt om de woorden en gedachten van haar moeder over te brengen.
De documentaire bevat daarnaast bijzondere familiemomenten, waaronder een ontmoeting tussen Eleanor en Thomas Mars, destijds de vriend en latere echtgenoot van Sofia.
Ook de inmiddels overleden zangeres en actrice Marianne Faithfull is in de historische kostuums van de film te zien.
Marie Antoinette kreeg aanvankelijk veel kritiek
De oorspronkelijke film Marie Antoinette uit 2006 werd niet onmiddellijk door iedereen enthousiast ontvangen.
De speelfilm vertelt het verhaal van de jonge Oostenrijkse prinses die door haar huwelijk met de latere koning Lodewijk XVI koningin van Frankrijk werd.
Sofia Coppola koos bewust voor een moderne interpretatie, met kleurrijke kostuums, uitbundige feesten en popmuziek uit de jaren zeventig en tachtig.
Tijdens het filmfestival van Cannes werd de film door een deel van het publiek uitgefloten. Ook de recensies waren verdeeld.
Critici vonden de film soms te oppervlakkig en te weinig gericht op de politieke ontwikkelingen die uiteindelijk tot de Franse Revolutie leidden.
Anderen prezen juist de originele vormgeving en de persoonlijke benadering van de jonge koningin.
Met een wereldwijde bioscoopopbrengst van ongeveer 60 miljoen dollar werd de film geen grote commerciële hit.
Twintig jaar later uitgegroeid tot cultklassieker
In de twintig jaar na de première is de waardering voor Marie Antoinette sterk veranderd.
De film wordt tegenwoordig door veel liefhebbers beschouwd als een van de meest herkenbare werken van Sofia Coppola.
Vooral de combinatie van historische pracht, moderne muziek en thema's als eenzaamheid, roem en persoonlijke vrijheid heeft de film een blijvende plaats in de moderne filmgeschiedenis gegeven.
Het twintigjarig jubileum wordt daarom uitgebreid gevierd.
Naast de documentaire verschijnt een gerestaureerde 4K-versie van de oorspronkelijke speelfilm. Ook is een fotoboek samengesteld met beelden van achter de schermen.
In Versailles is bovendien een tentoonstelling ingericht over de film, die nog tot januari te bezoeken is.
Laatste film wordt persoonlijk eerbetoon
Eleanor Coppola was zelf een gerespecteerde documentairemaakster. Zij werd vooral bekend door Hearts of Darkness: A Filmmaker's Apocalypse, waarin zij de chaotische productie van Apocalypse Now van haar echtgenoot Francis Ford Coppola vastlegde.
Met Making Marie Antoinette sluit zij haar documentairecarrière af met een veel intiemer project.
Waar Hearts of Darkness de problemen en conflicten rond een enorme Hollywoodproductie liet zien, toont haar laatste film vooral de samenwerking, creativiteit en persoonlijke relaties op de filmset.
Voor Sofia Coppola heeft de documentaire daardoor een dubbele betekenis gekregen.
Het is een terugblik op een belangrijke periode uit haar eigen carrière, maar tegelijkertijd een blijvende herinnering aan haar moeder.
Met de voltooiing van Making Marie Antoinette heeft zij niet alleen een twintig jaar oud filmproject nieuw leven ingeblazen, maar ook de laatste artistieke wens van Eleanor Coppola vervuld.
