BOGOTÁ, 30 juli 2026 – De aankomende president van Colombia, Abelardo de la Espriella, heeft gewapende en criminele organisaties een ultimatum gesteld. De groepen krijgen één maand de tijd om stappen te zetten naar overgave en onderwerping aan de Colombiaanse rechtsstaat. Daarna wil de conservatieve politicus de volledige militaire en juridische macht van de staat inzetten.
De la Espriella treedt op 7 augustus aan als opvolger van de linkse president Gustavo Petro. Hij won op 21 juni de tweede ronde van de presidentsverkiezingen met een verschil van ongeveer 251.000 stemmen van senator Iván Cepeda. Internationale waarnemers van onder meer de Europese Unie en het Carter Center beoordeelden het tellen van de stemmen als betrouwbaar en transparant.
Volgens verschillende Colombiaanse en internationale media geldt het ultimatum één maand. Eerdere berichten waarin een termijn van tien dagen werd genoemd, worden niet bevestigd door de verklaring die De la Espriella aflegde toen hij zijn officiële verkiezingsdocumenten ontving.
Geen ruime concessies aan gewapende groepen
Het ultimatum is gericht aan illegale gewapende organisaties die zich bezighouden met drugshandel, afpersing, illegale mijnbouw en aanvallen op burgers en veiligheidstroepen. Het gaat onder meer om de guerrillabeweging ELN, verschillende dissidente FARC-groepen en het Clan del Golfo, dat zichzelf Ejército Gaitanista de Colombia noemt.
De la Espriella verklaarde dat deze organisaties niet langer hoeven te rekenen op ruime concessies of gunstige vredesvoorwaarden. Hij wil dat de groepen zich onderwerpen aan de wet en hun wapens neerleggen. Gebeurt dat niet, dan volgt volgens hem een offensief van leger en politie.
Tijdens een bezoek aan Cúcuta richtte hij zich specifiek tot leiders van de ELN en het Frente 33 van de FARC-dissidenten. Zij werden gewaarschuwd dat de staat hen na afloop van de termijn actief zal opsporen.
Het Clan del Golfo heeft inmiddels laten weten de gesprekken met de Colombiaanse overheid te willen voortzetten. De organisatie zegt bereid te zijn te onderhandelen over een juridisch traject, maar onduidelijk is of de nieuwe regering daar ruimte voor zal bieden.
Terugkeer van bombardementen
De veiligheidsplannen van De la Espriella betekenen een duidelijke breuk met de zogenoemde totale-vredespolitiek van Petro. De vertrekkende regering probeerde gelijktijdig met meerdere guerrillabewegingen en criminele organisaties te onderhandelen. Veel gesprekken liepen echter vast, terwijl gewapende groepen in verschillende regio’s hun territoriale invloed konden uitbreiden.
De nieuwe president wil luchtaanvallen op kampen van gewapende organisaties hervatten. Ook moet een omvangrijk programma voor de bestrijding van cocateelt worden opgezet. Daarbij worden handmatige vernietiging, drones en sproeien met biologische bestrijdingsmiddelen genoemd.
De la Espriella sprak tijdens zijn campagne over ongeveer 330.000 hectare cocaplantages. Beschikbare metingen plaatsen het daadwerkelijke areaal lager. De omvang van de operatie en de financiering daarvan moeten daarom nog verder worden uitgewerkt.
Critici wijzen erop dat het vernietigen van cocaplanten vaak slechts tijdelijk effect heeft wanneer boeren geen betrouwbaar alternatief inkomen krijgen. Nieuwe plantages kunnen dan elders worden aangelegd, terwijl luchtbespuiting risico’s oplevert voor natuurgebieden, voedselgewassen en nabijgelegen gemeenschappen.
Tien nieuwe megagevangenissen
Een ander belangrijk onderdeel van het veiligheidsprogramma is de bouw van tien grote gevangenissen. De plannen zijn geïnspireerd op het beleid van president Nayib Bukele in El Salvador, waar tienduizenden vermeende bendeleden zijn opgesloten.
De Colombiaanse gevangenissen zouden gedeeltelijk door particuliere partijen kunnen worden gebouwd en beheerd. De la Espriella wil daarnaast de bestaande gevangenisorganisatie INPEC ingrijpend hervormen of opheffen. Veteranen en reservisten zouden een rol kunnen krijgen bij de bewaking.
Mensenrechtenorganisaties en juristen waarschuwen dat het Salvadoraanse model niet zonder meer naar Colombia kan worden overgenomen. Zij vrezen willekeurige arrestaties, onvoldoende rechtsbescherming en een verdere verslechtering van de omstandigheden in gevangenissen. Ook bestaan vragen over toezicht op commerciële gevangenisbedrijven.
Drones en kunstmatige intelligentie voor het leger
De aankomende regering wil het leger en de politie uitrusten met drones, moderne wapens, verbeterde communicatiesystemen en kunstmatige intelligentie. Het zogenoemde Plan Colombia 2.0 moet veiligheidstroepen helpen om kampen, smokkelroutes en illegale mijnbouw sneller op te sporen.
Verder is een speciale opsporingseenheid tegen afpersing aangekondigd. Veteranen, reservisten en gespecialiseerde rechercheurs zouden daarin samenwerken. Kunstmatige intelligentie kan volgens het programma worden gebruikt om geldstromen, communicatiegegevens en verplaatsingen van criminele organisaties te analyseren.
Risico op nieuwe geweldsgolf
Voorstanders beschouwen de harde koers als een noodzakelijk antwoord op het vastlopen van vredesgesprekken en de groeiende macht van gewapende organisaties. Zij verwachten dat meer militaire druk de bewegingsvrijheid en inkomsten van kartels en guerrillagroepen kan beperken.
Tegenstanders vrezen juist dat een uitsluitend militaire strategie een nieuwe geweldsgolf veroorzaakt. Veel gewapende groepen beschikken over lokale inkomsten, wapens en territoriale netwerken. Een grootschalig offensief kan leiden tot gevechten in dichtbevolkte gebieden, nieuwe vluchtelingenstromen en represailles tegen burgers.
De belangrijkste vraag na 7 augustus is daarom niet alleen hoe hard de nieuwe regering optreedt, maar ook hoe zij voorkomt dat het leger na een operatie opnieuw vertrekt en criminele groepen terugkeren. Zonder bestuur, infrastructuur, onderwijs en legale werkgelegenheid blijft langdurige controle over afgelegen gebieden moeilijk.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
