Nederland wil Europese defensiesamenwerking versnellen

DEN HAAG – Nederland wil dat Europese landen de samenwerking op defensiegebied de komende jaren aanzienlijk opvoeren. Volgens het kabinet moet Europa sneller militaire capaciteiten opbouwen, meer gezamenlijk materieel ontwikkelen en produceren en de eigen defensie-industrie versterken. Daarmee moet Europa meer verantwoordelijkheid nemen voor de eigen veiligheid en tegelijkertijd de NAVO versterken.

Minister van Defensie Dilan Yeşilgöz-Zegerius schrijft dat in een brief aan de Tweede Kamer over de Europese defensiesamenwerking. Het kabinet wijst daarbij op de Russische oorlog tegen Oekraïne, de toegenomen Russische dreiging en bredere internationale spanningen.

Volgens het kabinet is afschrikking noodzakelijk om verdere escalatie in Europa te voorkomen. Tegenstanders moeten ervan overtuigd zijn dat zij hun militaire doelen in Nederland en andere Europese landen niet kunnen bereiken.

Europa moet minder afhankelijk worden

De NAVO blijft volgens het kabinet de basis van de collectieve verdediging. Tegelijkertijd moet Europa minder afhankelijk worden van andere landen voor de eigen veiligheid. Dat vraagt volgens Defensie om extra investeringen en intensievere samenwerking tussen Europese landen.

Geen enkel Europees land beschikt afzonderlijk over alle militaire capaciteiten die nodig zijn om Europa te verdedigen. Daarom wil Nederland meer samenwerking bij de ontwikkeling en aanschaf van materieel, de versterking van de defensie-industrie en de operationele inzet van krijgsmachten.

Ook samenwerking met belangrijke NAVO-partners zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Turkije en Canada blijft volgens het kabinet van groot belang.

NAVO-landen verhogen defensie-uitgaven

De NAVO en de Europese Unie zijn volgens het kabinet de belangrijkste samenwerkingsverbanden voor de Europese veiligheid. NAVO-bondgenoten spraken vorig jaar in Den Haag af om ten minste 5 procent van het bruto binnenlands product te besteden aan defensie en bredere veiligheids- en defensiegerelateerde uitgaven.

Met die hogere uitgaven moet de Europese militaire paraatheid worden versterkt. Ook moet Europa beter in staat zijn een groter deel van de eigen verdediging voor zijn rekening te nemen. Volgens het kabinet kan hierdoor bovendien een gelijkwaardiger veiligheidspartnerschap met de Verenigde Staten ontstaan.

Europese Unie speelt grotere rol

Sinds de grootschalige Russische inval in Oekraïne is ook de rol van de Europese Unie op defensiegebied gegroeid. Nederland steunt die ontwikkeling.

Het in maart 2025 gepubliceerde Witboek Europese Defensiegereedheid 2030 bevat een brede agenda voor het versterken van de Europese defensie. De Europese Unie werkt onder meer aan versterking van de defensie-industrie, gezamenlijke ontwikkeling van militaire capaciteiten, steun aan Oekraïne en vereenvoudiging van regelgeving.

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen kondigde daarnaast nieuwe initiatieven aan. Een daarvan is een Europese Veiligheidsraad. Het kabinet wacht de verdere uitwerking daarvan af en benadrukt dat nauwe samenwerking met de NAVO noodzakelijk blijft.

Kleinere coalities belangrijker

Naast samenwerking binnen de NAVO en de Europese Unie neemt volgens het kabinet ook het belang van kleinere groepen landen toe. Die kunnen op specifieke terreinen sneller besluiten nemen en gezamenlijk optreden.

Als voorbeelden noemt Defensie de Joint Expeditionary Force en de Coalition of the Willing for Ukraine. Daarnaast groeit de aandacht voor maatschappelijke weerbaarheid en civiel-militaire samenwerking.

Nederland wil voortrekkersrol

Nederland wil bij Europese defensiesamenwerking op verschillende terreinen een voortrekkersrol spelen. Daarbij richt het kabinet zich onder meer op operationele samenwerking, de ontwikkeling van militair materieel en versterking van de defensie-industrie.

Een belangrijk voorbeeld is het Duits-Nederlandse legerkorps 1 German-Netherlands Corps, 1GNC. Dit korps vervult sinds juni 2026 de rol van tactisch hoofdkwartier voor de NAVO.

Het Duits-Nederlandse legerkorps voert de commandovoering over NAVO-eenheden die in Estland en Letland zijn gestationeerd. Daarmee draagt het samenwerkingsverband volgens Defensie rechtstreeks bij aan de verdediging van de oostflank van de NAVO en de afschrikking van Rusland.

Nieuwe amfibische transportschepen

Ook de militaire samenwerking met het Verenigd Koninkrijk wordt verder uitgebreid. Nederland en het Verenigd Koninkrijk zijn van plan gezamenlijk nieuwe amfibische transportschepen te ontwikkelen en te produceren.

De samenwerking moet leiden tot verdere integratie van de Britse en Nederlandse amfibische strijdkrachten. Gezamenlijke ontwikkeling en aanschaf van militair materieel moeten ervoor zorgen dat krijgsmachten gemakkelijker samen kunnen optreden.

Defensie wil dergelijke Europese materieelsamenwerkingen de komende jaren verder intensiveren.

Lening van 90 miljard voor Oekraïne

De steun aan Oekraïne speelt eveneens een belangrijke rol in het Nederlandse defensiebeleid. Nederland heeft zich ingezet voor een grootschalige Europese lening van 90 miljard euro voor Oekraïne.

Met dat geld kan Oekraïne onder meer militair materieel zoals drones aanschaffen. Bij de afspraken is ruimte gehouden om materieel buiten Europa te kopen wanneer Europese producenten niet of niet snel genoeg kunnen leveren.

Tegelijkertijd moeten de voorwaarden van de lening de Oekraïense en Europese defensie-industrie stimuleren. Nederland wil daarnaast de samenwerking tussen Nederlandse en Oekraïense defensiebedrijven verder verdiepen. Het doel is de productiecapaciteit te vergroten, innovatie te versnellen en bedrijven structureel met elkaar te laten samenwerken.

Tempo moet omhoog

Volgens het kabinet is de afgelopen jaren vooruitgang geboekt bij het versterken van de Europese defensie, maar zijn verdere stappen noodzakelijk. Vooral het tempo waarmee militaire capaciteiten worden opgebouwd moet omhoog.

Nederland wil dat Europese landen gemaakte afspraken daadwerkelijk uitvoeren en gezamenlijk optrekken. Daarbij moeten bestaande organisaties en samenwerkingsverbanden worden benut, maar moet ook ruimte blijven voor nieuwe vormen van samenwerking.

Het uiteindelijke doel is volgens het kabinet een Europa dat meer verantwoordelijkheid neemt voor de eigen veiligheid en daardoor ook de NAVO als geheel sterker maakt.