Follow the Money: Wie betaalt voor zorg op school?

DEN HAAG – In Limburg krijgen ouders van kwetsbare kinderen de rekening’. De briefschrijver uitte hierin specifieke zorgen over de financiële terugbetalingsafspraken rondom toelaatbaarheidsverklaringen. Daarnaast werden er in de e-mail vragen gesteld over de inzet van zorgbudgetten vanuit de Jeugdwet via de gemeente, en het persoonsgebonden budget (pgb) dat via de zorgkantoren wordt verstrekt op basis van de Wet langdurige zorg (Wlz). In februari 2025 zijn over dit specifieke artikel en de genoemde zorgen over de financiële lasten voor ouders eveneens Kamervragen beantwoord.

Gescheiden verantwoordelijkheden en financieringsstromen

In de brief wordt benadrukt dat er sprake is van verschillende financieringsstromen en bijbehorende doelen vanuit zowel het onderwijs als de zorgsector. De wettelijke en financiële verantwoordelijkheidsverdeling is als volgt gestructureerd:

• De individuele school en het regionaal samenwerkingsverband zijn primair verantwoordelijk voor het financieren van de reguliere onderwijstaken.
• Tevens zijn deze partijen verantwoordelijk voor het bieden van de benodigde onderwijsondersteuning in het kader van passend onderwijs.
• Voor de uitvoering van deze taken ontvangt de school een extra ondersteuningsbudget van het samenwerkingsverband, wat strikt is gebaseerd op de afgegeven toelaatbaarheidsverklaring.

Zorg en ondersteuning die de wettelijke taak van het gespecialiseerd onderwijs overstijgen, worden nadrukkelijk niet door de school geboden of gefinancierd. Dergelijke zwaardere ondersteuning en zorg komen over het algemeen voort uit andere wettelijke kaders, waaronder de Jeugdwet, de Wet langdurige zorg (Wlz) en/of de Zorgverzekeringswet (Zvw).

Afspraken over inzet van zorgbudget op school

Ondanks de strak gescheiden systemen komen financiële constructies met betrekking tot de inzet van zorg tijdens de onderwijstijd vaker voor. Het staat een regionaal samenwerkingsverband vrij om een specifieke terugbetalingsconstructie met een onderwijsinstelling af te spreken in relatie tot de toelaatbaarheidsverklaring. De belangrijkste voorwaarde hierbij is dat de desbetreffende leerling daadwerkelijk de ondersteuning krijgt die noodzakelijk is.

Als een leerling naast de basis- en aanvullende ondersteuning van het gespecialiseerd onderwijs nog meer zorg nodig heeft om het onderwijs goed te kunnen volgen, is overleg over de financiering mogelijk. Scholen kunnen in dergelijke gevallen, in nauwe afstemming met de ouders, duidelijke afspraken maken over de inzet van een deel van het externe zorgbudget op de fysieke schoollocatie. Voor deze inzet gelden de volgende goedkeuringsprocedures:

• In het geval van financiering vanuit de Jeugdwet dient de desbetreffende gemeente als formele verstrekker officiële goedkeuring te geven op de aanvraag voor inzet van het budget in het onderwijs.
• Wanneer het gaat om langdurige zorg vanuit de Wlz, dient het regionale zorgkantoor expliciet akkoord te gaan met het ingediende budgetplan of de specifieke aanvraag voor Wlz-zorg thuis in natura.

De staatssecretaris stelt in de Kamerbrief dat het in de praktijk soms lastig kan zijn om een duidelijke en werkbare afbakening te maken tussen wat zuiver onderwijsondersteuning is en wat onder medische of jeugdzorg valt. Het is om deze reden essentieel dat dergelijke afspraken vooraf zeer zorgvuldig worden gemaakt en officieel worden vastgelegd, met goedkeurende instemming van alle betrokken partijen. Deze zorgvuldige werkwijze is cruciaal voor het vastleggen van de inhoudelijke afspraken, het financiële aspect en de uiteindelijke verantwoording van het belastinggeld. Bovendien helpt deze manier van werken in de praktijk bij het voorkomen van vervelende onduidelijkheden over facturen en de exact ingezette zorg of ondersteuning voor de leerling.

Structurele verbeteraanpak in ontwikkeling

Het fundamentele uitgangspunt van het ministerie blijft onverminderd dat iedereen naar school moet kunnen gaan, ook wanneer dit proces vraagt om zeer complexe ondersteuning vanuit zowel het onderwijs als de zorgsector. Uit de correspondentie rondom het Follow the Money-artikel en de signalen uit de maatschappij blijkt echter wederom dat de uitvoering in de praktijk niet altijd even eenvoudig te realiseren is.

Om deze structurele barrières het hoofd te bieden, werkt de staatssecretaris sinds 2023 intensief samen met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) aan de specifieke verbeteraanpak genaamd ‘Zorg in Onderwijstijd’. Bij de uitvoering van deze structurele aanpak is er expliciet aandacht voor het maken van goede, grensoverschrijdende afspraken tussen de verschillende betrokken partijen. De staatssecretaris spreekt de verwachting uit dat met deze gezamenlijke interdepartementale aanpak belangrijke stappen worden gemaakt in de daadwerkelijke verbetering van de samenwerking tussen de domeinen onderwijs en zorg. Uiteindelijk moet deze beleidswijziging ervoor zorgen dat kwetsbare leerlingen ook gedurende de reguliere onderwijstijd de juiste en passende zorg kunnen blijven ontvangen, waardoor zij zich optimaal naar hun individuele leerpotentieel kunnen blijven ontwikkelen binnen de maatschappij.