DEN HAAG/GRONINGEN, 14 mei 2026 – De hersteloperatie in Groningen en Noord-Drenthe gaat een nieuwe fase in waarbij de focus verschuift naar een integrale aanpak van versterking, schadeherstel en het behoud van cultureel erfgoed. Met de actualisatie van het Erfgoedprogramma 2026-2028 en extra financiële middelen vanuit het Rijk moet de unieke identiteit van het gebied gewaarborgd blijven.

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de hersteloperatie. Centraal staat het streven naar rust, continuïteit en een mensgerichte benadering voor de bewoners. Om dit te bereiken is onder meer een regeringscommissaris aangesteld die toeziet op de samenwerking in de regio.

Actualisatie Erfgoedprogramma 2026-2028

Een essentieel onderdeel van het herstel is het geactualiseerde Erfgoedprogramma voor de periode 2026-2028. Het kabinet stelt hiervoor 73 miljoen euro beschikbaar (maatregel 26 uit Nij Begun). Het programma heeft als hoofddoel de unieke Groninger gebiedsidentiteit te behouden en een optimale balans te vinden tussen veiligheid, schadeherstel en erfgoedwaarden.

Sinds de start in 2017 zijn al aanzienlijke resultaten geboekt. Zo zijn er circa 40.000 panden aangewezen als karakteristiek of gemeentelijk monument. Voor de komende jaren verschuift het zwaartepunt naar vier focusthema’s:

• Integrale aanpak van schadeherstel en versterking.
• Duurzaam behoud van agrarisch erfgoed.
• Kennisontwikkeling en kennisborging.
• Erfgoed van de toekomst en de gaswinning.

Integrale aanpak en koppelkansen

De overheid streeft naar een ‘één-overheidsaanpak’ waarbij inwoners niet langer geconfronteerd worden met versnipperde loketten en procedures. Het uitgangspunt is ‘één keer de steiger eromheen’. Dit betekent dat de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) en het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) nauwer samenwerken om versterking en schadeherstel te combineren met verduurzaming en regulier onderhoud.

Voor monumenten geldt een specifieke route waarbij deskundigen met vakkennis worden ingezet. Het IMG werkt momenteel aan een Uitvoeringskader Erfgoed en een aangepast calculatiemodel dat recht doet aan de specifieke eisen van monumentaal herstel.

Focus op agrarisch erfgoed

Historische boerderijen vormen een kwetsbare groep binnen de versterkingsoperatie. Om te voorkomen dat karakteristieke boerderijen verdwijnen door sloop-nieuwbouw, wordt de samenwerking met het Agroprogramma geïntensiveerd. Er is extra aandacht voor complexe casussen waarbij agrariërs vastlopen in regelgeving. De Subsidieregeling Onderhoud Karakteristieke panden (SOK) wordt specifiek voor boerderijen verruimd om achterstallig onderhoud aan te pakken.

Sociale en economische impuls

Naast de fysieke versterking wordt fors geïnvesteerd in het sociale en economische fundament van de regio via de Sociale Agenda en de Economische Agenda van Nij Begun. Deze agenda’s hebben een looptijd van dertig jaar en zijn gericht op het herstellen van vertrouwen en het bieden van perspectief aan de volgende generaties. Erfgoed speelt hierin een verbindende rol door de regionale geschiedenis en identiteit zichtbaar en beleefbaar te maken.

Financiële tegemoetkomingen voor bewoners

De minister meldt tevens verbeteringen in de financiële ondersteuning van bewoners. Het standaardbedrag voor de vergoeding zelf aangebrachte voorzieningen (ZAV) voor huurders wordt verhoogd van 3.000 naar 6.500 euro. Deze verhoging wordt met terugwerkende kracht uitgevoerd. Daarnaast blijft de focus liggen op het verlagen van de uitvoeringskosten van schadeafhandeling, zodat meer middelen direct ten goede komen aan het herstel in de regio.