Neerslagtekort loopt snel op, dijken raken uitgedroogd en instabiel

DE BILT, 8 augustus 2026 – Het landelijke neerslagtekort is deze zomer in hoog tempo opgelopen en zorgt inmiddels voor concrete problemen bij dijken en kades. Volgens het KNMI en verschillende waterschappen droogt de grond in en rond waterkeringen zodanig uit dat de stabiliteit ervan onder druk komt te staan.

Neerslagtekort ruim boven normaal niveau

Begin augustus 2026 bedroeg het landelijke neerslagtekort volgens de Droogtemonitor van het KNMI ruim 260 millimeter, tegen een gebruikelijk niveau van 20 tot 40 millimeter voor deze tijd van het jaar. Daarmee behoort 2026 tot de 5 procent droogste jaren sinds het begin van de metingen, en komt het recordjaar 1976 zelfs in zicht. De droogte is niet overal in het land even sterk: de tekorten zijn het grootst in het zuidwesten, terwijl het noordoosten van het land er relatief beter vanaf komt.

Extreem droge en warme julimaand

Een belangrijke aanjager van het huidige tekort is de afgelopen julimaand. Volgens het KNMI viel er in juli 2026 landelijk gemiddeld nog geen 20 millimeter neerslag, tegen zo'n 70 tot 80 millimeter in een normale julimaand. Daarmee was het de op één na droogste julimaand ooit gemeten, en tegelijk een van de warmste en zonnigste. Ook de rivierafvoer merkt de droogte: de Rijnafvoer bij Lobith lag begin augustus uitzonderlijk laag, wat de aanvoer van zoet water naar het binnenland verder onder druk zet.

Vernieuwde droogtemonitoring van het KNMI

Om droogte beter en eerder in beeld te brengen, heeft het KNMI de berekening van het neerslagtekort dit jaar aangepast. Waar het tekort voorheen alleen werd bijgehouden tussen 1 april en 30 september, monitort het instituut dit sinds 2026 het hele jaar door, van 1 januari tot en met 31 december. Uit onderzoek van het KNMI blijkt namelijk dat meteorologische droogte steeds vaker ook al vóór april kan optreden, en dat de kans hierop door klimaatverandering toeneemt.

Uitdroging bedreigt stabiliteit van dijken

Een van de meest zorgwekkende gevolgen van de aanhoudende droogte is de invloed op waterkeringen. Waterschappen waarschuwen dat extreme droogte en een langdurig neerslagtekort kunnen leiden tot uitdroging van dijken en kades, wat de stabiliteit ervan aantast. Droge klei kan namelijk krimpen en scheuren, waardoor de sterkte van een dijklichaam vermindert. Hoogheemraadschap van Rijnland is mede daarom opgeschaald naar een verhoogd waakvlakniveau vanwege de droogte, en voert momenteel extra inspectierondes uit op de droogtegevoelige waterkeringen in het beheergebied.

Bredere gevolgen voor landbouw en watervoorziening

Naast de risico's voor dijken en kades brengt het neerslagtekort ook bredere gevolgen met zich mee. Door het tekort aan zoet water kan verzilting optreden in de kuststreken, wat de kwaliteit van landbouwgrond en drinkwaterbronnen aantast. Ook worden tegenvallende oogsten gemeld, terwijl in verschillende regio's al een onttrekkingsverbod geldt voor grond- en oppervlaktewater. Dat verbod houdt in dat water niet langer mag worden gebruikt voor bijvoorbeeld de beregening van gewassen.

Verdere toename verwacht

Voor de komende periode wordt geen substantiële omslag in het weerbeeld verwacht. Volgens de laatste prognoses kan het landelijke neerslagtekort binnen twee weken oplopen tot ongeveer 290 millimeter. Daarmee nemen ook de risico's voor de stabiliteit van dijken, de landbouw en de drinkwatervoorziening naar verwachting verder toe. In eerdere extreem droge jaren, zoals 1976, 2018 en 2022, liep het landelijke neerslagtekort op tot 300 millimeter of hoger, met lokale pieken van 400 millimeter in het oosten van het land.