AMSTERDAM, 22 januari 2026 – Groenland is geen lid van de Europese Unie. Het eiland stapte in 1985 na een referendum uit de Europese samenwerking. Toch blijft het gebied, als onderdeel van het Koninkrijk Denemarken, nauw verbonden met de EU. Groenland is daarmee geen uitzondering: ook andere gebieden buiten Europa hebben een bijzondere relatie met Brussel.

Niet in de EU, wel een speciale status

Deze gebieden worden in Europees jargon aangeduid als Landen en Gebieden Overzee (LGO’s). Ze zijn verbonden aan een EU-lidstaat, maar maken zelf geen deel uit van de Unie. De LGO’s beschikken doorgaans over vergaande autonomie, onder meer op het gebied van economie, zorg en belastingbeleid.

Hoewel ze buiten de EU vallen, onderhouden deze gebieden een structurele samenwerking met Brussel. Via meerjarige programma’s ontvangen zij financiële steun, bijvoorbeeld voor projecten rond hernieuwbare energie, klimaatadaptatie en waterbeheer. Door hun geografische ligging fungeren veel LGO’s als strategische voorposten, wat hun politieke betekenis vergroot.

Overzeese gebieden binnen het Koninkrijk

Het Koninkrijk der Nederlanden telt zes LGO’s. In het Caribisch gebied gaat het om Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. Daarnaast behoren Bonaire, Saba en Sint-Eustatius als bijzondere gemeenten tot deze groep. Frankrijk beschikt eveneens over meerdere LGO’s, waaronder Nieuw-Caledonië in de Grote Oceaan. Voor Denemarken is Groenland het enige gebied met deze status.

In de EU, maar buiten Europa

Naast de LGO’s bestaan er ook gebieden die geografisch buiten Europa liggen, maar wel volledig onderdeel zijn van de EU. Deze zogenoemde ultraperifere regio’s vallen onder alle Europese wet- en regelgeving en gebruiken de euro als betaalmiddel. In totaal wonen hier circa vijf miljoen EU-burgers.

De EU verleent deze regio’s extra steun vanwege structurele uitdagingen, zoals hun afgelegen ligging, beperkte schaal en economische afhankelijkheid van een klein aantal sectoren. Die steun richt zich onder meer op regionale ontwikkeling en landbouw.

Bekende voorbeelden zijn de Canarische Eilanden van Spanje en de Portugese archipels Madeira en de Azoren. Frankrijk kent eveneens ultraperifere regio’s, waaronder Réunion in de Indische Oceaan en Saint-Martin, het Franse deel van het eiland dat wordt gedeeld met het Nederlandse Sint-Maarten.