Harde maatregelen tegen geweld en vuurwerk in voetbal

DEN HAAG – De Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), het Openbaar Ministerie (OM), de Politie, het ministerie van Justitie en Veiligheid en burgemeester Paul Depla – handelend namens alle burgemeesters met een betaaldvoetbalorganisatie in hun gemeente – kwamen op woensdag 9 september bijeen. Anleiding voor dit crisisoverleg waren de opeenvolgende en zorgwekkende ongeregeldheden die recentelijk plaatsvonden in het betaald voetbal. Recente incidenten in onder meer Leeuwarden en Utrecht onderstrepen op pijnlijke wijze de urgente noodzaak om gezamenlijk een krachtige vuist te maken tegen ernstige en moedwillige veiligheidsincidenten in en rondom de stadions. Het is volgens de betrokken partijen schandalig dat een kleine groep misdragende stadionbezoekers het verpest voor de overgrote meerderheid van de goedwillende supporters.

Toenemend gevaar door illegaal vuurwerk als wapen

Een van de meest verontrustende ontwikkelingen is dat vuurwerk in en rond de stadions in rap tempo steeds vaker als feitelijk wapen wordt ingezet. Dit brengt de fysieke veiligheid van zowel medebezoekers als spelers en arbitrage ernst in het geding, en zorgt voor ronduit onveilige situaties op de tribunes. Deze escalatie vraagt om een onmiddellijke, harde en niet mis te verstane reactie vanuit de autoriteiten en de voetballerij. Twee recente rapporten van het Auditteam Voetbal en Veiligheid onderstrepen eveneens het cruciale belang van een koerswijziging. Werken aan een structureel veilig en gastvrij voetbal vraagt nadrukkelijk om voorspelbaar, consequent en bovenal snel handelen. Hierbij is een eenduidige landelijke aanpak vereist waarin preventie, heldere normstelling, strikte handhaving en grondige opsporing naadloos op elkaar aansluiten.

Strenge afspraken van de Regiegroep

Naar aanleiding van de spoedtop op 9 september heeft de Regiegroep concrete en verregaande afspraken gemaakt over het strakker inzetten van reeds bestaande instrumenten en het fors verscherpen van de handhavingsmaatregelen. Het competitiebestuur betaald voetbal heeft in het officiële wedstrijdprotocol opgenomen dat een wedstrijd per direct definitief wordt gestaakt zodra er vuurwerk naar het veld of naar andere vakken op de tribunes wordt geschoten of gegooid. Daders die zich hieraan schuldig maken, kunnen rekenen op zware sancties. Dit omvat een combinatie van strafrechtelijke vervolging, civielrechtelijke stadionverboden en bestuursrechtelijke maatregelen opgelegd door de lokale driehoek.

Samenwerking en technologische innovaties

Naast de directe aanscherping van de protocollen werkt de KNVB nauw samen met de individuele profclubs aan aanvullende maatregelen tegen illegaal vuurwerk in de stadions. Deze maatregelen zullen, met volledige steun van de burgemeesters, de politie en het Openbaar Ministerie, voorspelbaar en consequent worden uitgevoerd. Geïnspireerd door de aanbevelingen uit de rapporten van het Auditteam wordt er bovendien verkend welke geavanceerde technologische mogelijkheden er nog meer benut kunnen worden om wangedrag effectief te voorkomen en daders feitelijk te identificeren en aan te pakken. De KNVB en de betrokken gemeenten zullen daarnaast intensiever gebruikmaken van bestaande regelgeving en strenge vergunningsvoorwaarden om ervoor te zorgen dat de voetbalclubs nadrukkelijk hun volledige verantwoordelijkheid nemen voor een veilig verloop van het betaald voetbal.

Opsporing van harde kern en dadergericht straffen

Politie en Openbaar Ministerie gaan zich nog intensiever richten op het opsporen en vervolgen van het gewelddadige en criminele deel binnen de harde kernen en specifieke ultragroepen. Ook de handel in en de import van illegaal vuurwerk krijgt prioriteit binnen de handhaving. Wat betreft de te hanteren straffen wordt er gewerkt met een combinatie van dadergericht en collectief straffen. Hoewel het uitgangspunt is om zo veel mogelijk dadergericht te werk te gaan om onschuldige supporters te ontzien, zullen collectieve maatregelen onvermijdelijk blijven bij herhaaldelijk wangedrag of hevige escalaties.

Inzet van het ministerie en vervolgstappen

Het ministerie van Justitie en Veiligheid zet de gerichte Meld Misdaad Anoniem-campagne binnen de voetbalsector onverminderd voort, evenals de specialistische inzet van de KNVB Taskforce om daders op te sporen en te identificeren. Daarnaast investeert het ministerie extra in het indammen van de beschikbaarheid van zwaar vuurwerk en fakkels, in lijn met de reeds bestaande landelijke aanpak rond explosieven. De voorgenomen verruiming van de opsporingsbevoegdheden om ook gericht onderzoek te mogen doen naar besloten online chatgroepen, zal in de nabije toekomst bovendien een cruciale bijdrage leveren aan het vroegtijdig in beeld brengen van raddraaiers en hun onderlinge werkwijzen. De partijen benadrukken dat een duurzame oplossing alleen bereikt kan worden door in hechte gezamenlijkheid op te trekken, waarbij ieder vanuit de eigen wettelijke verantwoordelijkheid zijn plicht vervult.

Kritische reacties van supportersverenigingen

Niet iedereen kan zich echter vinden in de gekozen harde lijn en de aangescherpte protocollen. Supporterscollectief Nederland heeft teleurgesteld gereageerd op de maatregelen en stelt dat “de emotie en de onderbuik het winnen van de feiten en het gezonde verstand”. Volgens de vertegenwoordiging van de supporters zijn het straks opnieuw duizenden goedwillende fans die de dupe worden van de wandaden van een kleine minderheid. Het collectief benadrukt dat niemand zit te wachten op incidenten zoals laatst bij Cambuur en FC Utrecht, en dat daders hard aangepakt en gestraft moeten worden, maar waarschuwt tegelijkertijd dat de nieuwe regels individuen te veel macht geven om met een gerichte actie de dag voor een vol stadion te verpesten. De supportersorganisatie pleit voor een rustige benadering op basis van feiten om herhaling te voorkomen zonder dat de overgrote groep onschuldige voetballiefhebbers onnodig wordt gestraft.