WASHINGTON – Twee weken voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november ontstaan ernstige zorgen over meldingen van stemcomputers die een andere kandidaat selecteren dan de kiezer heeft aangeklikt. In de staat Tennessee zeggen meerdere kiezers dat zij op een Democratische kandidaat wilden stemmen, maar dat de computer herhaaldelijk de Republikeinse tegenstander aanwees. De incidenten komen op een bijzonder gevoelig moment, nu president Donald Trump alles op alles zet om de Republikeinse meerderheid in het Congres te behouden en zijn regering door Democraten wordt beschuldigd van ongeoorloofde inmenging in het verkiezingsproces.
De Britse krant The Independent publiceerde eerder beelden waarop een stemcomputer een Republikeinse kandidaat selecteerde terwijl een kiezer een Democraat probeerde aan te klikken. Dat incident speelde zich af tijdens de tussentijdse verkiezingen van november 2018 in Indiana. Hoewel dat bericht dus acht jaar oud is, zijn er deze week nieuwe, vergelijkbare meldingen uit Tennessee naar buiten gekomen.
Het Amerikaanse televisiestation WSMV berichtte op 20 oktober over verschillende kiezers die problemen ondervonden bij het elektronisch uitbrengen van hun stem. De verklaringen verdienen serieus onderzoek, maar vormen op zichzelf nog geen bewijs dat stemcomputers doelbewust zijn gemanipuleerd.
Stemcomputer kiest herhaaldelijk Republikeinse kandidaat
Een van de betrokken kiezers is Jackie Herrud uit Tennessee. Zij verklaarde tegenover WSMV dat zij tijdens het vervroegd stemmen bij het Longview Recreation Center in Spring Hill meerdere keren probeerde haar stem uit te brengen op de Democratische gouverneurskandidaat Jerri Green.
Volgens Herrud selecteerde de computer echter steeds opnieuw de Republikeinse kandidaat Marsha Blackburn. Ze moest herhaaldelijk op het scherm drukken voordat de gewenste kandidaat werd geregistreerd.
Herrud vertelde dat zij hierover sprak met medewerkers van het stembureau. Die zouden volgens haar hebben aangegeven dat zij vergelijkbare klachten hadden gehoord.
Ook Toni Fitzgerald meldde problemen tijdens het stemmen op een andere locatie in Williamson County. Volgens haar reageerde het aanraakscherm niet zoals verwacht en verscheen aanvankelijk een andere kandidaat dan degene die zij wilde kiezen.
Fitzgerald slaagde er uiteindelijk in de juiste keuze te maken. Zij maakt zich vooral zorgen over oudere kiezers die mogelijk minder snel ontdekken dat een verkeerde kandidaat op hun stembiljet verschijnt.
Ook zus van Dolly Parton meldt problemen
De zorgen werden op 21 oktober verder aangewakkerd door een verklaring van Stella Parton, de zus van de Amerikaanse countryzangeres Dolly Parton.
Zij schreef op Facebook dat zij tijdens het stemmen in Tennessee drie keer haar keuze moest corrigeren omdat het systeem volgens haar telkens terugviel op Marsha Blackburn.
Parton waarschuwde andere kiezers om hun stembiljet zorgvuldig te controleren en zich niet door lange wachtrijen te laten opjagen.
Hoewel zij uiteindelijk haar gewenste keuze kon vastleggen, roept ook haar ervaring vragen op over het functioneren en de gebruiksvriendelijkheid van de elektronische stemapparatuur.
Juist wanneer kiezers onder tijdsdruk staan of moeite hebben met aanraakschermen, kan een verkeerde selectie onopgemerkt blijven.
Verkiezingsautoriteiten melden slechts één officiële klacht
De autoriteiten in Tennessee benadrukken dat er geen bewijs is gevonden voor grootschalige manipulatie van stemmen.
Volgens het kantoor van de Secretary of State was er op het moment van de berichtgeving één formele klacht van deze aard binnengekomen, terwijl ongeveer 400.000 mensen al hun stem hadden uitgebracht.
Dat verschil tussen de publieke verklaringen van kiezers en het beperkte aantal geregistreerde klachten betekent niet automatisch dat de meldingen onjuist zijn. Niet iedere kiezer die een probleem ondervindt, dient immers een officiële klacht in.
De autoriteiten wijzen erop dat het stemsysteem verschillende controlemomenten kent. Kiezers kunnen hun keuze op het scherm controleren, krijgen een overzicht voordat zij hun stem definitief uitbrengen en kunnen ook het papieren stemdocument bekijken.
Tot dusver is niet aangetoond dat een stemcomputer daadwerkelijk een verkeerd geregistreerde stem definitief heeft verwerkt. Evenmin is vastgesteld dat sprake is van opzettelijke sabotage of fraude ten gunste van de Republikeinse Partij.
The Independent meldde vergelijkbaar incident in 2018
Opvallend is dat de problemen sterk lijken op een incident waarover The Independent op 6 november 2018 berichtte.
Destijds verscheen een video uit Indiana waarop een kiezer herhaaldelijk probeerde de Democratische kandidaat Tobi Beck te selecteren. Het aanraakscherm wees echter telkens de erboven vermelde Republikeinse kandidaat Jim Baird aan.
De kiezer vertelde aan de Britse krant dat de computer op dat deel van het scherm steeds de verkeerde naam selecteerde. Hij maakte opnamen om het probleem aan medewerkers van het stembureau te kunnen laten zien.
Zelf wilde de man destijds niet beweren dat sprake was van opzettelijke verkiezingsfraude. Zijn belangrijkste zorg was dat andere kiezers een verkeerde selectie mogelijk niet zouden opmerken.
Het opnieuw opduiken van vergelijkbare klachten in 2026 maakt duidelijk hoe belangrijk onafhankelijke technische controles, betrouwbare papieren stembiljetten en transparante klachtenprocedures zijn.
Trump blijft onjuiste beweringen over verkiezingen herhalen
De meldingen komen op een moment waarop het vertrouwen in het Amerikaanse verkiezingsproces al zwaar onder druk staat.
President Donald Trump heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk beweerd dat de presidentsverkiezingen van 2020 door fraude van hem zijn gestolen. Voor grootschalige verkiezingsfraude die zijn nederlaag tegen Joe Biden zou verklaren, is echter nooit overtuigend bewijs geleverd.
Trump blijft desondanks vasthouden aan zijn voorstelling van die verkiezingen. Tijdens een telefonische verkiezingsbijeenkomst op 8 oktober 2026 noemde hij de verkiezingen van 2020 opnieuw vervalst en spoorde hij Republikeinse aanhangers aan zich maximaal in te zetten voor de tussentijdse verkiezingen.
Die verkiezingen zijn voor Trump politiek van groot belang. Wanneer de Democraten de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden of de Senaat veroveren, kunnen zij veel meer controle uitoefenen op zijn regering.
Tijdens een bijeenkomst met Republikeinse congresleden op 6 januari 2026 waarschuwde Trump al dat hij bij verlies van de meerderheid opnieuw met een afzettingsprocedure te maken zou kunnen krijgen.
Schaduw van Capitoolbestorming hangt boven verkiezingen
De gebeurtenissen van 6 januari 2021 blijven een belangrijk onderdeel van de discussie over Trumps houding tegenover verkiezingsuitslagen.
Op die dag bestormden aanhangers van Trump het Capitool in Washington, terwijl het Congres bijeen was om de overwinning van Joe Biden officieel te bevestigen.
Bij de bestorming werden politieagenten aangevallen, gebouwen vernield en congresleden gedwongen een veilig heenkomen te zoeken. De gebeurtenissen leidden tot omvangrijke strafrechtelijke onderzoeken en veroordelingen.
Trump heeft de bestorming herhaaldelijk gebagatelliseerd. In oktober 2021 noemde hij 6 januari een protest en stelde hij ten onrechte dat de werkelijke opstand tijdens de verkiezingen van november 2020 had plaatsgevonden.
Na zijn terugkeer in het Witte Huis verleende hij in januari 2025 gratie of strafvermindering aan meer dan 1.500 personen die betrokken waren bij de Capitoolbestorming, waaronder mensen die wegens geweld tegen politieagenten waren veroordeeld.
De combinatie van die geschiedenis en Trumps voortdurende beschuldigingen over verkiezingsfraude maakt de huidige spanningen extra beladen. Dat betekent echter niet dat de president betrokken is bij de gemelde problemen met stemcomputers. Daarvoor is geen bewijs.
Democraten stappen naar rechter wegens mogelijke verkiezingsinmenging
De zorgen beperken zich niet tot de elektronische stemapparatuur.
Democratische leiders, onder wie Chuck Schumer en Hakeem Jeffries, hebben deze week een federale rechtszaak aangespannen tegen de regering-Trump.
Zij beschuldigen de regering ervan op onrechtmatige wijze druk uit te oefenen op staten om geregistreerde kiezers van de kieslijsten te verwijderen. Ook zou de regering verkiezingsfunctionarissen intimideren met mogelijke strafrechtelijke vervolging.
Volgens de Democraten probeert de federale regering daarmee bevoegdheden naar zich toe te trekken die volgens de Amerikaanse grondwet grotendeels bij de afzonderlijke staten liggen.
De regering-Trump bestrijdt die beschuldigingen. Het ministerie van Justitie stelt dat de maatregelen bedoeld zijn om verkiezingsfraude tegen te gaan en uitsluitend stemgerechtigde burgers te laten stemmen.
De rechter moet beoordelen of de regering daadwerkelijk buiten haar wettelijke bevoegdheden treedt.
Verkiezingsuitslag moet boven iedere twijfel verheven zijn
De meldingen uit Tennessee vragen om een onafhankelijk en controleerbaar onderzoek. Daarbij moet worden vastgesteld waarom aanraakschermen verkeerde kandidaten lijken te selecteren, of sprake is van technische of bedieningsproblemen en of daadwerkelijk onjuiste stemmen zijn uitgebracht.
Een enkele fout in een stemcomputer is nog geen bewijs voor georganiseerde verkiezingsfraude. Maar wanneer meerdere kiezers onafhankelijk van elkaar vergelijkbare problemen melden, mogen verkiezingsautoriteiten niet volstaan met de mededeling dat kiezers hun keuze beter moeten controleren.
Juist in een land waar politieke tegenstellingen steeds scherper worden en de president zelf de uitslag van eerdere verkiezingen blijft betwisten, is volledige openheid essentieel.
De verantwoordelijke verkiezingsinstanties moeten kunnen aantonen dat iedere stem correct wordt verwerkt, ongeacht of die op een Democraat, Republikein of onafhankelijke kandidaat wordt uitgebracht.
Op 3 november 2026 bepalen Amerikaanse kiezers de politieke machtsverhoudingen in Washington voor de komende twee jaar. De uitslag moet worden bepaald door de stemmen van burgers, niet door technische fouten, politieke druk of onbewezen beschuldigingen.
Zolang niet is vastgesteld wat er bij de gemelde incidenten werkelijk misging, is het te vroeg om van verkiezingsfraude te spreken. Maar het zou even onverantwoord zijn om de meldingen zonder grondig onderzoek terzijde te schuiven.
