JUNEAU – De strijd om de laatste nog onbesliste Senaatszetel bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen is ook in Alaska onderwerp van een juridische procedure geworden. Een rechter heeft woensdag 11 november een verzoek van de Democratische kandidaat Mary Peltola afgewezen om inzage te krijgen in gegevens van kiezers wier briefstemmen zijn afgewezen. De uitspraak komt op een gevoelig moment, omdat Peltola haar voorsprong op de Republikeinse senator Dan Sullivan inmiddels heeft vergroot tot ruim 4.200 stemmen. De officiële winnaar is echter nog niet bekend.

Volgens de jongste voorlopige uitslagen heeft Peltola 118.926 stemmen gekregen, goed voor ongeveer 49 procent. Sullivan staat op 114.676 stemmen, ofwel 47,2 procent. Daarmee bedraagt het verschil 4.250 stemmen. De voorsprong van de Democrate groeide dinsdag nadat verkiezingsfunctionarissen meer dan 24.000 nieuwe stemmen hadden verwerkt.

De verkiezingen vonden plaats op 3 november, maar in Alaska neemt het tellen van stemmen traditioneel meer tijd in beslag. De enorme afstanden, afgelegen gemeenschappen en de mogelijkheid om per post te stemmen zorgen ervoor dat niet alle stembiljetten direct beschikbaar zijn.

Rechter vindt verzoek te belastend

De campagne van Peltola stapte vrijdag 6 november naar de rechter om een overzicht te krijgen van kiezers van wie de briefstemmen waren afgewezen, inclusief de redenen daarvoor. Volgens haar advocaten was die informatie noodzakelijk om te kunnen controleren of alle rechtmatig uitgebrachte stemmen daadwerkelijk worden meegeteld.

Rechter Thomas Matthews wees het verzoek woensdag af. Volgens hem is het op dit moment niet redelijk om verkiezingsfunctionarissen te verplichten de gevraagde gegevens beschikbaar te stellen. De verkiezingsdienst staat onder grote tijdsdruk en moet zich volgens de rechter kunnen concentreren op het verwerken en controleren van de uitgebrachte stemmen.

Een belangrijk probleem is bovendien de bescherming van persoonsgegevens. De gevraagde overzichten bevatten vertrouwelijke informatie, waaronder woonadressen van kiezers. Volgens de verkiezingsautoriteiten kan het verouderde computersysteem niet eenvoudig een versie produceren waarin die gegevens zijn afgeschermd.

Daarvoor zou externe technische ondersteuning nodig zijn, wat extra tijd en capaciteit kost.

Matthews erkende dat het theoretisch mogelijk is om de gegevens na anonimisering vrij te geven. Gezien de omstandigheden en de naderende deadlines vond hij dat echter geen redelijke verplichting voor de verkiezingsdienst.

De uitspraak betekent niet dat de rechter onregelmatigheden bij het tellen van de stemmen heeft vastgesteld. Het geschil ging over de toegang tot gegevens en niet over de geldigheid van de verkiezingsuitslag.

Laatste stemmen kunnen doorslaggevend zijn

De verkiezingsstrijd tussen Peltola en Sullivan is bijzonder spannend omdat Alaska een afwijkend kiesstelsel gebruikt. Kiezers kunnen meerdere kandidaten rangschikken in volgorde van voorkeur.

Wanneer geen enkele kandidaat bij de eerste telling meer dan 50 procent van de stemmen behaalt, vallen de kandidaten met de minste stemmen achtereenvolgens af. Hun stemmen worden vervolgens, waar mogelijk, overgedragen aan de kandidaat die de kiezer als volgende voorkeur heeft opgegeven.

Naast Peltola en Sullivan nemen nog twee andere kandidaten deel aan de verkiezing. Hun stemmen kunnen daardoor van invloed zijn op de uiteindelijke uitslag als een aanvullende telronde nodig blijkt.

De verkiezingsautoriteiten accepteren bepaalde briefstemmen uit het buitenland nog tot 18 november. Op die datum staat ook de eventuele verdeling van voorkeursstemmen gepland.

Voor Peltola is de groeiende voorsprong gunstig, maar het betekent nog niet dat zij de verkiezingen heeft gewonnen. Sullivan kan bij de verdere telling en eventuele overdracht van voorkeursstemmen nog terrein winnen.

De Republikeinse senator verdedigt een zetel die hij sinds 2015 bezet. Peltola, die eerder namens Alaska in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden zat, probeert de staat opnieuw Democratische vertegenwoordiging in Washington te bezorgen.

De juridische procedure onderstreept hoe nauwlettend beide kampen de resterende stemmen volgen. Terwijl de Democraten duidelijkheid willen over afgewezen briefstemmen, benadrukken de verkiezingsautoriteiten dat de reguliere telling voorrang moet krijgen.

De definitieve uitslag van de Senaatsverkiezing in Alaska wordt niet eerder verwacht dan nadat de laatste toegestane briefstemmen zijn verwerkt. Tot die tijd blijft de zetel officieel onbeslist.