DEN HAAG – Nederlandse huishoudens dreigen de komende jaren aanzienlijk meer te moeten betalen voor aardgas. Door een opeenstapeling van nieuwe heffingen, hogere energiebelastingen en stijgende netbeheerkosten kan de gasprijs richting 2 euro per kubieke meter oplopen. Dat blijkt uit een analyse van vergelijkingswebsite Overstappen.nl. Opvallend is dat het gemiddelde gasverbruik volgens onderzoeksorganisatie TNO tot 2031 met 20 procent daalt, terwijl de totale energierekening juist verder stijgt. Vooral huishoudens die hun woning nog volledig met een cv-ketel verwarmen, worden financieel geraakt.
Verschillende maatregelen drijven gasprijs op
De verwachte prijsstijging wordt veroorzaakt door verschillende maatregelen die de komende jaren worden ingevoerd of uitgebreid.
Het gaat onder meer om het Europese emissiehandelssysteem ETS2, de verplichting om groen gas bij te mengen en een verdere verhoging van de energiebelasting.
Daarbovenop komen stijgende netbeheerkosten voor het transport van gas en elektriciteit.
Volgens Overstappen.nl kunnen deze ontwikkelingen ervoor zorgen dat een gasprijs van 2 euro per kubieke meter in de toekomst vaker voorkomt.
De genoemde prijs is geen gegarandeerde uitkomst. De uiteindelijke gasprijs blijft afhankelijk van de internationale energiemarkt, de ontwikkeling van de CO2-prijs en toekomstige belastingtarieven.
ETS2 maakt aardgas vanaf 2028 duurder
Een belangrijke verandering is de invoering van het Europese emissiehandelssysteem ETS2.
Vanaf 2028 moeten leveranciers van brandstoffen voor onder meer woningen en wegverkeer betalen voor de CO2-uitstoot die hun producten veroorzaken.
Het systeem is bedoeld om het gebruik van fossiele brandstoffen te ontmoedigen en investeringen in duurzamere alternatieven aantrekkelijker te maken.
Energieleveranciers zullen de extra kosten naar verwachting grotendeels doorberekenen aan consumenten.
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) onderzocht wat dit voor de gasprijs kan betekenen.
Bij een CO2-prijs van 57 euro per ton wordt aardgas in 2030 ongeveer 10 cent per kubieke meter duurder.
Stijgt de CO2-prijs naar 86 euro per ton, dan bedraagt de extra prijsstijging ongeveer 15 cent per kuub.
Bij een prijs van 135 euro per ton loopt de verhoging zelfs op tot 24 cent per kubieke meter.
Daarbij moet rekening worden gehouden met de btw die over deze extra kosten wordt berekend.
Verplichte bijmenging groen gas vanaf 2027
Naast ETS2 krijgen huishoudens te maken met de gevolgen van de nieuwe bijmengverplichting voor groen gas.
De Tweede Kamer stemde op 6 oktober in met het wetsvoorstel dat energieleveranciers verplicht een steeds groter aandeel duurzaam geproduceerd gas in hun leveringen op te nemen.
Groen gas wordt onder meer gemaakt uit organische reststromen, zoals landbouwafval en mest. Na bewerking kan het via het bestaande gasnet worden geleverd.
De productie is momenteel echter duurder dan de winning en levering van conventioneel aardgas.
Volgens berekeningen van de overheid bedragen de maximale extra kosten in 2027 ongeveer 1,5 cent per kubieke meter.
In 2031 kan dat oplopen tot maximaal 9 cent per kuub.
Verschillende organisaties, waaronder de Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis, hebben eerder gewaarschuwd voor de financiële gevolgen.
Ook energieleveranciers Greenchoice en Essent uitten bezwaren tegen de extra kosten voor huishoudens.
Het wetsvoorstel moet nog door de Eerste Kamer worden behandeld. De invoering per 2027 is daardoor nog niet definitief.
Energiebelasting stijgt verder tot 2030
Ook de energiebelasting op aardgas gaat volgens de huidige ramingen verder omhoog.
Het ministerie van Financiën verwacht dat het belastingtarief voor huishoudelijk aardgas stijgt van ongeveer 73 cent per kubieke meter in 2026 naar 79 cent in 2030.
Dat betekent een verhoging van ongeveer 6 cent per kubieke meter.
In deze bedragen is rekening gehouden met de verwachte jaarlijkse indexatie.
De definitieve belastingtarieven worden jaarlijks vastgesteld en kunnen daardoor nog veranderen.
De hogere belasting komt boven op de marktprijs van aardgas en de kosten van de nieuwe klimaatmaatregelen.
Daardoor wordt een steeds groter gedeelte van de gasprijs bepaald door belastingen en heffingen.
Netbeheerkosten stijgen met 139 euro
Naast de prijs per kubieke meter stijgen ook de vaste kosten op de energierekening.
Nederland investeert de komende jaren miljarden euro's in de uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet.
Dat is noodzakelijk vanwege de groei van elektrische auto's, warmtepompen, zonnepanelen en andere elektrische toepassingen.
Volgens TNO stijgen de gemiddelde jaarlijkse netbeheerkosten voor gas en elektriciteit samen van 571 euro in 2026 naar 710 euro in 2031.
Dat betekent een verhoging van 139 euro per huishouden.
Voor huishoudens met een cv-ketel is de stijging nog groter.
Bij deze groep lopen de netbeheerkosten volgens de prognose op van 616 euro naar 799 euro per jaar.
Dat is een toename van 183 euro.
Het gaat hierbij om de gezamenlijke netbeheerkosten voor gas en elektriciteit, niet uitsluitend om de kosten van de gasaansluiting.
Een belangrijk probleem voor consumenten is dat een deel van deze kosten vaststaat.
Wie minder energie verbruikt, kan daardoor alsnog met een hogere rekening worden geconfronteerd.
Huishoudens gebruiken 20 procent minder gas
Uit de TNO-prognose blijkt dat het gemiddelde aardgasverbruik, berekend over alle Nederlandse huishoudens, daalt van 880 kubieke meter in 2026 naar 704 kubieke meter in 2031.
Dat is een daling van precies 20 procent.
Deze afname hangt onder meer samen met energiebesparing, betere woningisolatie en de overstap van steeds meer huishoudens naar andere verwarmingssystemen.
De daling betekent overigens niet dat elk huishouden afzonderlijk 20 procent minder gas gaat gebruiken.
Bij woningen die met een traditionele cv-ketel worden verwarmd, verwacht TNO een kleinere daling van 1.135 naar 1.075 kubieke meter per jaar.
Ondanks het lagere gemiddelde gasverbruik stijgt de totale energierekening.
Voor een gemiddeld Nederlands huishouden loopt deze volgens TNO op van ongeveer 2.020 euro in 2026 naar 2.140 euro in 2031.
Dat is een verhoging van 120 euro per jaar.
Huishoudens met cv-ketel betalen 350 euro meer
Voor huishoudens die afhankelijk blijven van aardgas voor verwarming zijn de vooruitzichten minder gunstig.
Volgens TNO stijgt hun gemiddelde jaarlijkse energierekening van ongeveer 2.390 euro in 2026 naar 2.740 euro in 2031.
Dat betekent een kostenstijging van 350 euro per jaar.
Deze huishoudens worden relatief zwaar getroffen doordat zij zowel de hogere gasprijs als de kosten van ETS2 en de bijmengverplichting moeten betalen.
Huishoudens met een volledig elektrische warmtepomp hebben volgens de prognose gemiddeld een lagere energierekening.
Ook zij krijgen echter te maken met hogere kosten, onder meer door stijgende elektriciteitsnettarieven en het verdwijnen van de salderingsregeling voor zonnepanelen.
De onderzoekers benadrukken dat de uiteindelijke rekening sterk afhankelijk blijft van het type woning, de isolatie, de verwarmingsinstallatie en het energieverbruik.
Nieuwe stroomtarieven vanaf 2029 mogelijk
Naast de ontwikkelingen op de gasmarkt wordt ook gekeken naar een andere manier om de kosten van het elektriciteitsnet te verdelen.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft een voorstel gepubliceerd voor tijdsafhankelijke nettarieven vanaf 2029.
Daarbij wordt het gebruik van elektriciteit tijdens drukke uren duurder en tijdens rustige uren goedkoper.
Het doel is huishoudens te stimuleren hun stroomverbruik beter over de dag te spreiden.
Volgens berekeningen van netbeheerders kan de piekbelasting daardoor met ongeveer 10 procent dalen.
Hierdoor zouden circa 700.000 extra woningen kunnen worden aangesloten zonder dat direct extra netuitbreiding nodig is.
De nieuwe tariefstructuur geldt uitsluitend voor elektriciteit en niet voor aardgas.
Het voorstel moet nog definitief worden vastgesteld.
Betaalbaarheid energietransitie onder druk
Rick Boenink, energie-expert bij Overstappen.nl, waarschuwt dat de opeenstapeling van maatregelen grote gevolgen kan hebben voor huishoudens.
Volgens hem zijn ETS2 en de bijmengverplichting bedoeld om de energievoorziening duurzamer te maken, maar leiden beide maatregelen tegelijkertijd tot hogere kosten.
Daarmee komt de betaalbaarheid van energie volgens Boenink steeds verder onder druk te staan.
Hij wijst erop dat huishoudens die afhankelijk blijven van aardgas in toenemende mate te maken krijgen met kosten die niet rechtstreeks worden bepaald door de internationale gasprijs.
Vooral woningen die moeilijk te isoleren zijn of waar een warmtepomp niet eenvoudig kan worden geïnstalleerd, kunnen daardoor relatief zwaar worden getroffen.
De mogelijkheden om de rekening te verlagen verschillen bovendien sterk per huishouden.
Niet iedereen beschikt over voldoende financiële middelen om een woning te isoleren, zonnepanelen te plaatsen of over te stappen op een andere verwarmingsinstallatie.
Gasprijs van 2 euro nog geen zekerheid
De analyse van Overstappen.nl is gebaseerd op openbare ramingen van het PBL, TNO, het ministerie van Financiën en berekeningen van de overheid over groen gas.
Daarbij zijn ook eigen prijsgegevens van de vergelijkingswebsite gebruikt.
De uitkomsten laten zien dat verschillende kostenstijgingen elkaar de komende jaren kunnen versterken.
Tegelijkertijd zijn niet alle maatregelen definitief en kunnen de werkelijke kosten afwijken van de huidige voorspellingen.
Ook schommelingen op de internationale gasmarkt blijven een belangrijke rol spelen.
Een prijs van 2 euro per kubieke meter is daarmee een mogelijk scenario, maar geen vaststaand toekomstig tarief.
Wel maken de berekeningen duidelijk dat minder gas verbruiken niet automatisch betekent dat huishoudens ook minder gaan betalen.
Door de groeiende invloed van belastingen, klimaatmaatregelen en vaste netbeheerkosten kan de energierekening de komende jaren verder oplopen, zelfs wanneer het gemiddelde energieverbruik daalt.
