JERUZALEM – De Israëlische premier Benjamin Netanyahu staat voor een van de belangrijkste verkiezingen uit zijn politieke loopbaan. Op dinsdag 27 oktober kiezen de Israëliërs een nieuw parlement, ruim drie jaar na de bloedige aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en de daaropvolgende oorlogen in Gaza, Libanon en Iran. De gevolgen van die conflicten, de internationale kritiek op het Israëlische optreden en de samenwerking met uiterst rechtse partijen hebben de politieke verhoudingen ingrijpend veranderd. Uit een analyse van negen recente verkiezingspeilingen blijkt dat de partijen van Netanyahu gemiddeld ongeveer 53 van de 120 parlementszetels behalen. Voor een meerderheid zijn 61 zetels nodig. Tegelijkertijd winnen de partijen die de Arabische inwoners van Israël vertegenwoordigen aan politiek gewicht.
De verkiezingen worden daarmee niet alleen een oordeel over het beleid van Netanyahu, maar ook een strijd over de toekomstige richting van Israël. De positie van de Palestijnen, de relatie met Iran, de uitbreiding van Israëlische nederzettingen en de verhouding tussen religie en staat behoren tot de belangrijkste onderwerpen.
Voor dit overzicht zijn de meest recente Israëlische verkiezingspeilingen tot en met donderdag 22 oktober vergeleken. Daarbij is niet alleen gekeken naar het aantal zetels voor de afzonderlijke partijen, maar vooral naar de vraag welke coalities na de verkiezingen rekenkundig een meerderheid kunnen vormen.
Een belangrijke uitkomst is dat geen van de twee belangrijkste politieke blokken in het gemiddelde van de peilingen zelfstandig de vereiste meerderheid behaalt.
Netanyahu verloor belangrijk deel van zijn politieke steun
Netanyahu leidt de conservatieve Likud-partij en is de langstzittende premier uit de Israëlische geschiedenis. Hij presenteert zichzelf tijdens de verkiezingscampagne als een ervaren leider die de veiligheid van Israël kan waarborgen in een regio die voortdurend door conflicten wordt getroffen.
Zijn politieke tegenstanders houden hem juist verantwoordelijk voor het falen van de Israëlische veiligheidsdiensten voorafgaand aan de Hamas-aanval van 7 oktober 2023.
Bij die aanval werden ongeveer 1.200 mensen in Israël gedood en werden honderden mensen als gijzelaar naar Gaza meegenomen. De daaropvolgende Israëlische militaire operatie leidde tot een langdurige oorlog, enorme verwoestingen en grote aantallen Palestijnse burgerslachtoffers.
De Israëlische regering stelt dat de militaire operaties noodzakelijk waren om Hamas te bestrijden, de veiligheid van Israël te herstellen en nieuwe aanvallen te voorkomen. Tegenstanders vinden dat Netanyahu onvoldoende verantwoording heeft afgelegd over de gebeurtenissen van 7 oktober en de gevolgen van de daaropvolgende oorlog.
De premier krijgt daarnaast kritiek vanwege zijn samenwerking met uiterst rechtse en streng religieuze partijen, die een grote invloed hebben op zijn regeringsbeleid.
Bij de verkiezingen van 2022 behaalden de partijen die zijn coalitie vormden gezamenlijk 64 zetels. De huidige peilingen wijzen op een aanzienlijk lager zetelaantal voor hetzelfde politieke blok.
Oorlog met Iran speelt belangrijke rol in verkiezingscampagne
De confrontaties tussen Israël en Iran hebben de afgelopen jaren een belangrijke plaats ingenomen in de Israëlische politiek.
Netanyahu beschouwt Iran al tientallen jaren als de grootste strategische bedreiging voor zijn land. De Israëlische regering wijst daarbij op het Iraanse nucleaire programma, de ontwikkeling van ballistische raketten en de steun die Teheran verleent aan gewapende organisaties in het Midden-Oosten.
Tijdens de militaire confrontaties tussen beide landen heeft Netanyahu benadrukt dat Israël bereid is geweld te gebruiken om te voorkomen dat Iran over nucleaire wapens of andere strategische aanvalsmiddelen kan beschikken.
Binnen Israël bestaat brede politieke steun voor het uitgangspunt dat Iran geen kernwapens mag ontwikkelen. De meningsverschillen tussen de belangrijkste partijen gaan vooral over de militaire aanpak, diplomatieke mogelijkheden en de gevolgen van voortdurende regionale escalatie.
De oorlogen hebben bovendien grote economische en maatschappelijke gevolgen gehad. Militaire uitgaven zijn toegenomen en inwoners van verschillende Israëlische regio's werden geconfronteerd met raketaanvallen, evacuaties en langdurige veiligheidsmaatregelen.
Netanyahu gebruikt de militaire confrontaties om zijn ervaring op veiligheidsgebied te benadrukken. Zijn tegenstanders stellen daartegenover dat de opeenvolgende oorlogen laten zien dat een andere politieke en strategische koers noodzakelijk is.
Het is daarmee niet vanzelfsprekend dat een andere premier ook een fundamenteel ander beleid tegenover Iran zou voeren. Zowel Netanyahu als zijn belangrijkste uitdager Gadi Eisenkot beschouwt de Iraanse dreiging als een ernstig veiligheidsprobleem.
Oorlog in Gaza blijft Netanyahu achtervolgen
Naast Iran is Gaza een van de meest omstreden onderwerpen in de Israëlische verkiezingscampagne.
De Israëlische militaire operatie na de aanval van Hamas heeft grote delen van de Gazastrook verwoest. De gevolgen voor de Palestijnse burgerbevolking hebben geleid tot internationale kritiek, diplomatieke spanningen en juridische procedures.
Het Internationaal Strafhof vaardigde in november 2024 een arrestatiebevel uit tegen Netanyahu wegens verdenkingen van oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid. De Israëlische premier verwerpt deze beschuldigingen en betwist de rechtsmacht van het hof.
Ook binnen Israël bestaat verdeeldheid over de oorlog. Een deel van de bevolking steunt de harde militaire aanpak, terwijl anderen kritiek hebben op de duur van het conflict, het ontbreken van een duidelijke politieke oplossing en het optreden van de regering rond de gijzelaars.
Voor Netanyahu vormen de oorlogen bovendien een binnenlands politiek probleem. Verschillende coalitiepartners hebben zich uitgesproken tegen vergaande concessies aan de Palestijnen en willen dat Israël een langdurige veiligheidspositie behoudt in Gaza.
De belangrijkste oppositiepartijen zijn het niet op alle punten fundamenteel oneens met Netanyahu. Ook Eisenkot en andere prominente uitdagers eisen dat Hamas wordt ontwapend en wijzen een onafhankelijke Palestijnse staat onder de huidige omstandigheden af.
De verschillen liggen onder meer bij de manier waarop Gaza na de oorlog moet worden bestuurd, de uitbreiding van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de samenwerking met internationale partners.
Uiterst rechtse partijen hebben grote invloed op regering
Netanyahu werkt nauw samen met twee politici die internationaal bekendstaan om hun uitgesproken nationalistische en uiterst rechtse standpunten.
Itamar Ben-Gvir, leider van Otzma Yehudit, is minister van Nationale Veiligheid. Hij pleit voor een harde aanpak van Palestijnse militante organisaties en ondersteunt een vergaande uitbreiding van de Israëlische aanwezigheid in bezette gebieden.
Bezalel Smotrich, minister van Financiën en leider van Religious Zionism, wil eveneens een uitbreiding van de Israëlische controle over de Westelijke Jordaanoever. Hij heeft zich bovendien uitgesproken voor plannen die de demografische en bestuurlijke verhoudingen in gebieden met een grote Arabische bevolking veranderen.
Beide politici hebben zich tegen belangrijke concessies aan de Palestijnen uitgesproken.
Daarnaast steunt Netanyahu op de ultraorthodoxe partijen Shas en Verenigd Thora-Jodendom. Voor deze partijen zijn onder meer religieuze voorzieningen en uitzonderingen op de militaire dienstplicht van groot belang.
Juist die uitzonderingen zijn een belangrijk politiek conflict geworden. Veel Israëlische burgers vinden dat ultraorthodoxe mannen onder dezelfde voorwaarden militaire dienst moeten verrichten als andere bevolkingsgroepen.
Door de langdurige oorlogen is de druk op het Israëlische leger toegenomen, waardoor het onderwerp nog gevoeliger is geworden.
Voor Netanyahu betekent de samenwerking met deze partijen dat hij voortdurend rekening moet houden met uiteenlopende politieke en religieuze belangen.
Peilingen geven Netanyahu gemiddeld 53 van de 120 zetels
Een vergelijking van negen recente peilingen, gepubliceerd tussen 8 en 22 oktober, levert een duidelijk beeld op van de politieke verdeeldheid.
De partijen die tot het blok van Netanyahu worden gerekend, behalen gemiddeld 53,2 zetels.
De belangrijkste Joods-Israëlische oppositiepartijen komen gezamenlijk uit op 48,9 zetels.
Daarnaast zijn er gemiddeld 4,1 zetels voor een partij die zich niet definitief bij een van beide blokken heeft aangesloten.
De twee Arabisch-Israëlische kandidatenlijsten behalen gezamenlijk gemiddeld 13,8 zetels.
Afgerond ziet de zetelverdeling er als volgt uit:
Huidig regeringsblok Netanyahu: 53 zetels.
Joods-Israëlische oppositiepartijen: 49 zetels.
Partij buiten de twee vaste blokken: 4 zetels.
Arabisch-Israëlische partijen: 14 zetels.
Totaal: 120 zetels.
Benodigde meerderheid: 61 zetels.
De cijfers laten zien dat het regeringsblok van Netanyahu gemiddeld ongeveer acht zetels tekortkomt voor een zelfstandige meerderheid.
De afzonderlijke peilingen lopen echter behoorlijk uiteen. Sommige onderzoeksbureaus kennen het regeringsblok aanzienlijk meer zetels toe dan andere.
In de negen onderzochte peilingen varieert de steun voor Netanyahu's blok van 48 tot 62 zetels.
Slechts één van deze negen peilingen geeft zijn bestaande politieke blok minimaal 61 zetels. In de overige acht blijft het daaronder.
Dat betekent dat ongeveer 11 procent van de onderzochte peilingen een zelfstandige meerderheid laat zien. Dit percentage mag niet worden uitgelegd als de kans dat Netanyahu de verkiezingen wint. Het zegt uitsluitend iets over de uitkomsten van de negen onderzochte peilingen.
Grote verschillen tussen Israëlische peilingbureaus
Bij het vergelijken van verkiezingsonderzoeken valt op dat niet alle Israëlische peilingbureaus dezelfde politieke verhoudingen meten.
Zo laat een peiling van de Israëlische televisiezender Channel 14, gepubliceerd op 22 oktober, Netanyahu's regeringsblok uitkomen op 62 zetels. Dat zou een meerderheid van één zetel betekenen.
Andere peilingen, waaronder onderzoeken voor Channel 12, Channel 13 en verschillende Israëlische nieuwsorganisaties, geven het regeringsblok aanzienlijk minder zetels.
Wanneer de onderzoeken van Channel 14 en i24NEWS buiten het gezamenlijke gemiddelde worden gehouden, daalt de berekende steun voor Netanyahu's blok van 53,2 naar ongeveer 49 zetels.
Dat verschil van ruim vier zetels onderstreept hoe belangrijk de keuze van peilingen en de gehanteerde rekenmethode is.
Een afzonderlijke peiling van Zman Yisrael, gepubliceerd op 22 oktober, geeft zowel het regeringsblok als de belangrijkste Joods-Israëlische oppositiepartijen 51 zetels.
In dat onderzoek krijgen de Arabische partijen samen veertien zetels en de partij van reservisten vier zetels.
Ook deze peiling laat dus zien dat geen van de twee belangrijkste blokken zonder aanvullende politieke steun een meerderheid heeft.
Gadi Eisenkot belangrijkste uitdager van Netanyahu
De belangrijkste politieke uitdager van Netanyahu is Gadi Eisenkot, voormalig opperbevelhebber van het Israëlische leger en leider van de centrumpartij Yashar.
Eisenkot maakte eerder deel uit van het Israëlische oorlogskabinet, maar verliet dat vanwege meningsverschillen over de militaire en politieke strategie.
Tijdens de verkiezingscampagne benadrukt hij dat Israël behoefte heeft aan een andere bestuurscultuur, meer politieke verantwoordelijkheid en een duidelijkere koers voor de toekomst.
Zijn militaire achtergrond speelt daarbij een belangrijke rol. Eisenkot probeert zich te presenteren als een alternatief dat zowel ervaring heeft met nationale veiligheid als bereid is veranderingen door te voeren in de manier waarop het land wordt bestuurd.
Naast Eisenkot speelt de voormalige premier Naftali Bennett een belangrijke rol. Bennett werkt samen met voormalig premier Yair Lapid op de gezamenlijke lijst B'Yachad.
Andere belangrijke oppositiepartijen zijn Yisrael Beiteinu van Avigdor Lieberman en de linkse Democraten van Yair Golan.
Deze partijen verschillen aanzienlijk van mening over economische, religieuze en maatschappelijke onderwerpen.
Hun belangrijkste gezamenlijke politieke uitgangspunt is dat zij geen nieuwe regering onder leiding van Netanyahu willen vormen.
Arabische Israëliërs krijgen grotere politieke invloed
Een van de belangrijkste ontwikkelingen bij deze verkiezingen is de groeiende betekenis van de Arabische bevolking van Israël.
Ongeveer een vijfde van de Israëlische bevolking is Arabisch. Veel Arabische burgers identificeren zich ook als Palestijns en onderhouden familiebanden met inwoners van de Palestijnse gebieden.
In de Israëlische politiek worden hun belangen voornamelijk vertegenwoordigd door twee kandidatenlijsten: de Gezamenlijke Lijst en Ra'am.
De Gezamenlijke Lijst brengt verschillende Arabische en links georiënteerde partijen samen, waaronder Hadash, Ta'al en Balad. De lijst wordt aangevoerd door Yousef Jabareen.
De afzonderlijke partijen hebben besloten hun krachten te bundelen om te voorkomen dat stemmen verloren gaan doordat een kleine partij onder de kiesdrempel blijft.
Ra'am, onder leiding van Mansour Abbas, doet zelfstandig mee aan de verkiezingen.
Deze partij kiest doorgaans voor een meer pragmatische aanpak, waarbij samenwerking met andere partijen mogelijk is wanneer daarmee concrete verbeteringen voor Arabische gemeenschappen kunnen worden bereikt.
Dat verschil in politieke strategie is belangrijk voor de toekomstige coalitievorming.
Arabische partijen stijgen richting veertien zetels
De recente peilingen geven de Gezamenlijke Lijst gemiddeld 8,2 zetels. Ra'am komt uit op 5,6 zetels.
Samen is dat 13,8 zetels, afgerond veertien.
Daarmee vertegenwoordigen beide lijsten gezamenlijk ongeveer 11,5 procent van alle zetels in het Israëlische parlement.
Vooral de Gezamenlijke Lijst heeft de afgelopen weken vooruitgang geboekt. Begin september stond deze combinatie in de peilingen op ongeveer zeven zetels. Op 22 oktober was dat gemiddelde gestegen naar ruim acht.
De gezamenlijke vertegenwoordiging van de Arabische partijen is ook groter dan de tien zetels die Hadash-Ta'al en Ra'am bij de verkiezingen van 2022 samen behaalden. Balad bleef toen onder de kiesdrempel.
Die kiesdrempel bedraagt in Israël 3,25 procent van het totale aantal geldige stemmen.
Partijen die de drempel niet halen, krijgen geen zetels. Hun stemmen tellen vervolgens niet mee bij de verdeling van de parlementszetels.
Door samen te werken, beperken de partijen van de Gezamenlijke Lijst het risico dat een deel van hun achterban zonder vertegenwoordiging blijft.
Hogere opkomst Arabische kiezers kan zetelverdeling veranderen
Ook de verwachte opkomst onder Arabische kiezers speelt een belangrijke rol.
Bij eerdere verkiezingen bleef een aanzienlijk deel van deze bevolkingsgroep thuis. Politieke teleurstelling, gebrek aan vertrouwen in de Israëlische overheid en verdeeldheid tussen Arabische partijen droegen daaraan bij.
Voor de verkiezingen van 27 oktober verwachten onderzoekers een hogere deelname.
Een onderzoek van het Stat-Net Research Institute komt uit op een verwachte opkomst van ongeveer 63 procent onder Arabische kiezers. In de gebruikte vergelijking met 2022 bedraagt de opkomst destijds ongeveer 56 procent.
Dat is een toename van zeven procentpunten, oftewel een relatieve stijging van 12,5 procent.
Een hogere opkomst levert niet automatisch evenveel extra zetels op. De verdeling hangt ook af van de totale landelijke opkomst, het stemgedrag van andere bevolkingsgroepen en de prestaties van partijen rond de kiesdrempel.
Wel maakt de verwachte grotere deelname duidelijk waarom Arabische politieke leiders zoveel aandacht besteden aan het mobiliseren van hun achterban.
Onderwerpen als criminaliteit in Arabische gemeenten, ongelijke overheidsinvesteringen, de behandeling van Palestijnen en de oorlog in Gaza spelen daarbij een belangrijke rol.
Berekening: welke coalities halen de vereiste 61 zetels?
Om de politieke mogelijkheden te beoordelen, kan de gemiddelde zetelverdeling van de negen onderzochte peilingen als uitgangspunt worden genomen.
Daarbij gaat het uitsluitend om rekenkundige combinaties. Een optelsom van zetels betekent niet automatisch dat de betrokken partijen bereid zijn samen te regeren.
SCENARIO 1: VOORTZETTING HUIDIGE COALITIE
Netanyahu en zijn bestaande coalitiepartners behalen gemiddeld 53,2 zetels.
Voor een meerderheid zijn minimaal 61 zetels nodig.
Het verschil bedraagt 7,8 zetels.
Het bestaande regeringsblok zou bij deze peilinguitslag dus ongeveer acht extra zetels nodig hebben om zelfstandig verder te regeren.
SCENARIO 2: NETANYAHU MET PARTIJ BUITEN DE BLOKKEN
Wanneer de ongeveer 4,1 zetels van de Reservisten-Economische Partij bij het regeringsblok worden opgeteld, ontstaat een totaal van 57,3 zetels.
Ook dat is onvoldoende voor een zelfstandige meerderheid.
Er ontbreken dan nog ongeveer vier zetels.
Bovendien heeft deze partij zich niet definitief aan Netanyahu verbonden, waardoor de optelsom geen bestaande coalitieafspraak vertegenwoordigt.
SCENARIO 3: OPPOSITIE MET STEUN VAN ARABISCHE PARTIJEN
De belangrijkste Joods-Israëlische oppositiepartijen behalen gemiddeld 48,9 zetels.
Wanneer daar de 13,8 zetels van de Arabische lijsten bij worden opgeteld, ontstaat een totaal van 62,7 zetels.
Rekenkundig komt deze combinatie dus boven de vereiste meerderheid van 61 zetels uit.
Daarvoor zou echter wel politieke samenwerking of parlementaire steun van de Arabische partijen nodig zijn.
SCENARIO 4: BREDE SAMENWERKING ZONDER NETANYAHU
Wanneer naast de belangrijkste oppositiepartijen ook de Reservisten-Economische Partij en beide Arabische lijsten worden meegerekend, ontstaat de volgende optelsom:
48,9 + 4,1 + 13,8 = 66,8 zetels.
Afgerond gaat het om 67 zetels.
Deze combinatie heeft op papier een meerderheid, maar omvat partijen met uiteenlopende standpunten over de Palestijnen, defensie, religie en de economie.
Daarom kan uit deze berekening geen conclusie worden getrokken over de daadwerkelijke bereidheid om gezamenlijk een regering te vormen.
Arabische partijen worden door veel coalitiepartners uitgesloten
Het grootste probleem voor de oppositie is dat verschillende belangrijke partijen vooraf hebben uitgesloten dat zij samen met Arabische partijen in een regering gaan zitten.
Ook Eisenkot heeft tot dusver verklaard geen coalitie te willen vormen met de Arabische kandidatenlijsten.
Daarmee ontstaat een ingewikkelde politieke situatie.
De oppositie heeft de Arabische vertegenwoordigers mogelijk nodig om voldoende parlementaire steun te verzamelen, maar wil hen tegelijkertijd niet opnemen in een toekomstige regering.
Mansour Abbas heeft eerder laten zien dat samenwerking tussen een Arabische partij en Joods-Israëlische partijen mogelijk is.
In 2021 trad Ra'am toe tot de coalitie van Naftali Bennett en Yair Lapid. Dat was een historische stap in de Israëlische politiek.
De Gezamenlijke Lijst kiest voor een andere benadering. Vertegenwoordigers hebben aangegeven onder voorwaarden bereid te zijn een regering zonder Netanyahu van buitenaf te ondersteunen.
Dat zou bijvoorbeeld kunnen betekenen dat de partij niet toetreedt tot het kabinet, maar wel steun verleent bij belangrijke parlementaire stemmingen.
Of dergelijke afspraken na de verkiezingen mogelijk zijn, hangt af van de uiteindelijke zetelverdeling en de standpunten van de betrokken partijen.
Ook nieuwe verkiezingen behoren tot mogelijkheden
De verkiezingsuitslag bepaalt in Israël niet rechtstreeks wie premier wordt.
Na de verkiezingen overlegt de president met vertegenwoordigers van de gekozen partijen. Vervolgens krijgt een parlementslid de opdracht te proberen een nieuwe regering te vormen.
Daarvoor moet voldoende steun worden gevonden in de Knesset, het parlement met 120 zetels.
Wanneer geen van de politieke leiders een werkbare coalitie weet samen te stellen, kan een langdurige periode van onderhandelingen ontstaan.
Israël kent een geschiedenis van ingewikkelde coalitievorming en opeenvolgende verkiezingen. Tussen 2019 en 2022 moesten de Israëliërs vijf keer naar de stembus.
Ook na de verkiezingen van 27 oktober kan de vorming van een regering moeilijk worden wanneer de politieke blokken blijven vasthouden aan hun huidige uitsluitingen.
In dat geval kan een nieuwe verkiezingsronde noodzakelijk worden. Totdat een andere regering aantreedt, kan Netanyahu als demissionair premier aanblijven.
Verkiezingen gaan over meer dan alleen Netanyahu
Hoewel de aandacht vooral uitgaat naar de vraag wie de volgende premier wordt, staan er voor de Israëlische bevolking veel meer onderwerpen op het spel.
De toekomstige verhouding met de Palestijnen, de aanpak van Iran, de economische gevolgen van de oorlogen en de rol van religie in de samenleving zijn belangrijke politieke thema's.
Ook de uitbreiding van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en het optreden van Israëlische kolonisten zorgen voor verdeeldheid.
Netanyahu's coalitiepartners Ben-Gvir en Smotrich pleiten voor een uitbreiding van de Israëlische controle over bezette gebieden.
Oppositieleider Eisenkot heeft zich daarentegen uitgesproken tegen ongeautoriseerde nederzettingen en geweld door kolonisten, maar verzet zich eveneens tegen de oprichting van een Palestijnse staat onder de huidige omstandigheden.
Daardoor betekent een eventuele regeringswisseling niet automatisch dat de Israëlische buitenlandse politiek volledig verandert.
Voor de Arabische bevolking van Israël zijn vooral gelijke rechten, veiligheid, werkgelegenheid, overheidsvoorzieningen en politieke vertegenwoordiging belangrijke onderwerpen.
Een grotere parlementaire vertegenwoordiging kan deze onderwerpen nadrukkelijker op de politieke agenda plaatsen.
Peilingen laten ingewikkelde politieke machtsverhoudingen zien
Vier dagen voor de verkiezingen bestaat er nog geen eenduidig beeld van de uiteindelijke zetelverdeling.
Het gemiddelde van negen recente peilingen geeft Netanyahu's bestaande coalitie ongeveer 53 zetels. Daarmee blijft het blok acht zetels onder de vereiste meerderheid.
De afzonderlijke onderzoeken laten echter een spreiding zien van 48 tot 62 zetels. Dat verschil is te groot om de uitslag op basis van het gemiddelde als vaststaand te beschouwen.
Tegelijkertijd komen de Arabische partijen gezamenlijk uit op ongeveer veertien zetels. Daarmee beschikken zij in de peilingen over een parlementaire vertegenwoordiging die een belangrijke rol kan spelen bij de coalitievorming.
De rekenkundige mogelijkheden zijn duidelijk, maar de politieke mogelijkheden blijven ingewikkelder. Verschillende partijen hebben samenwerking met elkaar uitgesloten, terwijl een toekomstige regering mogelijk juist steun buiten de eigen politieke achterban nodig heeft.
Op dinsdag 27 oktober wordt duidelijk hoeveel zetels iedere partij daadwerkelijk behaalt. Daarna begint de volgende politieke opdracht: het vormen van een regering die voldoende steun heeft in een sterk verdeeld Israëlisch parlement.
De verkiezingen bepalen daarmee niet alleen welke politieke leider het initiatief krijgt bij de kabinetsformatie, maar ook welke partijen invloed kunnen uitoefenen op de koers van Israël na jaren van oorlog, maatschappelijke verdeeldheid en internationale spanningen.
