JERUZALEM – De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft bij de parlementsverkiezingen van dinsdag 27 oktober zijn meerderheid verloren. Zijn rechtse en religieuze coalitie behaalde 53 van de 120 zetels in de Knesset, tegenover 68 zetels in het vorige parlement. Ook de oppositie beschikt niet over een meerderheid. Daarmee dreigt Israël opnieuw in een langdurige politieke impasse terecht te komen, terwijl Netanyahu voorlopig aan de macht blijft en een nieuwe militaire confrontatie met Iran niet is uitgesloten.

Netanyahu's Likud blijft met 27 zetels de grootste partij, maar verliest vijf zetels ten opzichte van 2022. De oppositie onder leiding van voormalig legerchef Gadi Eisenkot behaalt 48 zetels. De twee Arabische partijen beschikken samen over 19 zetels, waardoor zij een doorslaggevende rol kunnen spelen.

Democraten staan voor moeilijke keuze

Binnen de oppositie behaalt Yashar van Eisenkot 21 zetels en de partij De Democraten acht. Samen met andere oppositiepartijen komen zij niet verder dan 48 zetels. Voor een meerderheid zijn 61 zetels nodig.

Een samenwerking met Arabische partijen zou de oppositie aan voldoende zetels kunnen helpen. Die mogelijkheid ligt politiek gevoelig, omdat verschillende partijen eerder samenwerking hebben uitgesloten of daaraan voorwaarden verbinden.

Ook een brede coalitie met voormalige bondgenoten van Netanyahu lijkt moeilijk vanwege grote politieke tegenstellingen.

Nieuwe verkiezingen dreigen

President Isaac Herzog moet na de officiële vaststelling van de uitslag bepalen wie als eerste een regering mag proberen te vormen. Daarvoor krijgt de aangewezen kandidaat aanvankelijk 28 dagen, eventueel verlengd met veertien dagen.

Mislukken ook daaropvolgende pogingen, dan kunnen opnieuw verkiezingen worden uitgeschreven. Die zouden mogelijk begin 2027 plaatsvinden.

Zolang geen nieuwe regering is gevormd, blijft Netanyahu als demissionair premier aan het hoofd van de Israëlische regering staan.

Nieuwe aanval op Iran blijft mogelijk

Die situatie heeft mogelijk grote gevolgen voor de spanningen met Iran. Volgens berichtgeving van de Financial Times waarschuwen Israëlische veiligheidsdeskundigen dat Netanyahu ook als demissionair premier bevoegd blijft militaire operaties goed te keuren.

Volgens de Britse zakenkrant was eerder een meerdaagse bombardementscampagne tegen Iran voorbereid, maar kwam deze niet tot uitvoering doordat de Amerikaanse president Donald Trump daar op dat moment geen toestemming voor gaf.

Netanyahu heeft eerder gewaarschuwd dat Israël hard zal optreden tegen Iraanse aanvallen. Op 14 oktober verklaarde hij echter geen voorstander te zijn van een preventieve aanval vóór de verkiezingen. Over een mogelijke operatie na de verkiezingen gaf hij geen duidelijkheid.

Politieke onzekerheid vergroot spanningen

Een nieuwe aanval zou de spanningen in het Midden-Oosten verder kunnen laten escaleren. Iran heeft herhaaldelijk gewaarschuwd voor vergeldingsmaatregelen tegen Israëlische en Amerikaanse aanvallen.

Of Netanyahu daadwerkelijk opdracht zal geven voor nieuwe bombardementen, staat niet vast. Ook is nog onduidelijk welke rol de Verenigde Staten bij een eventuele operatie zouden spelen.

Voorlopig staat Israël voor twee grote onzekerheden: de vorming van een nieuwe regering en de vraag of de militaire confrontatie met Iran opnieuw zal escaleren.