BRUSSEL – De Europese Unie gaat nauwer samenwerken met Groenland om de bevolking beter te beschermen tegen natuurrampen en de gevolgen van klimaatverandering. Eurocommissaris Hadja Lahbib, verantwoordelijk voor crisisbeheersing en paraatheid, reist op donderdag 12 en vrijdag 13 november naar het grootste eiland ter wereld. De Europese Commissie maakt zich zorgen over de toenemende risico's van bosbranden, aardverschuivingen, tsunami's, lawines en overstromingen door smeltend ijs. Vooral afgelegen nederzettingen zijn kwetsbaar doordat hulpdiensten bij noodsituaties grote afstanden moeten overbruggen.

Het bezoek volgt op een reeks nieuwe afspraken tussen de Europese Unie en Groenland. In september ondertekenden beide partijen tijdens een bezoek van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aan Nuuk een gezamenlijke verklaring over verdere samenwerking. Een maand later presenteerde Brussel een nieuwe Europese strategie voor het Noordpoolgebied.

Volgens de Europese Commissie moeten deze afspraken nu worden omgezet in praktische maatregelen. Daarbij ligt de nadruk op het verbeteren van de rampenbestrijding, de beschikbaarheid van noodzakelijke goederen en de samenwerking tussen lokale autoriteiten en Europese deskundigen.

Lahbib wordt tijdens haar bezoek vergezeld door de Deense minister voor Weerbaarheid en Paraatheid, Lisbeth Bech-Nielsen. Groenland maakt deel uit van het Koninkrijk Denemarken, maar beschikt over een vergaande vorm van zelfbestuur.

Klimaatverandering vergroot risico's voor afgelegen dorpen

Het Noordpoolgebied warmt snel op en ondervindt steeds nadrukkelijker de gevolgen van klimaatverandering. Voor Groenland betekent dit onder meer dat smeltend ijs en veranderende weersomstandigheden nieuwe risico's met zich meebrengen voor de bevolking.

Aardverschuivingen en overstromingen kunnen wegen en andere infrastructuur beschadigen, terwijl lawines en tsunami's een directe bedreiging vormen voor kustgemeenschappen. Ook bosbranden behoren tot de natuurrisico's waarmee Groenland rekening moet houden.

De omstandigheden maken hulpverlening bijzonder ingewikkeld. Het eiland kent uitgestrekte, dunbevolkte gebieden waar nederzettingen vaak ver van grotere plaatsen liggen. Extreme weersomstandigheden en de enorme afstanden kunnen ervoor zorgen dat hulpdiensten moeilijk of niet onmiddellijk ter plaatse kunnen komen.

De Europese Commissie wil daarom niet alleen de mogelijkheden voor noodhulp verbeteren, maar ook de voorbereiding van lokale gemeenschappen versterken. Daarbij gaat het onder meer om de beschikbaarheid van voedsel en andere essentiële goederen wanneer de gebruikelijke bevoorrading wordt verstoord.

Op donderdag 12 november bezoekt Lahbib de brandweerkazerne van Nuuk. Ook spreekt zij met de Groenlandse minister Iddimanngiiu Jensen Bianco, die onder meer verantwoordelijk is voor huisvesting, infrastructuur, afgelegen gebieden en crisisvoorbereiding.

Tijdens deze gesprekken worden de belangrijkste risico's en de prioriteiten van Groenland besproken. Daarbij komen ook de bevindingen en aanbevelingen aan bod van een Europese adviesmissie voor civiele bescherming die in september op het eiland plaatsvond.

Europese samenwerking moet hulpverlening verbeteren

Op vrijdag 13 november reist de eurocommissaris naar Kapisillit, een kleine nederzetting waar zij de lokale reddingsdienst bezoekt. Daarnaast staat een bezoek gepland aan een winkel van de Groenlandse staatswinkelketen Pilersuisoq.

Met deze bezoeken wil de Europese Commissie inzicht krijgen in de dagelijkse uitdagingen waarmee afgelegen gemeenschappen worden geconfronteerd. Niet alleen de bereikbaarheid van hulpdiensten, maar ook de zekerheid dat levensmiddelen en andere noodzakelijke goederen beschikbaar blijven, speelt daarbij een belangrijke rol.

Voor de Europese Unie is het bezoek onderdeel van een bredere versterking van de samenwerking met Groenland en andere gebieden rond de Noordpool. De nieuwe Europese Arctische Strategie, die in oktober werd gepresenteerd, moet richting geven aan deze samenwerking.

Lahbib benadrukt dat de veranderingen in het Noordpoolgebied steeds zichtbaarder worden en dat de risico's voor inwoners daardoor toenemen. Door gezamenlijk maatregelen te nemen en de voorbereiding op noodsituaties te verbeteren, kunnen volgens haar levens worden beschermd en kan worden voorkomen dat afgelegen gemeenschappen bij een ramp aan hun lot worden overgelaten.

De Europese adviesmissie van september en de gesprekken van deze week vormen volgens de Commissie concrete stappen om de afspraken met Groenland uit te voeren.

Welke aanvullende maatregelen uiteindelijk worden genomen, moet uit het verdere overleg blijken. In de aankondiging van de Europese Commissie worden nog geen nieuwe financiële toezeggingen of specifieke investeringsbedragen genoemd.