Artikel 13 van de Advocatenwet klinkt als een technisch vangnet voor uitzonderlijke gevallen. Wie geen advocaat kan vinden, kan de deken vragen er een aan te wijzen. In gewone taal: als niemand wil of kan optreden, moet het systeem voorkomen dat een rechtzoekende zonder juridische bijstand achterblijft.
Dat artikel is niet geschreven voor publicitaire rust. Het is geschreven voor ongemakkelijke zaken. Juist daar wordt zichtbaar of de rechtsstaat alleen overeind blijft bij sympathieke verdachten, of ook bij mensen voor wie vrijwel niemand nog wil opstaan.
Ridouan Taghi is daarvan het scherpste voorbeeld. De tot levenslang veroordeelde hoofdverdachte in het Marengo-proces zoekt al langere tijd naar advocaten voor zijn hoger beroep. Inmiddels hebben strafrechtadvocaten Ronald van der Horst en Anique Slijters zich bereid verklaard hem mogelijk bij te staan, mits zij voldoende tijd krijgen om het omvangrijke dossier te bestuderen. Daarmee lijkt een impasse te worden doorbroken, al is de kernvraag groter dan deze ene zaak: wat gebeurt er als de verdediging van een verdachte feitelijk onmogelijk wordt?
Recht op verdediging is geen gunst
In de publieke verontwaardiging rond Taghi klinkt vaak de vraag waarom iemand als hij nog recht heeft op bijstand. Het antwoord is eenvoudig en ongemakkelijk: omdat dat recht niet afhankelijk is van populariteit, reputatie of afschuw over de verdenking. Een strafproces zonder serieuze verdediging is geen toonbeeld van hardheid, maar van zwakte.
Artikel 13 Advocatenwet is daarom geen luxevoorziening. Het is een noodrem. De deken kan een advocaat aanwijzen wanneer een rechtzoekende niet of niet tijdig een advocaat bereid vindt hem bij te staan. Dat systeem beschermt niet alleen de verdachte, maar ook de geloofwaardigheid van de uitspraak. Een veroordeling die in hoger beroep standhoudt na volledige tegenspraak, is sterker dan een proces waarin de verdediging gaten vertoont.
De schaduw over de advocatuur
De zaak-Taghi laat tegelijk zien hoe uitzonderlijk zwaar die taak is geworden. Zijn eerdere juridische bijstand is omgeven door verdenkingen, veroordelingen en geweld. Youssef Taghi, neef en voormalig advocaat van Ridouan Taghi, werd in 2023 veroordeeld tot 5,5 jaar cel. De rechtbank stelde vast dat hij berichten doorgaf vanuit de Extra Beveiligde Inrichting in Vught. Oud-advocaat Inez Weski werd in mei 2026 veroordeeld tot 42 dagen cel voor het doorspelen van berichten van en naar Taghi, gelijk aan haar voorarrest.
Ook de moord op advocaat Derk Wiersum blijft als een donkere rand om het Marengo-proces hangen. Wiersum was niet de advocaat van Taghi, maar van kroongetuige Nabil B. Juist dat onderscheid is belangrijk. Zijn dood maakte zichtbaar dat niet alleen verdachten en getuigen, maar ook advocaten doelwit kunnen worden in een strafzaak waarin onderwereld en rechtsstaat frontaal botsen.
Wie daarna nog zegt dat een advocaat “gewoon” moet instappen, onderschat de werkelijkheid. De verdediging van Taghi is juridisch noodzakelijk, maar professioneel en persoonlijk beladen. De toga biedt gezag, geen kogelvrij pantser.
Deken staat voor lastige keuze
Daarmee komt artikel 13 in een ander licht te staan. De aanwijzing van een advocaat is geen administratieve handeling. Het is een beslissing op het snijvlak van plicht, veiligheid, beschikbaarheid, expertise en onafhankelijkheid. Een advocaat moet niet alleen bereid zijn, maar ook in staat zijn een dossier van uitzonderlijke omvang te dragen.
Bij Taghi gaat het niet om een eenvoudige strafzaak met een overzichtelijk procesdossier. Het Marengo-proces is een van de zwaarste strafzaken uit de Nederlandse geschiedenis. Een advocaat die instapt, moet maanden kunnen lezen, reconstrueren en procederen. Zonder serieuze voorbereiding wordt het recht op verdediging een papieren recht.
Daarom is de eis van voldoende inleestijd geen vertragingstruc, maar een voorwaarde voor behoorlijk werk. Wie wil dat het hoger beroep inhoudelijk wordt behandeld, moet accepteren dat verdediging tijd kost.
Rechtsstaat wordt getest aan de randen
De reflex om bij zware criminaliteit uitzonderingen te maken, is begrijpelijk. Toch begint afbraak van rechtsbescherming zelden in nette zaken. Die begint aan de randen, bij verdachten voor wie nauwelijks iemand sympathie voelt. Precies daar moet het systeem bewijzen dat regels meer zijn dan decor.
Artikel 13 Advocatenwet is in die zin een klein artikel met grote betekenis. Het zegt dat toegang tot een advocaat niet mag afhangen van toeval, angst of publieke druk. Het zegt ook dat de advocatuur een publieke functie heeft, zonder dat individuele advocaten vogelvrij mogen worden verklaard.
Taghi is niet het slachtoffer van het strafproces. Hij is een veroordeelde in een zaak met een buitengewoon zware maatschappelijke impact. Maar zelfs dan blijft gelden: een rechtsstaat die zijn moeilijkste verdachte geen verdediging kan bieden, verzwakt zijn eigen gezag.
De komst van twee mogelijke advocaten is daarom meer dan procesnieuws. Het is een test. Niet van Taghi, maar van Nederland. Van de vraag of de rechtsstaat standhoudt wanneer verdedigen onpopulair, riskant en ondankbaar wordt.
Want artikel 13 is geen reddingsboei voor één verdachte. Het is een waarschuwing aan het hele systeem: zonder verdediging is rechtspraak geen rechtspraak meer.
Feitenbasis: Artikel 13 Advocatenwet regelt de aanwijzing van een advocaat door de deken wanneer een rechtzoekende niet of niet tijdig een advocaat vindt. De recente melding dat Ronald van der Horst en Anique Slijters bereid zijn Taghi mogelijk bij te staan, is gebaseerd op berichtgeving over de tussentijdse zitting in het Marengo-hoger beroep. De veroordeling van Youssef Taghi tot 5,5 jaar cel is door de rechtbank Amsterdam bekendgemaakt.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
