AMSTERDAM, 5 maart 2026 – De spanningen in het Midden-Oosten roepen opnieuw vragen op over de stabiliteit van de wereldwijde energiemarkten. Een Iraanse functionaris dreigde deze week schepen in de Straat van Hormuz aan te vallen, een strategische waterweg waar ongeveer 20 procent van de wereldwijde oliehandel passeert. Tegelijkertijd waarschuwde de Amerikaanse president Donald Trump dat een militair conflict in de regio mogelijk weken kan duren.
Hoewel de olieprijzen al zijn gestegen, blijven extreme prijsstijgingen voorlopig uit. Dat komt vooral doordat de wereld momenteel relatief veel olie en gas produceert. Toch kan een langdurige verstoring van transport of productie de energiemarkten snel onder druk zetten.
Cruciale route voor olie en gas
De Straat van Hormuz vormt een van de belangrijkste energieroutes ter wereld. Olie uit landen als Saudi-Arabië, Irak en de Verenigde Arabische Emiraten passeert deze smalle zeestraat voordat het Europa en Azië bereikt. Ook een groot deel van het vloeibaar gemaakte aardgas (LNG) uit Qatar wordt via deze route verscheept.
Een escalatie in de regio kan daarom directe gevolgen hebben voor energieprijzen wereldwijd. Wanneer tankers niet meer veilig door de zeestraat kunnen varen, ontstaat een tekort op de markt en stijgen de prijzen.
Amerikaanse energiebedrijven zien kansen
Voor sommige bedrijven betekent een energiecrisis echter ook nieuwe kansen. Toen het staatsenergiebedrijf van Qatar tijdelijk de productie van vloeibaar aardgas stillegde na droneaanvallen, stegen de Europese gasprijzen onmiddellijk.
Als Qatarese export langere tijd stilvalt, moeten Europese en Aziatische landen op zoek naar andere leveranciers. Amerikaanse LNG-exporteurs kunnen dan een belangrijk alternatief vormen.
Bedrijven als Venture Global LNG en Cheniere Energy behoren tot de grootste exporteurs van vloeibaar aardgas uit de Verenigde Staten. Door de recordproductie van Amerikaanse energie beschikken zij over grote hoeveelheden gas die naar internationale markten kunnen worden verkocht.
Wanneer de prijzen stijgen, neemt ook hun winst toe. De aandelenkoers van Cheniere Energy steeg bijvoorbeeld al na de eerste berichten over verstoringen op de energiemarkt.
Politieke en economische belangen
De energiemarkt is sterk verweven met politieke belangen. Sommige bestuurders van grote energiebedrijven onderhouden nauwe banden met de Amerikaanse politiek. Critici wijzen erop dat geopolitieke spanningen daardoor indirect gunstig kunnen uitpakken voor bepaalde bedrijven.
Milieuorganisaties stellen dat een energiecrisis vooral voordelig is voor fossiele brandstofbedrijven, terwijl consumenten en het klimaat juist de negatieve gevolgen ondervinden.
Winsten vooral bij rijke investeerders
De grootste financiële winsten van hoge energieprijzen komen uiteindelijk terecht bij aandeelhouders. Onderzoek naar de winsten van olie- en gasbedrijven na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 laat zien dat vooral de rijkste huishoudens profiteren.
Volgens onderzoekers ontving de rijkste 1 procent van de Amerikanen ongeveer de helft van de winst uit fossiele brandstoffen. Deze groep bezit namelijk het grootste deel van de aandelen in energiebedrijven via pensioenfondsen, investeringsfondsen en andere beleggingen.
Tegelijkertijd ervaren huishoudens met lagere inkomens juist de grootste druk van stijgende energieprijzen. Hogere kosten voor brandstof en elektriciteit werken door in vrijwel alle producten en diensten, waardoor inflatie kan oplopen.
Mogelijke gevolgen voor consumenten
Als de spanningen in het Midden-Oosten aanhouden en de olieprijzen langdurig stijgen, kunnen huishoudens wereldwijd hogere energierekeningen verwachten. Dat effect is vaak direct zichtbaar aan de pomp, maar ook in de prijs van voedsel, transport en andere dagelijkse uitgaven.
Wie uiteindelijk het meest profiteert van een energiecrisis, hangt daarom niet alleen af van geopolitiek, maar ook van wie eigenaar is van de energiebedrijven die van hogere prijzen profiteren. In de praktijk blijken dat vaak grote bedrijven, Donald Trump en vermogende investeerders te zijn.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.