DEN HAAG, 26 mei 2026 – Het verzuim bij Nederlandse gemeenten is gestegen naar 7,1 procent. Daarmee ligt het ziekteverzuim op het hoogste niveau in ruim twintig jaar. Dat blijkt uit de nieuwste Personeelsmonitor Gemeenten van A&O fonds Gemeenten, de jaarlijkse HR-benchmark waaraan ruim 80 procent van alle gemeenten heeft deelgenomen.

De stijging van het verzuim wordt vooral veroorzaakt door een toename van langdurige uitval. Het langdurig verzuim liep op van 5,2 naar 5,6 procent. Volgens de monitor zijn fysieke omstandigheden nog altijd de belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim, maar werkdruk en werkstress volgen inmiddels direct daarna.

Ook privéomstandigheden spelen een grotere rol. Van de gemeenten noemt 55 procent privéomstandigheden als een van de drie belangrijkste oorzaken van langdurig verzuim. Dat is een stijging van 8 procentpunt.

Gemeenten zetten sterker in op preventie

Gemeenten nemen volgens de monitor vaker maatregelen om uitval te voorkomen. Zo heeft 72 procent van de gemeenten maatregelen genomen om de werkdruk te verlagen. Daarnaast beschikt 63 procent over een beleidsplan voor vitaliteit.

De cijfers laten zien dat gemeenten nadrukkelijker kijken naar duurzame inzetbaarheid van personeel. Dat gebeurt op een moment waarop de druk op gemeentelijke organisaties hoog blijft. Gemeenten krijgen te maken met complexe maatschappelijke opgaven, terwijl de arbeidsmarkt krap blijft.

Personeelstekorten raken dienstverlening

Uit de Personeelsmonitor blijkt dat 73 procent van de gemeenten het afgelopen jaar te maken had met personeelstekorten. Die tekorten worden vooral gevoeld in ruimtelijke ordening, wonen en ICT. Juist die beleidsterreinen zijn belangrijk voor grote opgaven zoals woningbouw, digitalisering en de energietransitie.

De krapte op de arbeidsmarkt kan daardoor gevolgen hebben voor de gemeentelijke dienstverlening. Vacatures blijven moeilijk vervulbaar en de druk op bestaand personeel neemt toe. Gemeenten proberen daarop te reageren door het werk anders te organiseren en anders te kijken naar de inzet van medewerkers.

Meer aandacht voor vaardigheden

Gemeenten richten zich steeds vaker op vaardigheden in plaats van alleen op diploma’s. Ook worden nieuwe medewerkers intensiever begeleid. Volgens de monitor zet 100 procent van de gemeenten actief in op het behouden en ontwikkelen van eigen personeel.

Die aanpak moet voorkomen dat medewerkers voortijdig vertrekken of langdurig uitvallen. De cijfers wijzen erop dat behoud van personeel een steeds belangrijker thema wordt binnen gemeentelijke organisaties.

Bijna helft leidinggevenden is vrouw

Op het gebied van vrouwelijk leiderschap valt de gemeentelijke sector positief op. Van de leidinggevenden bij gemeenten is 48 procent vrouw. Daarmee ligt het aandeel ruim boven het landelijk gemiddelde van 30 procent.

Volgens de monitor lopen gemeenten hiermee voorop in vergelijking met andere sectoren. De cijfers laten zien dat vrouwen binnen gemeentelijke organisaties relatief vaak doorstromen naar leidinggevende functies.

Jongeren komen binnen, maar vertrekken ook snel

Gemeenten slagen er beter in om jongeren aan te trekken. Van de nieuwe medewerkers is 45 procent jonger dan 35 jaar. Tegelijkertijd blijkt het vasthouden van jonge medewerkers lastig. Een kwart van de vertrekkende medewerkers is jonger dan 35 jaar.

Onvoldoende doorgroeiperspectief wordt genoemd als belangrijkste reden voor vertrek. Ook valt op dat 46 procent van alle vertrekkende medewerkers korter dan drie jaar in dienst is. Dat wijst erop dat gemeenten niet alleen moeten investeren in werving, maar ook in loopbaanontwikkeling en begeleiding na indiensttreding.

Groei gemeentelijke sector vlakt af

Bij Nederlandse gemeenten werken inmiddels bijna 208.000 mensen. De sector groeit nog steeds, maar minder hard dan in eerdere jaren. In 2025 bedraagt de groei 3,6 procent. In 2024 was dat 4,6 procent en in 2023 nog 5,6 procent.

Volgens de monitor verschuift de focus daardoor van uitbreiden naar bewuster kiezen. Van de gemeenten verwacht 37 procent volgend jaar een stabiele bezetting. Daarmee lijkt de gemeentelijke arbeidsmarkt op een kantelpunt te staan.

De combinatie van hoog verzuim, personeelstekorten en afvlakkende groei maakt personeelsbeleid tot een van de belangrijkste opgaven voor gemeenten. Preventie, behoud van medewerkers en betere ontwikkelkansen moeten voorkomen dat de druk op de gemeentelijke organisatie verder toeneemt.