AMSTERDAM, 26 mei 2026 – Schoolverzuim blijft een hardnekkig probleem in Nederland. Uit de definitieve eindstand van de Rapportage Leerplichtwet over schooljaar 2024-2025, opgesteld door DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs), blijkt dat het relatief verzuim in tal van gemeenten fors oploopt. Vooral in stedelijke en sociaaleconomisch kwetsbare gebieden zijn de percentages opvallend hoog.
Wat meet de leerplichttelling?
De leerplichttelling onderscheidt twee hoofdvormen van verzuim. Absoluut verzuim betreft kinderen die helemaal niet op school zijn ingeschreven, terwijl zij dat wel verplicht zijn. Relatief verzuim gaat over leerlingen die wel ingeschreven staan maar structureel les missen. Daarnaast worden langdurig relatief verzuimers apart geregistreerd: jongeren die langer dan drie maanden aaneengesloten thuiszitten.
In 2024-2025 bedraagt het totale absoluut verzuim landelijk 16.351 gevallen. Het langdurig relatief verzuim komt uit op 4.804 leerlingen, een stijging ten opzichte van de 4.294 uit het vorige schooljaar.
Tien gemeenten met het hoogste relatief verzuim
De rapportage legt de problematiek scherp bloot op gemeenteniveau. Diemen springt er ver bovenuit met 12,8% relatief verzuim, gevolgd door Noordoostpolder met 9,6%. Rotterdam (6,5%), Leidschendam-Voorburg (6,4%) en Urk (6,2%) completeren de subtop. Opvallend is de spreiding: het gaat om zowel grote steden als kleinere plattelandsgemeenten, wat aangeeft dat schoolverzuim geen exclusief stedelijk fenomeen is.
Meest voorkomende oorzaken van schoolverzuim
Schoolverzuim kent uiteenlopende oorzaken. Onderzoekers en leerplichtambtenaren onderscheiden doorgaans de volgende hoofdcategorieën:
- Psychische klachten en angststoornissen: vormen inmiddels de meest genoemde reden achter langdurig thuiszitten. Burn-outklachten, faalangst en sociale angst zorgen ervoor dat een groeiende groep jongeren de stap naar school niet meer kan zetten.
- Thuissituatie en gezinsproblematiek spelen eveneens een grote rol. Armoede, verslaving bij ouders, huiselijk geweld of echtscheiding verstoren de schoolroutine structureel. In kwetsbare wijken loopt dit risico aanzienlijk hoger op.
- Pesten en sociale uitsluiting drijven leerlingen weg van school. Zowel fysiek pesten als online pesten blijkt een directe voorspeller van geoorloofd en ongeoorloofd verzuim.
- Passend onderwijs dat niet aansluit is een structurele factor. Leerlingen met een beperking, stoornis of bijzondere onderwijsbehoefte vallen buiten de boot wanneer het aanbod onvoldoende op hen is afgestemd.
- Luxe verzuim — het ongeoorloofd meenemen van kinderen buiten de schoolvakanties — laat in 2024-2025 opnieuw een stijging zien: 8.174 gevallen, tegenover 7.850 het jaar daarvoor.
Handhaving en perspectief
Leerplichtambtenaren stelden in 2024-2025 in totaal 2.358 processen-verbaal op wegens relatief verzuim. Het aantal pv’s voor luxe verzuim steeg naar 2.568. Tegelijkertijd lukt het in een ruime meerderheid van de gevallen om leerlingen via begeleiding terug naar school te krijgen: van de 4.804 langdurig relatief verzuimers werd ruim 2.000 gedurende het schooljaar alsnog teruggeleid.
De cijfers onderstrepen dat een integrale aanpak noodzakelijk is. Effectieve samenwerking tussen scholen, gemeenten, jeugdzorg en ouders blijkt in de praktijk de meest succesvolle strategie om thuiszitters duurzaam terug naar school te begeleiden.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
