DEN HAAG, 21 mei 2026 – De Tweede Kamer reageert verdeeld op het nieuwe wetsvoorstel om de verkoop van tabaksproducten en e-sigaretten stapsgewijs volledig te beperken tot speciaalzaken. Hoewel een meerderheid van de fracties de gezondheidsdoelstellingen voor een rookvrije generatie warm ondersteunt , leven er in de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport grote zorgen over de praktische uitvoerbaarheid, de handhaving en het risico op een groeiende illegale markt. Dit blijkt uit het donderdag vastgestelde parlementaire verslag over de wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet.
De beoogde wetgeving moet het aantal legale verkooppunten in Nederland drastisch terugdringen. Waar het land in 2020 nog bijna 16.000 verkooppunten telde, is dat aantal door eerdere verboden in supermarkten en horeca al gedaald naar 4.400 in 2024. Na 2032 moeten er volgens prognoses van SEO Economisch Onderzoek nog slechts 1.300 tot 1.600 geregistreerde speciaalzaken overblijven.
Vrees voor bloeiende illegale handel
Met name de fracties van PVV, FVD en BBB uiten scherpe kritiek op de plannen. Zij vragen de regering om een grondige onderbouwing van de aanname dat minder legale verkooppunten ook daadwerkelijk leiden tot minder consumptie. De partijen waarschuwen dat de vraag zich eenvoudig zal verplaatsen naar illegale en oncontroleerbare kanalen, zoals de verkoop via sociale media (onder andere Snapchat), buitenlandse grensverkoop of ondergrondse netwerken.
De PVV-fractie wijst erop dat toezicht en leeftijdscontrole juist op legale locaties mogelijk zijn. Het lid Keijzer haalt cijfers van de Douane aan waaruit blijkt dat de illegale handel in 2024 al een sterke stijging vertoonde ten opzichte van het jaar daarvoor. Daarnaast wijst de BBB-fractie op RIVM-onderzoek waaruit naar voren komt dat inmiddels al meer dan zestig procent van de geconsumeerde tabak in Nederland niet meer uit de reguliere Nederlandse winkels afkomstig is.
Economische impact op kleine kernen
Naast de handhavingsrisico’s maakt de politiek zich zorgen over de economische gevolgen voor tabaks- en gemakszaken, evenals voor tankstations. Rookwaren vormen voor veel van deze ondernemers een substantieel deel van de omzet. Het verdwijnen van deze inkomstenbron brengt de levensvatbaarheid van winkels in kleine dorpen en wijken in gevaar.
De SP-fractie waarschuwt specifiek voor het risico dat met het omvallen van gemakszaken ook cruciale sociale en logistieke voorzieningen, zoals post- en pakketpunten of gelddiensten, uit kleine kernen zullen verdwijnen. Het CDA wil van de regering weten of het klopt dat speciaalzaken vanaf 2032 wettelijk überhaupt geen pakketpunt meer mogen exploiteren , aangezien dit nu nog vaak gebeurt en daardoor ook jongeren ongewenst in aanraking komen met tabakstallingen.
Pleidooi voor afstandscriteria en einde aan uitzonderingen
De linkse en progressieve partijen, waaronder GroenLinks-PvdA en D66, steunen de wet maar dringen juist aan op strengere en snellere maatregelen. Zij wijzen op onderzoeken van het Trimbos-instituut die aantonen dat een hoge dichtheid van verkooppunten in de buurt van scholen de kans vergroot dat jongeren beginnen met roken of vapen. Beide fracties pleiten daarom voor de introductie van een wettelijk afstandscriterium rondom onderwijsinstellingen om de jeugd beter te beschermen.
Ook de huidige uitzonderingsposities in het wetsvoorstel liggen onder het vergrootglas. Het CDA snapt niet waarom het uitstalverbod na 2032 niet volledig voor speciaalzaken gaat gelden , aangezien de tabaksindustrie deze locaties nu al gebruikt om alternatieve rookwaren intensief te promoten. Tevens zet de partij vraagtekens bij de verkoopvrijstelling voor coffeeshops. Omdat er in coffeeshops al een tabaksrookverbod geldt en er nicotinevrije tabaksvervangers bestaan, acht het CDA deze uitzondering overbodig en inconsistent met het totale verkoopverbod.
De regering zal de schriftelijke vragen en opmerkingen vanuit de verschillende fracties eerst moeten beantwoorden voordat het wetsvoorstel plenair in de Tweede Kamer kan worden behandeld.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
