Nederlandse overheid wil harder optreden tegen Russische schaduwvloot

DEN HAAG, 30 januari 2026 – De Nederlandse overheid wil schepen uit de Russische zogenoemde schaduwvloot die onder valse vlag door de Nederlandse Exclusieve Economische Zone (EEZ) varen, voortaan harder aanpakken. Het moet mogelijk worden deze schepen systematisch te inspecteren, te escorteren naar een ankerplaats en in het uiterste geval in beslag te nemen.

Spoedwetswijzigingen in voorbereiding

De benodigde wetswijzigingen worden met spoed uitgewerkt en moeten nog voor de zomer worden aangeboden aan de Tweede Kamer. Met de aanpassing van de wetgeving wil het kabinet juridische ruimte creëren om ook buiten de territoriale wateren effectief op te treden tegen schepen zonder geldige vlaggenstaat.

Risico’s voor veiligheid en milieu

De Russische schaduwvloot bestaat uit schepen die via ondoorzichtige constructies gesanctioneerde Russische olie vervoeren. Veel van deze vaartuigen verkeren in slechte technische staat. Dat vormt volgens de overheid een risico voor de nautische veiligheid en het milieu op de Noordzee. Daarnaast is er het vermoeden dat sommige schepen worden ingezet voor spionageactiviteiten, waaronder het in kaart brengen van vitale infrastructuur zoals data- en elektriciteitskabels op de zeebodem.

Beperkingen huidige bevoegdheden

Binnen de territoriale wateren hebben landen vergaande bevoegdheden om in te grijpen. In de Nederlandse situatie varen de meeste van deze schepen echter door de EEZ. Daar geldt in principe dat het land van de vlag bevoegd gezag uitoefent over een schip. Bij vaartuigen die onder valse vlag varen, ontbreekt een erkende vlaggenstaat, waardoor die bescherming vervalt en ingrijpen mogelijk wordt.

Minister: omzeilen sancties onacceptabel

Om die reden werken de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en Justitie en Veiligheid gezamenlijk aan de wetswijzigingen. Volgens minister Robert Tieman is stevig optreden noodzakelijk. „Met de schaduwvloot financiert Rusland zijn oorlogsmachine in Oekraïne en worden internationale sancties omzeild. Dat is onacceptabel,” stelt hij. „Europa heeft al stappen gezet, maar er is meer nodig. Met deze maatregelen willen we harder kunnen ingrijpen wanneer dit soort schepen door het Nederlandse deel van de Noordzee varen.”