WASHINGTON – Het sociale mediaplatform X, voorheen Twitter, slaagt er nauwelijks in om onjuiste berichten over de aankomende Amerikaanse tussentijdse verkiezingen te corrigeren. Uit onderzoek van de Amerikaanse organisatie NewsGuard blijkt dat 93,1 procent van de onderzochte berichten met aantoonbaar onjuiste verkiezingsclaims geen waarschuwing of correctie kreeg via Community Notes. Opvallend is dat ook minstens vier valse beweringen die door X-eigenaar Elon Musk werden verspreid, zonder correctie bleven. De bevindingen komen minder dan twee weken voor de Amerikaanse verkiezingen van 3 november 2026.
Slechts 13 van 189 berichten kregen een correctie
NewsGuard onderzocht 189 berichten op X waarin aantoonbaar onjuiste beweringen over de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen werden verspreid. De organisatie vergeleek de berichten met eerder onderzochte en weerlegde verkiezingsclaims.
Van de 189 onderzochte berichten waren er op 20 oktober slechts 13 voorzien van een zichtbare Community Note. De overige 176 berichten, goed voor 93,1 procent, hadden geen dergelijke correctie gekregen.
Volgens NewsGuard hebben de niet-gecorrigeerde berichten gezamenlijk miljoenen interacties opgeleverd. Daardoor konden onjuiste beweringen over verkiezingsfraude, stemprocedures en politieke kandidaten zich verder verspreiden zonder dat gebruikers via het controlesysteem van X aanvullende informatie kregen.
Het onderzoek heeft betrekking op een geselecteerde groep berichten waarvan NewsGuard de beweringen als onjuist had beoordeeld. De uitkomsten betekenen daarom niet dat 93 procent van alle onjuiste informatie op X ongecorrigeerd blijft.
Ook vier onjuiste claims van Elon Musk bleven staan
Een opvallend onderdeel van het onderzoek betreft de berichten van Elon Musk zelf. Volgens NewsGuard heeft de miljardair, die eigenaar is van X, minstens vier onjuiste beweringen over de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen verspreid.
Geen van deze vier claims was op het moment van onderzoek voorzien van een zichtbare Community Note.
Dat is opmerkelijk omdat Musk herhaaldelijk heeft benadrukt dat Community Notes een belangrijk middel is om onjuiste informatie tegen te gaan. Hij heeft het systeem in het verleden geprezen en verklaard dat iedere gebruiker, inclusief hijzelf, door andere gebruikers kan worden gecorrigeerd.
Musk beschikt over ongeveer 241,5 miljoen volgers op X. Berichten die hij publiceert of verder verspreidt, kunnen daardoor een bijzonder groot publiek bereiken.
Het onderzoek laat volgens NewsGuard zien dat ook accounts met een zeer groot bereik niet altijd worden gecorrigeerd wanneer zij aantoonbaar onjuiste informatie verspreiden.
Valse berichten over verkiezingsfraude
Een belangrijk deel van de onderzochte desinformatie bestaat uit beweringen over vermeende verkiezingsfraude. Daarbij worden onder meer de betrouwbaarheid van stemmachines, de legitimiteit van stemmen en de regels voor kiezersidentificatie ter discussie gesteld.
Een van de onderzochte berichten beweerde ten onrechte dat de Amerikaanse staten New York en Californië het verboden zouden hebben om kiezers naar een identiteitsbewijs te vragen. Ook zouden kiezers volgens dat bericht hun identiteitsbewijs niet mogen tonen.
Die bewering is onjuist. In beide staten gelden specifieke regels voor kiezersidentificatie, maar er bestaat geen algemeen verbod zoals in het bericht werd beweerd.
Een ander voorbeeld betreft een bericht waarin een tijdelijke verlenging van de openingstijden van stembureaus in Dallas County in Texas werd voorgesteld als bewijs van verkiezingsfraude ten gunste van de Democraten.
De verlenging was echter het gevolg van verwarring over stemlocaties na gewijzigde regels. Het bericht bleef volgens het onderzoek maandenlang zonder zichtbare correctie en werd honderdduizenden keren bekeken.
NewsGuard constateerde daarnaast dat onjuiste verkiezingsberichten niet uitsluitend afkomstig waren van conservatieve accounts. Ook vanuit progressieve hoek werden misleidende afbeeldingen en beweringen verspreid.
X speelt grote rol bij verspreiding van desinformatie
Uit de bredere verkiezingsmonitor van NewsGuard blijkt dat X een belangrijke rol speelt bij de verspreiding van onjuiste verkiezingsinformatie.
In de op 22 oktober bijgewerkte monitor had de organisatie 30 verschillende onjuiste beweringen over de Amerikaanse verkiezingen vastgesteld. Deze claims waren in totaal 409 keer aangetroffen op verschillende websites, sociale mediaplatforms en televisiekanalen.
Volgens NewsGuard was X verantwoordelijk voor ongeveer 56 procent van de vastgestelde verspreidingsgevallen. Bovendien verschenen 17 van de 30 onderzochte onjuiste claims voor het eerst op X, voordat zij verder werden verspreid.
Dertien van de dertig claims gingen over vermeende verkiezingsfraude. Dergelijke berichten kunnen volgens de onderzoekers het vertrouwen in verkiezingsprocedures en de uiteindelijke uitslag aantasten.
Hoe werkt Community Notes?
Community Notes is een systeem waarbij gebruikers van X aanvullende informatie kunnen toevoegen aan berichten die volgens hen misleidend of onjuist zijn.
Andere deelnemers beoordelen vervolgens of deze opmerkingen nuttig zijn. Een correctie wordt pas zichtbaar wanneer voldoende gebruikers die doorgaans verschillend oordelen, overeenstemming bereiken over de bruikbaarheid ervan.
Het systeem is bedoeld om te voorkomen dat één politieke of maatschappelijke groep zelfstandig bepaalt welke informatie als betrouwbaar wordt aangemerkt.
Volgens onderzoekers kan deze werkwijze goed functioneren bij onderwerpen waarover brede overeenstemming bestaat. Bij politiek gevoelige onderwerpen blijkt het echter moeilijker om voldoende overeenstemming te bereiken.
Daardoor kunnen voorgestelde correcties onzichtbaar blijven, zelfs wanneer onafhankelijke feitenonderzoekers de oorspronkelijke beweringen al hebben weerlegd.
Het ontbreken van een zichtbare Community Note betekent overigens niet automatisch dat niemand een correctie heeft voorgesteld.
Discussie over betrouwbaarheid van factchecking
De bevindingen van NewsGuard komen op een moment waarop grote technologiebedrijven steeds vaker kiezen voor systemen waarbij gebruikers zelf informatie controleren.
Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram, beëindigde in 2025 zijn samenwerking met externe factcheckorganisaties in de Verenigde Staten. Volgens topman Mark Zuckerberg was het bestaande systeem te ver doorgeschoten en leidde het tot te veel beperkingen op uitingen van gebruikers.
Professionele factcheckorganisaties hebben die kritiek tegengesproken en waarschuwen dat het vervangen van onafhankelijke controles door uitsluitend gebruikersbijdragen risico's met zich meebrengt.
Ook de onafhankelijke toezichtsraad van Meta heeft gewaarschuwd dat Community Notes niet zonder meer als volwaardige vervanging van professionele factchecking kan worden beschouwd.
Onderzoek naar dergelijke systemen levert overigens niet uitsluitend negatieve resultaten op. Eerdere wetenschappelijke studies laten zien dat zichtbare correcties de verdere verspreiding van onjuiste informatie kunnen verminderen. De effectiviteit verschilt echter per onderwerp en hangt mede af van de snelheid waarmee correcties verschijnen.
Amerikaanse verkiezingen op 3 november
De onderzoeksresultaten verschijnen in aanloop naar de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen op dinsdag 3 november 2026. Tijdens deze zogenoemde midterms kiezen Amerikanen onder meer een nieuw Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat.
De verkiezingen bepalen mede de politieke machtsverhoudingen in Washington voor de resterende twee jaar van de huidige presidentiële ambtstermijn.
Juist in deze periode kan onjuiste informatie over stemprocedures en vermeende fraude grote gevolgen hebben voor het vertrouwen van kiezers.
NewsGuard waarschuwt dat miljoenen gebruikers verkiezingsberichten onder ogen krijgen die aantoonbaar onjuist zijn, zonder dat het controlesysteem van X hen daarop wijst.
X heeft volgens persbureau AFP niet gereageerd op een verzoek om commentaar op de onderzoeksresultaten.
De bevindingen plaatsen opnieuw vraagtekens bij de mate waarin Community Notes zelfstandig in staat is om de verspreiding van politieke desinformatie tijdig tegen te gaan.
