WASHINGTON – Een Amerikaanse federale rechter heeft de regering van president Donald Trump verboden om verkiezingsmedewerkers te bedreigen met strafrechtelijke vervolging wanneer zij weigeren mee te werken aan bepaalde eisen van het ministerie van Justitie. De uitspraak volgt op een reeks pogingen van de Amerikaanse regering om invloed uit te oefenen op de verwerking van stembiljetten. Het rechterlijke bevel komt slechts enkele dagen voor de tussentijdse verkiezingen van dinsdag 3 november, waarbij de machtsverhoudingen in het Amerikaanse Congres op het spel staan.
Rechter Trina Thompson in San Francisco bepaalde vrijdag 30 oktober dat het ministerie van Justitie en het ministerie van Binnenlandse Veiligheid voorlopig moeten stoppen met het onder druk zetten van lokale en regionale verkiezingsfunctionarissen. Volgens de rechter zijn er sterke aanwijzingen dat de regering met haar optreden de federale kieswetgeving overtreedt en buiten haar bevoegdheden treedt.
Dreiging met strafrechtelijke vervolging
De zaak draait om eisen van de regering-Trump om stembiljetten van vermeende niet-Amerikaanse staatsburgers apart te houden of niet mee te tellen. Het ministerie van Justitie stuurde verkiezingsfunctionarissen waarschuwingen waarin werd gedreigd met strafrechtelijke gevolgen wanneer zij niet aan deze verzoeken zouden voldoen.
In Californië wilde de regering onder meer dat ongeveer 20.000 stembiljetten afzonderlijk werden gehouden omdat de betreffende kiezers mogelijk niet over de Amerikaanse nationaliteit zouden beschikken. De betrokken autoriteiten weigerden daaraan mee te werken zonder voldoende bewijs dat deze personen daadwerkelijk geen stemrecht hadden.
De rechter oordeelde dat verkiezingsmedewerkers hun wettelijke taken moeten kunnen uitvoeren zonder te vrezen voor vervolging wanneer zij stembiljetten verwerken volgens de geldende verkiezingsregels.
Rechter waarschuwt voor aantasting stemrecht
Volgens Thompson bestaat het risico dat de maatregelen van de federale regering niet alleen het verkiezingsproces verstoren, maar ook rechtmatige kiezers hun stemrecht ontnemen. De rechter verwees daarbij naar de Voting Rights Act uit 1965, die intimidatie en bedreiging rond verkiezingen verbiedt.
Het tijdelijke rechterlijke bevel verbiedt de regering om verkiezingsmedewerkers te dwingen geregistreerde kiezers van kieslijsten te verwijderen, hun stembiljetten te weigeren of stemmen afzonderlijk te behandelen uitsluitend op basis van onbewezen vermoedens over hun nationaliteit.
Daarnaast moet het ministerie van Justitie de rechtbank informeren over lopende verzoeken om huiszoekingsbevelen, dagvaardingen en andere maatregelen die verband houden met het onderzoek naar vermeend onrechtmatig stemmen.
Regering verdedigt strengere controles
De regering-Trump stelt dat strengere controles noodzakelijk zijn om te voorkomen dat mensen zonder Amerikaans staatsburgerschap deelnemen aan federale verkiezingen. Dat is volgens de Amerikaanse wet al verboden.
Critici, onder wie burgerrechtenorganisaties en verkiezingsfunctionarissen van beide grote politieke partijen, vrezen echter dat de federale overheid haar bevoegdheden overschrijdt en daarmee de onafhankelijke uitvoering van verkiezingen onder druk zet.
De rechtszaak werd aangespannen door een coalitie van vakbonden en burgerrechtenorganisaties die verkiezingsmedewerkers vertegenwoordigen.
Uitspraak geldt tot na verkiezingsdag
Het tijdelijke verbod blijft van kracht tot 16 november. Voor 13 november is een nieuwe rechtszitting gepland. Daarmee vallen zowel de verkiezingsdag als een belangrijk deel van de eerste periode waarin de stemmen worden verwerkt onder de bescherming van het rechterlijke bevel.
De uitspraak betekent een nieuwe juridische tegenvaller voor de regering-Trump, die de afgelopen maanden herhaaldelijk heeft geprobeerd meer federale controle te krijgen over de organisatie van verkiezingen.
Het ministerie van Justitie had direct na de uitspraak nog niet inhoudelijk gereageerd.
