SINT-PETERSBURG – De Amerikaanse speciale gezant Steve Witkoff heeft de Russische president Vladimir Poetin woensdag opvallend geprezen tijdens een ontmoeting in Sint-Petersburg. Volgens Witkoff is Poetin een humanitair ingesteld mens die erkenning verdient. De uitspraken komen op een moment waarop Rusland zijn oorlog tegen Oekraïne voortzet en Russische aanvallen nog altijd burgerslachtoffers eisen.
De uitspraken van Witkoff zijn vastgelegd op videobeelden die door Russische staatsmedia zijn verspreid. De Amerikaanse gezant sprak zijn waardering uit voor het besluit van Poetin om de 74-jarige Amerikaan Stephen Hubbard vrij te laten, die sinds 2022 in Russische gevangenschap zat.
"U spreekt zo vaak over mijn president, president Trump, als een humanitair mens. Maar u bent dat ook, meneer. Daarvoor betuig ik u mijn respect, prijs ik u en dank ik u opnieuw", zei Witkoff tegen de Russische president.
Amerikaanse gevangene vrijgelaten
De aanleiding voor de opmerkelijke woorden was de vrijlating van Hubbard, een gepensioneerde Amerikaanse docent die in april 2022 in het oosten van Oekraïne door Russische troepen werd opgepakt. Rusland beschuldigde hem ervan als huurling aan Oekraïense zijde te hebben gevochten.
Hubbard werd veroordeeld tot zes jaar en tien maanden gevangenisstraf. Zijn familie heeft de Russische beschuldigingen altijd betwist. De Verenigde Staten beschouwden zijn gevangenschap als onrechtmatig.
President Donald Trump had Poetin persoonlijk gevraagd de Amerikaan vrij te laten. Tijdens de ontmoeting in Sint-Petersburg maakte de Russische president bekend dat Hubbard al op het vliegveld was en met Witkoff naar de Verenigde Staten kon terugkeren.
Witkoff bedankte Poetin namens Trump en benadrukte dat de vrijlating ervoor zorgt dat Hubbard na ruim vier jaar naar zijn familie kan terugkeren.
Opvallende woorden tijdens bloedige oorlog
De kwalificatie van Poetin als humanitair ingesteld mens is opmerkelijk vanwege de oorlog die Rusland sinds februari 2022 tegen Oekraïne voert. Russische strijdkrachten hebben herhaaldelijk Oekraïense woonwijken, ziekenhuizen, energievoorzieningen en andere civiele infrastructuur aangevallen.
De oorlog heeft tienduizenden mensen het leven gekost en miljoenen Oekraïners op de vlucht gejaagd. Rusland wordt internationaal beschuldigd van ernstige schendingen van het humanitair oorlogsrecht.
Ook tijdens de nieuwe diplomatieke gesprekken gaan de gevechten en Russische luchtaanvallen door. De persoonlijke lof van Witkoff staat daarmee in scherp contrast met de aanhoudende gevolgen van de Russische militaire operaties voor de Oekraïense bevolking.
Negende ontmoeting met Poetin
Het gesprek in Sint-Petersburg was inmiddels de negende persoonlijke ontmoeting tussen Witkoff en Poetin. De Amerikaanse gezant probeert namens Trump een einde te maken aan de oorlog en de vastgelopen vredesonderhandelingen nieuw leven in te blazen.
Een dag eerder sprak Witkoff in Oslo met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en vertegenwoordigers van verschillende Europese landen en de NAVO. Volgens Amerikaanse functionarissen werd tijdens die bijeenkomst vooruitgang geboekt bij het formuleren van nieuwe voorstellen.
Washington wil dat Rusland en Oekraïne opnieuw rechtstreeks met elkaar onderhandelen, onder Amerikaanse bemiddeling. Daarbij staan onder meer veiligheidsgaranties voor Oekraïne, territoriale kwesties en toekomstige economische samenwerking centraal.
Economische belangen op tafel
Tijdens de gesprekken met Poetin kwamen ook de economische betrekkingen tussen Rusland en de Verenigde Staten aan bod. Beide landen onderzoeken mogelijkheden om de handel en samenwerking te herstellen.
De Amerikaanse regering heeft onlangs afspraken gemaakt over Russische diesel, terwijl ook mogelijke toekomstige leveringen van kunstmest ter sprake kwamen. Daarmee lopen de onderhandelingen over beëindiging van de oorlog en gesprekken over economische samenwerking steeds meer door elkaar.
Rusland blijft ondertussen vasthouden aan belangrijke territoriale eisen, waaronder volledige controle over de Oekraïense regio Donetsk. Oekraïne benadrukt dat een vredesregeling gepaard moet gaan met betrouwbare veiligheidsgaranties.
Voorlopig geen doorbraak
Ondanks het diplomatieke overleg is er nog geen akkoord over beëindiging van de oorlog. De standpunten van Moskou en Kyiv liggen op belangrijke onderdelen nog ver uiteen.
De vrijlating van Hubbard betekent wel een concreet diplomatiek resultaat voor Washington. Voor Witkoff was dat aanleiding Poetin nadrukkelijk te bedanken.
Of de persoonlijke toenadering tussen de Amerikaanse gezant en de Russische president ook zal leiden tot concessies van Moskou in de vredesonderhandelingen, is vooralsnog onduidelijk.
