WASHINGTON – De Amerikaanse president Donald Trump heeft een nieuw dieptepunt bereikt in de populariteitsmetingen van The New York Times en Siena University. Nog slechts 36 procent van de ondervraagde waarschijnlijke kiezers keurt zijn functioneren als president goed, terwijl 59 procent ontevreden is. Daarmee noteert Trump zijn laagste waardering ooit in deze peilingen. De timing is bijzonder ongelukkig voor de Republikeinen: over tien dagen, op 3 november, vinden de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen plaats.

De resultaten van het onderzoek, dat op 21 oktober werd gepubliceerd, laten zien dat het ongenoegen over Trump zich niet beperkt tot zijn politieke tegenstanders. Ook onafhankelijke kiezers keren zich in grote aantallen tegen de president. Vooral de hoge kosten van levensonderhoud, stijgende brandstofprijzen en de Amerikaanse betrokkenheid bij de oorlog met Iran drukken zwaar op zijn populariteit.

Historisch lage waardering voor Amerikaanse president

De peiling werd tussen 12 en 19 oktober gehouden onder 3.494 geregistreerde kiezers. Van de waarschijnlijke kiezers spreekt 36 procent steun uit voor het functioneren van Trump. Daartegenover staat een afkeuring van 59 procent, een negatief verschil van maar liefst 23 procentpunten.

Volgens The New York Times is dit de laagste goedkeuringsscore die Trump ooit heeft behaald in de gezamenlijke onderzoeken van de krant en Siena University. Daarmee bereikt de president een bijzonder ongunstig moment in zijn tweede ambtstermijn.

Ook historisch gezien zijn de cijfers opvallend. Volgens politiek analist Nate Cohn van The New York Times is de waardering voor Trump de laagste voor een Amerikaanse president in de aanloop naar tussentijdse verkiezingen sinds Harry Truman in 1946. Truman had destijds volgens Gallup een goedkeuringsscore van 33 procent. Zijn Democratische Partij verloor vervolgens de controle over beide kamers van het Congres.

De vergelijking betekent niet dat hetzelfde scenario zich automatisch zal herhalen. Wel laat de geschiedenis zien dat een lage presidentiële populariteit een belangrijk probleem kan vormen voor de regeringspartij tijdens tussentijdse verkiezingen.

Vooral economie en hoge prijzen zorgen voor onvrede

De economie, die tijdens de verkiezingscampagne van 2024 een belangrijk onderdeel vormde van Trumps boodschap, blijkt inmiddels een van zijn grootste politieke problemen.

Volgens het onderzoek keurt 69 procent van de kiezers zijn aanpak van de kosten van levensonderhoud af. Nog slechter scoort hij op de brandstofprijzen, waar 73 procent ontevreden is over zijn beleid. Slechts 24 procent spreekt op dit onderdeel steun uit.

De hoge kosten van dagelijkse boodschappen, energie en andere levensbehoeften blijven daarmee belangrijke onderwerpen voor Amerikaanse huishoudens. Veel kiezers beoordelen de president niet alleen op economische groeicijfers, maar vooral op wat zij dagelijks in hun portemonnee merken.

Ook de oorlog met Iran heeft invloed op het oordeel over Trump. Volgens de peiling is 65 procent van de kiezers ontevreden over zijn aanpak van het conflict.

Onafhankelijke kiezers keren Trump de rug toe

Bijzonder opvallend is het gebrek aan steun onder onafhankelijke kiezers. Dat is een groep die bij Amerikaanse verkiezingen regelmatig een belangrijke rol speelt, vooral in staten en kiesdistricten waar Republikeinen en Democraten dicht bij elkaar liggen.

Ruim twee derde van de onafhankelijke kiezers keurt het functioneren van Trump af. Onder Democratische kiezers bedraagt de afkeuring zelfs 94 procent.

Bij zijn eigen Republikeinse achterban blijft de president aanzienlijk populairder. Ongeveer 80 procent van de Republikeinen steunt zijn functioneren.

Dat verschil onderstreept de sterke politieke verdeeldheid in de Verenigde Staten. Trump behoudt steun onder een groot deel van zijn eigen partij, maar heeft aanzienlijk meer moeite om kiezers buiten die vaste achterban aan zich te binden.

Democraten hebben voorsprong richting midterms

De uitslagen zijn ook van belang voor de tussentijdse verkiezingen van dinsdag 3 november. Amerikanen kiezen dan alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden en ongeveer een derde van de Senaat.

De Republikeinen verdedigen hun positie in het Congres, terwijl de Democraten proberen voldoende zetels te winnen om de politieke machtsverhoudingen in Washington te veranderen.

Volgens de peiling van The New York Times en Siena University geeft 52 procent van de waarschijnlijke kiezers de voorkeur aan een Democratische kandidaat in hun kiesdistrict. Daartegenover staat 41 procent die een Republikein verkiest.

Dat verschil van elf procentpunten is een belangrijk signaal, al zegt een landelijke peiling niet rechtstreeks hoeveel zetels beide partijen uiteindelijk zullen behalen. Door de verdeling van kiesdistricten en de verschillen tussen staten kan de daadwerkelijke verkiezingsuitslag aanzienlijk afwijken van de landelijke krachtsverhoudingen.

Wanneer de Democraten een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden behalen, krijgen zij meer mogelijkheden om het beleid van Trump te controleren, parlementaire onderzoeken te beginnen en wetgeving tegen te houden.

Ook in de Senaat staat politiek veel op het spel. Een verschuiving van de meerderheid zou gevolgen hebben voor de benoeming van belangrijke overheidsfunctionarissen en rechters.

Ook andere peilingen laten dalende steun zien

De tegenvallende cijfers staan niet op zichzelf. Andere Amerikaanse opinieonderzoeken laten eveneens een afnemende waardering voor Trump zien.

Een peiling van CNN kwam deze week uit op een goedkeuringsscore van 32 procent. Daarmee ligt de steun voor de president in dat onderzoek nog lager dan in de meting van The New York Times.

Ook Reuters/Ipsos registreerde een zeer lage waardering voor het functioneren van Trump. De verschillende onderzoeken gebruiken niet allemaal dezelfde methode of doelgroep, waardoor de percentages niet zonder meer rechtstreeks vergelijkbaar zijn.

Gezamenlijk wijzen de peilingen echter op aanzienlijke onvrede onder Amerikaanse kiezers, juist op het moment waarop Republikeinse kandidaten steun proberen te verzamelen voor de verkiezingen.

Witte Huis verdedigt beleid van Trump

Het Witte Huis heeft de negatieve peilingresultaten van de hand gewezen en benadrukt dat de regering volgens haar belangrijke resultaten heeft geboekt.

Een woordvoerder wees onder meer op belastingverlagingen, lagere prijzen van bepaalde geneesmiddelen, strengere grensbewaking en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Ook benadrukte het Witte Huis dat Trump een belangrijke rol speelt bij het mobiliseren van Republikeinse kiezers.

De regering presenteert de verkiezingen als een keuze tussen voortzetting van het Republikeinse beleid en een terugkeer naar de koers van de Democraten.

Die verdediging neemt niet weg dat een aanzienlijk deel van de ondervraagde kiezers ontevreden is over de economische omstandigheden en het functioneren van de president.

3 november wordt belangrijke politieke graadmeter

Voor Trump staat op 3 november veel op het spel. Hoewel zijn eigen naam niet op het stembiljet staat, worden de verkiezingen ook gezien als een beoordeling van de eerste twee jaar van zijn tweede presidentschap.

Een verlies van de Republikeinse meerderheid in een of beide kamers van het Congres zou de politieke ruimte van de president kunnen beperken. Democratische meerderheden zouden zijn voorstellen kunnen blokkeren en het toezicht op zijn regering kunnen intensiveren.

Behoud van de Republikeinse meerderheden zou Trump daarentegen meer mogelijkheden geven om zijn politieke agenda voort te zetten.

De president zelf blijft campagne voeren en benadrukt dat zijn regering resultaten boekt op het gebied van economie, veiligheid en immigratie.

De nieuwste peiling maakt duidelijk dat die boodschap op dit moment lang niet alle Amerikaanse kiezers overtuigt. Met een goedkeuringsscore van slechts 36 procent gaat Trump de laatste dagen voor de midterms in met zijn laagste waardering ooit in de metingen van The New York Times en Siena University.

Op dinsdag 3 november zal blijken hoe deze onvrede zich vertaalt in de samenstelling van het Amerikaanse Congres.