BRUSSEL – De Verenigde Staten dreigen met zware economische tegenmaatregelen als de Europese Unie doorgaat met plannen die de toegang van Amerikaanse satellietbedrijven tot de Europese markt kunnen beperken. Volgens de Amerikaanse ambassadeur bij de EU, Andrew Puzder, kunnen eventuele vergeldingsmaatregelen verwoestende gevolgen hebben voor Europese ondernemingen die afhankelijk zijn van de Amerikaanse markt. Vooral de positie van SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk, staat daarbij centraal.
De waarschuwing volgt op een voorstel van de Europese Commissie om de verdeling van radiofrequenties voor satellietcommunicatie te veranderen. Brussel wil meer ruimte creëren voor Europese aanbieders en tegelijkertijd de afhankelijkheid van buitenlandse technologie verminderen.
Volgens Washington dreigt Europa daarmee Amerikaanse ondernemingen te benadelen en een nieuw handelsconflict tussen beide economische grootmachten uit te lokken.
Amerikaanse ambassadeur waarschuwt voor vergelding
Puzder waarschuwde in een interview met de Financial Times dat Europese bedrijven rekening moeten houden met Amerikaanse tegenmaatregelen wanneer Brussel Amerikaanse technologiebedrijven op achterstand zet.
Volgens de ambassadeur beschikt Washington over aanzienlijke economische middelen om te reageren. Omdat de Verenigde Staten een van de belangrijkste afzetmarkten voor Europese ondernemingen vormen, zouden de gevolgen volgens hem bijzonder ingrijpend kunnen zijn.
De diplomaat benadrukt dat Europa het recht heeft gevoelige overheidsinformatie en strategische infrastructuur te beschermen. Hij vindt echter dat die bescherming geen rechtvaardiging mag worden om Amerikaanse bedrijven uit concurrentieoverwegingen te benadelen.
Volgens Puzder worden Europese ondernemingen niet automatisch concurrerender door hun Amerikaanse concurrenten te beperken.
Welke concrete economische tegenmaatregelen Washington overweegt, is vooralsnog niet bekendgemaakt.
Europese Commissie wil meer controle over satellietcommunicatie
De Europese Commissie presenteerde op 27 mei 2026 een voorstel voor een nieuwe regeling van de zogenoemde 2GHz-frequentieband. Deze frequenties zijn belangrijk voor satellietdiensten waarmee mobiele telefoons rechtstreeks verbinding kunnen maken met satellieten.
Deze technologie, bekend als Direct-to-Device, maakt communicatie mogelijk op plaatsen waar gewone mobiele netwerken ontbreken of zijn uitgevallen.
De bestaande vergunningen voor deze frequentieband lopen in mei 2027 af. Brussel wil daarom een nieuwe Europese selectieprocedure invoeren en de verdeling van het beschikbare spectrum aanpassen.
Daarbij spelen economische concurrentiekracht, veiligheid en strategische autonomie een belangrijke rol.
Amerikaanse ondernemingen zoals SpaceX vrezen dat Europese aanbieders een voorkeurspositie krijgen, waardoor hun eigen mogelijkheden worden beperkt.
De Commissie benadrukt dat de markt ook toegankelijk moet blijven voor bedrijven van buiten de Europese Unie.
SpaceX vreest gevolgen voor Oekraïne
SpaceX heeft zich kritisch uitgelaten over de Europese plannen. Het bedrijf waarschuwt dat beperkingen voor satellietaanbieders negatieve gevolgen kunnen hebben voor de beschikbaarheid van communicatiediensten.
Daarbij wijst SpaceX nadrukkelijk op Oekraïne. Sinds de Russische invasie in februari 2022 speelt het Starlink-netwerk een belangrijke rol bij de communicatie van burgers, hulpdiensten en het Oekraïense leger.
Via duizenden satellieten kunnen gebruikers verbinding maken met internet, ook wanneer traditionele communicatienetwerken beschadigd zijn of niet functioneren.
Of de voorgestelde Europese frequentieverdeling daadwerkelijk gevolgen krijgt voor de bestaande Starlink-verbindingen in Oekraïne, staat echter niet vast. Het gaat vooralsnog om een waarschuwing van SpaceX en niet om een aangetoond gevolg van de nieuwe regelgeving.
Brussel wil minder afhankelijk worden van Amerikaanse technologie
Het conflict over satellietfrequenties staat niet op zichzelf. De Europese Commissie werkt aan verschillende maatregelen om de technologische zelfstandigheid van Europa te vergroten.
Daarbij gaat het onder meer om satellietcommunicatie, kunstmatige intelligentie, cloudopslag en digitale infrastructuur.
In Brussel bestaan zorgen over de afhankelijkheid van buitenlandse technologiebedrijven bij diensten die essentieel zijn voor overheid, defensie en economie.
De veranderende politieke verhoudingen onder de Amerikaanse president Donald Trump hebben die discussie verder aangescherpt.
Europa wil voorkomen dat cruciale communicatiesystemen volledig afhankelijk worden van besluiten van buitenlandse regeringen of commerciële ondernemingen.
Tegelijkertijd blijft de Europese technologiesector voor investeringen, software, clouddiensten en geavanceerde apparatuur sterk verbonden met Amerikaanse bedrijven.
Ook kritiek op Europese boetes voor techbedrijven
Puzder uit daarnaast kritiek op de Europese Digital Markets Act. Deze wet moet voorkomen dat grote technologiebedrijven hun dominante marktpositie misbruiken en concurrenten buitensluiten.
Amerikaanse ondernemingen behoren tot de belangrijkste bedrijven waarop deze regels van toepassing zijn.
De ambassadeur vraagt zich af of Brussel met hoge boetes daadwerkelijk de concurrentie wil bevorderen, of dat financiële opbrengsten een rol spelen bij de handhaving.
Dat is een beschuldiging van de Amerikaanse diplomaat. De Europese regelgeving heeft officieel tot doel eerlijke concurrentie en toegang tot digitale markten te bevorderen.
Volgens Puzder dreigt de opeenstapeling van Europese regels Amerikaanse investeringen af te remmen.
Strijd met China speelt belangrijke rol
De Amerikaanse ambassadeur pleit ervoor dat Europa en de Verenigde Staten nauwer samenwerken bij de ontwikkeling van nieuwe technologie.
Daarbij noemt hij kunstmatige intelligentie en quantumcomputing als belangrijke terreinen waarop westerse landen moeten concurreren met China.
Volgens Puzder verzwakken handelsconflicten en onderlinge beperkingen de internationale concurrentiepositie van zowel Europa als de Verenigde Staten.
De diplomaat sluit daarmee aan bij de Amerikaanse regering, die technologische samenwerking met bondgenoten belangrijk vindt in de wereldwijde concurrentiestrijd.
Nog geen besluit over Amerikaanse tegenmaatregelen
De Europese satellietplannen zijn nog niet definitief vastgesteld. Ook is niet bekend of Washington daadwerkelijk economische sancties of andere handelsmaatregelen zal nemen wanneer Brussel het voorstel doorzet.
De Europese Commissie houdt vast aan het uitgangspunt dat de nieuwe regels meer aanbieders kansen moeten geven en de Europese communicatienetwerken weerbaarder moeten maken.
Daarmee dreigt satellietcommunicatie uit te groeien tot een nieuw twistpunt in de economische en politieke betrekkingen tussen Washington en Brussel.
