MENLO PARK – Meta-topman Mark Zuckerberg heeft serieus overwogen Californië te verlaten vanwege een voorgestelde vermogensbelasting die hem mogelijk miljarden dollars zou kosten. Het moederbedrijf van Facebook, Instagram en WhatsApp heeft inmiddels een overeenkomst met zijn oprichter gesloten om hem de komende acht jaar in de Amerikaanse staat te houden.

Dat blijkt uit documenten die Meta woensdag 21 oktober heeft ingediend bij de Amerikaanse beurswaakhond SEC. De overeenkomst moet voorkomen dat Zuckerberg vanwege zijn persoonlijke belastingverplichtingen grote hoeveelheden aandelen moet verkopen en daardoor een deel van zijn zeggenschap over het technologieconcern verliest.

Eenmalige belasting van 5 procent op vermogen

Aanleiding is Proposition 40, een voorstel waarover de inwoners van Californië op 3 november stemmen. De maatregel voorziet in een eenmalige vermogensbelasting van 5 procent voor personen met een vermogen van meer dan 1 miljard dollar.

De heffing zou betrekking hebben op het vermogen van miljardairs die op 1 januari 2026 in Californië woonden. Daarmee gaat het nadrukkelijk niet om een belasting van 5 procent op het jaarlijkse inkomen, maar om een heffing op het opgebouwde vermogen, waaronder aandelen, vastgoed en andere bezittingen.

Met een geschat vermogen van ongeveer 240 miljard dollar behoort Zuckerberg tot de rijkste mensen ter wereld. De belasting zou voor hem kunnen neerkomen op een aanslag van vele miljarden dollars.

Zuckerberg wilde zijn woning verkopen

Uit de documenten blijkt dat Zuckerberg tijdens gesprekken met een speciale commissie van de raad van bestuur aangaf een verhuizing buiten Californië te overwegen.

Hij liet zelfs weten plannen te hebben om zijn woning in Palo Alto te koop aan te bieden. Een verhuizing zou grote gevolgen kunnen hebben voor Meta, waarvan het hoofdkantoor in Menlo Park staat.

De bestuurders waren vooral bezorgd over de mogelijke gevolgen voor de dagelijkse leiding van het bedrijf. Meta investeert momenteel enorme bedragen in kunstmatige intelligentie en wil dat Zuckerberg nauw betrokken blijft bij de ontwikkeling van zijn AI-activiteiten.

Meta creëert nieuwe aandelen

Om een vertrek te voorkomen, heeft Meta een nieuwe aandelenconstructie ontwikkeld. Het bedrijf introduceert aandelen van klasse C, waaraan geen stemrecht is verbonden.

Deze aandelen worden aan bestaande aandeelhouders uitgegeven. Zuckerberg krijgt daarmee de mogelijkheid een deel van zijn aandelenbezit te verkopen om eventuele belastingverplichtingen te betalen, zonder onmiddellijk zijn meerderheid aan stemrechten prijs te geven.

De oprichter beschikt momenteel over ongeveer 60,6 procent van de stemrechten binnen Meta, hoewel zijn economische belang in het bedrijf aanzienlijk kleiner is.

Volgens de overeenkomst mag Zuckerberg direct maximaal 20 procent van de nieuw ontvangen aandelen van klasse C verkopen zonder de aanvullende verkoopbeperkingen die voor hem gelden.

In ruil daarvoor heeft hij toegezegd acht jaar te blijven wonen in Californië, of in een andere staat waar Meta eventueel zijn hoofdkantoor vestigt. Voor onvoorziene bijzondere omstandigheden bevat de overeenkomst uitzonderingen.

Miljardairs keren zich tegen voorstel

De vermogensbelasting heeft in Californië tot grote politieke en economische verdeeldheid geleid. Vooral binnen Silicon Valley bestaat stevige weerstand tegen de plannen.

Google-medeoprichter Sergey Brin heeft volgens de Amerikaanse nieuwsorganisatie CalMatters al 102 miljoen dollar beschikbaar gesteld voor politieke campagnes die zich tegen de belasting keren of alternatieve belastingmaatregelen ondersteunen.

Tegenstanders vrezen dat rijke ondernemers en investeerders Californië verlaten en hun zakelijke activiteiten naar andere Amerikaanse staten verplaatsen. Daardoor zouden op langere termijn ook bestaande inkomsten uit andere belastingen kunnen verdwijnen.

Voorstanders stellen daartegenover dat de grootste vermogens een grotere bijdrage kunnen leveren aan de financiering van publieke voorzieningen.

Opbrengst vooral bestemd voor gezondheidszorg

De initiatiefnemers willen met de eenmalige belasting onder meer bezuinigingen op de gezondheidszorg opvangen. Van de opbrengst zou 90 procent worden gereserveerd voor gezondheidsvoorzieningen. De resterende 10 procent is bestemd voor onder meer onderwijs en voedselhulp.

Het voorstel richt zich naar schatting op ongeveer tweehonderd miljardairs in Californië. Hoeveel geld de belasting daadwerkelijk zou opleveren, is onderwerp van discussie.

Ook bestaan juridische vragen over de terugwerkende werking van de heffing, omdat de woonplaats op 1 januari 2026 bepalend zou zijn terwijl de stemming pas tien maanden later plaatsvindt.

Definitief besluit op 3 november

De overeenkomst tussen Zuckerberg en Meta onderstreept hoe groot de financiële belangen rond de belastingplannen zijn. Voor Meta gaat het niet alleen om de persoonlijke belastingaanslag van zijn topman, maar ook om het behoud van zijn zeggenschap en de continuïteit van het bestuur.

Of Zuckerberg daadwerkelijk miljarden dollars moet afdragen, hangt af van de uitslag van het referendum en de verdere juridische uitwerking van de belasting.

Op dinsdag 3 november krijgen de inwoners van Californië tijdens de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen het laatste woord over het omstreden voorstel.