MOSKOU – Steeds meer Russen overwegen het land te verlaten uit angst voor een nieuwe mobilisatie, toenemende internetbeperkingen en afnemende vrijheden. De huidige uittocht is veel kleiner dan na de Russische invasie van Oekraïne in 2022, maar hulporganisaties signaleren wel een duidelijke toename van het aantal Russen dat informatie zoekt over emigratie.
Angst voor nieuwe mobilisatie
Volgens de organisatie Kovcheg, die Russen helpt die naar het buitenland vertrekken, kwamen in augustus bijna acht keer zoveel vragen binnen als in mei. Volgens de organisatie betekent dat niet dat momenteel sprake is van een massale uittocht, maar wel dat meer mensen zich voorbereiden op vertrek en onderzoeken welke mogelijkheden zij hebben.
Onder Russen leeft opnieuw de vrees dat de regering een nieuwe mobilisatie zal afkondigen. Oekraïense president Volodymyr Zelensky en andere Oekraïense functionarissen hebben beweerd dat Rusland na de verkiezingen voor de Staatsdoema opnieuw militairen wil oproepen. Het Kremlin heeft die berichten herhaaldelijk en stellig tegengesproken.
De herinnering aan september 2022 speelt daarbij een belangrijke rol. Destijds werden 300.000 reservisten gemobiliseerd. Honderdduizenden Russen verlieten het land om aan de oproep te ontkomen.
Internetbeperkingen vergroten onrust
De oorlog wordt inmiddels ook in Rusland zelf sterker gevoeld. Oekraïense droneaanvallen hebben deze zomer geleid tot verstoringen van vliegverkeer, brandstofvoorziening en logistieke bedrijven. Tegelijkertijd heeft de Russische overheid de beperkingen op internetgebruik verder aangescherpt.
Voor sommige Russen is dat een belangrijke reden om te vertrekken. Een 28-jarige medewerker uit de digitale sector vertelde aan The Associated Press dat hij Rusland opnieuw had verlaten omdat internetbeperkingen zijn werk steeds moeilijker maakten. Ook de politieke situatie en de onzekerheid over een nieuwe mobilisatie speelden volgens hem een rol.
Armenië en Georgië populaire bestemmingen
Landen als Armenië, Georgië, Kazachstan en Turkije blijven belangrijke bestemmingen voor Russen die vertrekken. Van lange rijen bij grensovergangen of een tekort aan vliegtickets, zoals in 2022, is momenteel geen sprake.
Toch melden diplomaten in de regio een grotere bezorgdheid onder Russen. In Armenië heeft een hoge regeringsfunctionaris gezegd dat het land Russen die willen vertrekken om een oproep voor militaire dienst te vermijden niet zal tegenhouden. Moskou reageerde daarop met kritiek.
Ook zorgen over vrijheid en economie
Niet iedereen vertrekt vanwege de mogelijke mobilisatie. Sommige Russen noemen de verslechterende economische situatie en de beperking van politieke en persoonlijke vrijheden als belangrijkste redenen.
Onder degenen die vertrekken bevinden zich volgens AP ook politieke activisten en mensen uit de lhbti-gemeenschap. Russische autoriteiten hebben de zogenoemde internationale lhbti-beweging als extremistisch aangemerkt. Dat heeft geleid tot vervolging en arrestaties.
Ook tegenstanders van de oorlog ervaren toenemende druk. De liberale oppositiepartij Jabloko werd door het Russische Hooggerechtshof van de landelijke kieslijst voor de parlementsverkiezingen verwijderd. De partij was een van de weinige politieke organisaties die zich openlijk tegen de oorlog uitsprak.
Geen massale exodus zoals in 2022
Ondanks de toegenomen belangstelling voor emigratie zijn er volgens AP geen aanwijzingen voor een herhaling van de massale vlucht uit 2022. De huidige beweging bestaat vooral uit mensen die zich voorbereiden op vertrek of daadwerkelijk een nieuw leven in het buitenland beginnen.
De combinatie van oorlogsdreiging, economische onzekerheid, internetbeperkingen en angst voor een nieuwe mobilisatie zorgt volgens betrokken organisaties wel voor een groeiend gevoel van onzekerheid onder delen van de Russische bevolking.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
