SP wil opheldering over mogelijke belastingontwijking door Shell

DEN HAAG, 28 juli 2026 – SP-Kamerlid Jimmy Dijk heeft de staatssecretaris van Financiën om opheldering gevraagd over mogelijke belastingontwijking door Shell. Aanleiding is een publicatie van Follow the Money van 23 juli, waarin wordt gesteld dat het olie- en gasconcern er via internationale fiscale constructies in slaagt om in Nederland geen winstbelasting te betalen.

Dijk wil onder meer weten hoeveel vennootschapsbelasting Shell de afgelopen tien jaar in Nederland heeft afgedragen. Ook vraagt hij of de Belastingdienst op de hoogte was van de fiscale constructies die in het bericht worden beschreven.

Vragen over betaalde winstbelasting

Een centraal punt in de Kamervragen is de belastingafdracht van Shell in Nederland. De SP’er vraagt de staatssecretaris om duidelijk te maken of het concern in de afgelopen tien jaar winstbelasting heeft betaald. Wanneer dat het geval is, wil Dijk weten hoeveel belasting is afgedragen en in welke jaren dat gebeurde.

Wanneer Shell geen winstbelasting heeft betaald, moet het kabinet volgens het Kamerlid uitleggen waardoor die uitkomst is ontstaan. De Kamervragen bevatten nog geen overzicht van de daadwerkelijk betaalde bedragen en ook geen inhoudelijke reactie van de staatssecretaris.

De antwoorden van het kabinet moeten daarom duidelijk maken of de bewering uit de publicatie klopt en welke fiscale regels daarbij een rol hebben gespeeld. Belastinggegevens van individuele ondernemingen vallen normaal gesproken onder de fiscale geheimhoudingsplicht. Het is daardoor onzeker hoeveel informatie het kabinet over de belastingpositie van Shell openbaar kan maken.

Geldstromen via Bahama’s en Zwitserland

Dijk vraagt specifiek naar constructies waarbij winsten volgens het aangehaalde bericht zouden zijn verschoven naar andere landen. Daarbij noemt hij grondstoftransacties via de Bahama’s en royaltybetalingen aan ondernemingen in Zwitserland.

De SP wil weten of de Belastingdienst van deze geldstromen op de hoogte was en hoe de transacties fiscaal zijn beoordeeld. Ook vraagt het Kamerlid of bij de gebruikte methodes mogelijk sprake is van illegale praktijken.

Dat onderscheid is belangrijk, omdat belastingontwijking en belastingontduiking juridisch niet hetzelfde zijn. Bij belastingontwijking wordt gebruikgemaakt van verschillen, uitzonderingen of ruimte binnen belastingregels. Belastingontduiking is juist in strijd met de wet.

Uit de ingediende Kamervragen blijkt niet dat al is vastgesteld dat Shell de belastingwetgeving heeft overtreden. De staatssecretaris wordt gevraagd daarover duidelijkheid te verschaffen.

Transfer pricing onder vergrootglas

Een belangrijk onderdeel van de vragen gaat over transfer pricing. Daarmee worden de prijzen bedoeld die ondernemingen binnen hetzelfde internationale concern aan elkaar berekenen voor goederen, diensten, leningen of het gebruik van merkrechten en andere intellectuele eigendommen.

Dijk stelt dat zulke interne verrekenprijzen kunnen worden gebruikt om winsten te verplaatsen naar landen waar een lager belastingtarief geldt. Een Nederlandse dochteronderneming kan bijvoorbeeld hoge kosten betalen aan een buitenlandse dochter, waardoor de belastbare winst in Nederland lager uitvalt.

De staatssecretaris moet aangeven of belastingontwijking via transfer pricing volgens het kabinet een groot probleem is. Ook wil de SP weten welke maatregelen mogelijk zijn om winstverschuiving via interne concerntransacties verder terug te dringen.

De partij spreekt in de vragen van schimmige methodes waarmee multinationals zouden voorkomen dat winsten in Nederland worden belast. Uit de beantwoording moet blijken of de door Shell gebruikte prijzen volgens de geldende regels zakelijk zijn vastgesteld en voldoende zijn gecontroleerd.

Vraag over mogelijke staatssteun

Dijk legt daarnaast een vraag voor over mogelijke verboden staatssteun. In de aangehaalde publicatie wordt gesteld dat daarvan sprake zou kunnen zijn wanneer Shell ten onrechte geen belasting betaalt en de Nederlandse fiscus daarvan op de hoogte is.

Het Kamerlid vraagt het kabinet rechtstreeks op deze redenering te reageren. Van verboden staatssteun kan onder meer sprake zijn wanneer een onderneming een selectief economisch voordeel krijgt dat vergelijkbare bedrijven niet ontvangen.

De Kamervragen bevatten geen vaststelling dat Shell daadwerkelijk een selectief belastingvoordeel heeft gekregen. De staatssecretaris zal daarom moeten toelichten of er aanwijzingen zijn voor een afwijkende fiscale behandeling en welke Nederlandse of Europese regels daarbij van toepassing zijn.

Kritiek op bijdrage aan samenleving

Dijk vraagt de staatssecretaris ook of het acceptabel is dat bedrijven met miljardenwinsten via belastingconstructies proberen hun Nederlandse belastingafdracht zo laag mogelijk te houden.

Volgens de SP zouden grote ondernemingen die in Nederland actief zijn ook financieel moeten bijdragen aan publieke voorzieningen en de Nederlandse samenleving. Het Kamerlid wil weten welke maatregelen het kabinet gaat nemen om belastingontwijking harder aan te pakken.

Daarbij wordt niet alleen naar Shell gekeken. De vragen gaan breder over internationale concerns die dochterondernemingen, royalty’s, handelsstromen en interne facturen gebruiken om winsten over verschillende landen te verdelen.

Relatie met prijzen aan de pomp

De SP koppelt de mogelijke belastingontwijking tevens aan de kosten voor automobilisten. Dijk noemt het moeilijk uitlegbaar wanneer een oliebedrijf geen winstbelasting in Nederland betaalt, terwijl klanten hoge bedragen aan de pomp afrekenen.

Hij vraagt welke maatregelen het kabinet wil nemen om aandeelhouders van Shell meer belasting te laten betalen en consumenten minder. Uit de Kamervragen blijkt niet welk belastinginstrument daarvoor zou moeten worden gebruikt.

De uiteindelijke reactie moet uitwijzen of het kabinet mogelijkheden ziet voor aanpassingen in de winstbelasting, dividendbelasting, brandstofaccijnzen of andere heffingen. Daarbij kunnen ook Europese regels en internationale belastingafspraken een rol spelen.

Mondiaal belastingverdrag

Tot slot vraagt Dijk naar de Nederlandse positie tegenover een initiatief van een groep Afrikaanse landen om tot een mondiaal belastingverdrag te komen.

Een dergelijk verdrag zou internationale afspraken over de belastingheffing van multinationals kunnen versterken. Ook zou het landen meer mogelijkheden kunnen geven om winstverschuiving en belastingontwijking gezamenlijk aan te pakken.

De SP wil dat de staatssecretaris alle vragen afzonderlijk beantwoordt. De beantwoording moet meer duidelijkheid geven over de belastingpositie van Shell, het toezicht door de Belastingdienst en de mogelijkheden om internationale belastingconstructies strenger te controleren.