PARIJS – Frankrijk staat voor een ingrijpende sanering van de overheidsfinanciën. De staatsschuld is opgelopen tot bijna 120 procent van het bruto binnenlands product en het begrotingstekort blijft ruim boven de Europese norm. De regering bereidt daarom forse besparingen voor. De plannen leiden nu al tot stakingen en protesten en kunnen de sociale onrust in het land verder vergroten.
De Franse overheidsschuld bedroeg aan het einde van het tweede kwartaal van 2026 3.595,5 miljard euro. Dat kwam overeen met 119,0 procent van het bruto binnenlands product (bbp), tegen 117,5 procent drie maanden eerder. Alleen al in het tweede kwartaal kwam er bijna 60 miljard euro aan schuld bij, blijkt uit cijfers van het Franse statistiekbureau INSEE.
Het Franse ministerie van Financiën verwacht dat de schuld over heel 2026 uitkomt op ongeveer 119,3 procent van het bbp en in 2027 verder stijgt naar 121,7 procent. Daarmee bevindt de Franse staatsschuld zich op een recordniveau. Het tekort over 2026 wordt geraamd op ongeveer 5,4 procent van het bbp.
Tientallen miljarden aan besparingen
De regering van premier Sébastien Lecornu staat daardoor voor een moeilijke begrotingsoperatie. Voor 2027 wordt gewerkt aan een pakket waarmee tientallen miljarden euro’s moeten worden bespaard. Volgens eerder bekendgemaakte plannen gaat het om ongeveer 54 miljard euro aan maatregelen om het tekort terug te dringen.
De Franse regering presenteert donderdag 1 oktober de begrotingsvoorstellen voor 2027, inclusief de plannen voor de sociale zekerheid. De exacte verdeling van alle besparingen moet daarbij duidelijk worden. Het Franse ministerie van Financiën heeft bevestigd dat zowel de staatsbegroting als de begroting voor de sociale zekerheid die dag worden gepresenteerd.
Onder de voorstellen waarover vooraf al informatie naar buiten kwam, bevindt zich onder meer een bevriezing van de salarissen van ambtenaren. Vakbonden vrezen daarnaast dat maatregelen gevolgen krijgen voor publieke diensten en de koopkracht.
Frankrijk al onder Europese procedure
De financiële problemen spelen niet alleen in Parijs. Frankrijk valt sinds 2024 onder de Europese procedure voor landen met een buitensporig begrotingstekort. Volgens de Europese begrotingsregels geldt in beginsel een tekortgrens van 3 procent van het bbp. Frankrijk zit daar met een tekort van meer dan 5 procent aanzienlijk boven.
Het Internationaal Monetair Fonds waarschuwde eerder dit jaar dat de huidige koers onvoldoende is om het tekort zonder aanvullende maatregelen duurzaam terug te brengen. Het IMF wees daarbij onder meer op stijgende uitgaven voor vergrijzing, defensie en de energietransitie.
Ook de oplopende rente vormt een probleem. De rente op Franse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar steeg onlangs tot ongeveer 4,7 procent, het hoogste niveau sinds de financiële crisis van 2008. Hogere rente betekent dat een steeds groter deel van de begroting nodig is voor de financiering van de staatsschuld.
Stakingen en protesten al begonnen
De aangekondigde bezuinigingen hebben inmiddels tot protest geleid. Dinsdag legden onder meer leraren, brandweerlieden en andere medewerkers in de publieke sector het werk neer. Franse vakbonden verzetten zich tegen de geplande ingrepen en hebben gedreigd met nieuwe acties wanneer de regering haar plannen niet aanpast.
Tegelijkertijd zijn op honderden middelbare scholen acties uitgebroken. Op woensdag waren volgens Reuters 356 scholen bij de protesten betrokken. De scholieren protesteren onder meer tegen personeelstekorten en de toestand van schoolgebouwen. De acties vielen samen met bredere onrust onder overheidspersoneel over de komende begroting.
Nieuwe langdurige stakingen zijn daarmee een reëel politiek risico, maar het is nog niet vast te stellen hoe omvangrijk of langdurig toekomstige acties zullen worden. Dat hangt mede af van de definitieve begrotingsmaatregelen en de onderhandelingen met vakbonden.
Vergelijking met Griekse schuldencrisis gaat niet één op één op
De financiële situatie leidt tot vergelijkingen met de Europese schuldencrisis van ruim tien jaar geleden, toen Griekenland uiteindelijk internationale noodsteun nodig had. Een rechtstreekse vergelijking tussen Frankrijk en Griekenland is echter te eenvoudig. Frankrijk heeft een veel grotere en breder samengestelde economie en bevindt zich niet in dezelfde situatie als Griekenland destijds.
Wel neemt de druk van financiële markten toe. Het renteverschil tussen Franse en Duitse staatsobligaties liep recent op tot het hoogste niveau sinds 2012, een aanwijzing dat beleggers een hogere risicopremie verlangen voor het financieren van Frankrijk. Reuters
ECB-president Christine Lagarde wees deze week eveneens op de Franse schuld, die richting 120 procent van het bbp is gestegen. Zij benadrukte dat Frankrijk structurele maatregelen nodig heeft om zijn overheidsfinanciën weer onder controle te krijgen.
De komende begroting wordt daardoor een belangrijke test. De regering moet het tekort verminderen terwijl zij tegelijkertijd rekening moet houden met de gevolgen van bezuinigingen voor huishoudens, werknemers en publieke voorzieningen. De politieke strijd daarover zal naar verwachting de komende maanden een belangrijke rol spelen in Frankrijk.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
