Gemeenten krijgen meer grip op leegstaande woningen

TILBURG, 18 maart 2026 – Steeds meer Nederlandse gemeenten krijgen beter zicht op leegstaande woningen. Dat gebeurt op een moment dat de druk op de woningmarkt groot is en veel woningzoekenden moeilijk een huis kunnen vinden. Tegelijkertijd staan in Nederland nog altijd duizenden woningen leeg, soms kortdurend en soms voor langere tijd.

De gemeente Tilburg is een van de gemeenten die actief werk maakt van het opsporen van leegstand. Volgens Omroep Brabant staan daar momenteel ongeveer 500 woningen leeg. Door gegevens slimmer te combineren en gerichter te controleren, ontstaat langzaam meer inzicht in een probleem dat jarenlang lastig zichtbaar was.

Tilburg gebruikt data om leegstand op te sporen

Tilburg zet datatechnieken in om leegstand beter in kaart te brengen. Daarbij kijkt de gemeente onder meer naar gegevens uit de Basisregistratie Personen, het energieverbruik en meldingen van bewoners. Door die informatie te koppelen, kan gerichter worden onderzocht welke woningen mogelijk niet worden bewoond.

Volgens wethouder Yusuf Çelik is het verbeterde inzicht belangrijk om het probleem goed te kunnen aanpakken. De gemeente weet daardoor niet alleen beter hoeveel woningen leegstaan, maar krijgt ook meer zicht op de achterliggende redenen.

Verschillende oorzaken van leegstaande woningen

Leegstand heeft niet altijd dezelfde oorzaak. In een deel van de gevallen gaat het om woningen die tijdelijk leegstaan vanwege renovatie of sloop. Ook administratieve vertragingen bij verkoop of verhuur kunnen ertoe leiden dat een huis enige tijd onbewoond blijft.

Daarnaast worden sommige woningen aangehouden als investering en niet direct gebruikt. Er zijn ook panden die dienen als tweede woning, atelier of opslagruimte. Volgens Çelik moet daarbij wel zorgvuldig worden gekeken of er daadwerkelijk sprake is van leegstand. Panden met een andere functie worden zoveel mogelijk uit de cijfers gefilterd.

Strenger controleren geeft gemeenten meer grip

Gemeenten hebben lange tijd beperkt zicht gehad op leegstaande woningen. Door beter gebruik te maken van beschikbare data en controles aan te scherpen, verandert dat beeld nu. In Tilburg heeft die aanpak geleid tot een concreter overzicht van woningen die leegstaan en de redenen daarachter.

Çelik noemt dat een eerste stap in een ingewikkeld dossier. Volgens hem is het belangrijk om door te zetten, juist omdat woningen vaak om uiteenlopende en soms complexe redenen leegstaan. Elke woning die weer beschikbaar komt, kan bijdragen aan het verlichten van de druk op de woningmarkt.

Gemeenten nemen maatregelen tegen langdurige leegstand

Nederlandse gemeenten treffen verschillende maatregelen om langdurige leegstand tegen te gaan. Sommige gemeenten werken met een leegstandsregister, waarin eigenaren verplicht zijn leegstand te melden. Ook kunnen boetes worden opgelegd als woningen zonder geldige reden langdurig leeg blijven staan.

Daarnaast stimuleren gemeenten tijdelijk gebruik van leegstaande panden, bijvoorbeeld via tijdelijke verhuur of anti-kraakconstructies. Daarmee proberen zij te voorkomen dat woningen onnodig lang ongebruikt blijven en dat buurten te maken krijgen met verloedering.

Leegstaande woningen sneller weer beschikbaar maken

Het opnieuw benutten van leegstaande woningen vraagt in de praktijk vaak meer dan alleen administratieve afhandeling. Woningen moeten geregeld eerst worden opgeknapt, ingericht of geschikt gemaakt voor nieuwe bewoning. Toch kan het sneller beschikbaar maken van bestaande huizen helpen om het woningtekort deels te verlichten.

Daarmee ontstaat extra woonruimte zonder dat direct nieuwbouw nodig is. Gemeenten hopen dan ook niet alleen het aantal leegstaande woningen terug te dringen, maar vooral ook de periode van leegstand te verkorten. Dat kan op termijn zorgen voor meer doorstroming op de woningmarkt.