Glastuinbouw vreest hoge energiekosten en hogere btw

DEN HAAG – Glastuinbouw Nederland maakt zich grote zorgen over het energiebeleid van het kabinet en de aangekondigde verhoging van de btw op bloemen en planten. Volgens voorzitter Adri Bom-Lemstra dreigt de energierekening voor glastuinders te hoog te worden. Ook vreest de sector dat de btw-verhoging het verdienvermogen van ondernemers onder druk zet.

Het kabinet wil het btw-tarief op sierteeltproducten per 1 januari 2028 verhogen van 9 naar 21 procent. Het voorstel staat in het Belastingplan 2027. De maatregel moet nog door het parlement worden goedgekeurd.

Volgens Glastuinbouw Nederland raakt de verhoging niet alleen telers, maar de volledige keten van producenten tot consumenten. Bloemen en planten worden duurder, terwijl het kabinet tegelijkertijd ambities heeft op het gebied van vergroening, verduurzaming, gezondheid en welzijn.

„Je kunt moeilijk zeggen dat je meer groen wilt in Nederland en tegelijkertijd bloemen en planten fors duurder maken”, zegt Bom-Lemstra.

Sector waarschuwt voor gevolgen energiebeleid

Ook het energiebeleid zorgt voor zorgen binnen de sector. Nederlandse glastuinders werken aan de doelstelling om de sector in 2040 klimaatneutraal te maken. Daarvoor wordt geïnvesteerd in onder meer aardwarmte, restwarmte, duurzame elektriciteit en andere alternatieven voor aardgas.

Volgens Glastuinbouw Nederland worden deze investeringen echter bemoeilijkt door onder meer netcongestie, lange vergunningprocedures voor duurzame warmteprojecten en een tekort aan externe CO2.

Warmtekrachtkoppelingen, waarbij gasmotoren warmte, elektriciteit en CO2 produceren, spelen volgens de sector bovendien nog altijd een belangrijke rol in het Nederlandse energiesysteem.

Kritiek op ETS2 en groen gas

De glastuinbouw heeft daarnaast kritiek op de plannen om de sector te betrekken bij het Europese emissiehandelssysteem ETS2 en de bijmengverplichting voor groen gas.

Volgens Glastuinbouw Nederland kunnen deze maatregelen de energiekosten voor telers sterk verhogen. Onderzoek van Wageningen University & Research waar de brancheorganisatie naar verwijst, laat volgens de organisatie zien dat de combinatie van klimaatmaatregelen de sector verliesgevend kan maken.

Het kabinet heeft daarom een compensatieregeling aangekondigd. De uitwerking daarvan is volgens Glastuinbouw Nederland opnieuw uitgesteld.

Bom-Lemstra noemt de voorgestelde compensatie „een sigaar uit eigen doos”. Volgens haar is de regeling niet voor ieder bedrijf toereikend en brengt de uitvoering grote administratieve lasten met zich mee.

„Dit is geen zorgvuldig klimaatbeleid, maar een kwetsbaar systeem dat investeringen en verduurzaming afremt”, aldus de voorzitter.

Glastuinbouw komt met alternatief

Glastuinbouw Nederland pleit voor een alternatief waarbij de sector buiten ETS2 blijft. Daarbij zou het bestaande CO2-sectorsysteem uit het Convenant Energietransitie Glastuinbouw moeten worden benut.

Volgens de brancheorganisatie voorkomt deze aanpak dat een complexe compensatieregeling nodig is. De sector wil dat het kabinet het alternatief onderzoekt voordat opnieuw wordt besloten over de compensatie.

Extra geld voor gewasbescherming

De Rijksbegroting bevat volgens de sector ook positieve onderdelen. Zo wordt 34,2 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor het verbreden van het aanbod aan gewasbeschermingsmiddelen. Daarnaast wordt geïnvesteerd in innovatie en het testen van nieuwe oplossingen in de praktijk.

Glastuinbouw Nederland vindt die investeringen belangrijk, maar stelt dat nog onvoldoende duidelijk is hoe ze bijdragen aan de uitvoering van het Convenant Gewasbescherming.

Volgens Bom-Lemstra zijn voldoende middelen, concrete oplossingen en een duidelijk toekomstperspectief noodzakelijk om de verduurzamingsdoelen voor telers haalbaar te maken.

Robotisering en kunstmatige intelligentie

Naast verduurzaming richt de sector zich op verdere automatisering. Robotisering en kunstmatige intelligentie moeten ervoor zorgen dat steeds meer werkzaamheden geautomatiseerd kunnen worden.

Glastuinbouw Nederland vraagt het kabinet om innovatieprogramma’s voor robotisering en digitalisering voort te zetten. Ook moet volgens de brancheorganisatie meer aandacht komen voor opleidingen en het ontwikkelen van vaardigheden.

Technologische ontwikkeling is volgens Bom-Lemstra echter niet voldoende om de arbeidsmarktproblemen op te lossen. De sector heeft ook behoefte aan een strategie om werknemers aan te trekken, op te leiden en te behouden.

Een sterkere leercultuur op de werkvloer, scholing en ontwikkelmogelijkheden moeten daarbij een grotere rol krijgen.

Droogte vergroot zorgen over zoetwater

Ook de beschikbaarheid van water blijft een belangrijk aandachtspunt. Klimaatverandering zorgt volgens Glastuinbouw Nederland voor grotere risico’s op droogte, wateroverlast en verzilting.

De sector constateert dat ondanks de langdurige droogte de uitgaven voor zoetwatervoorziening niet toenemen. De investeringen van het Rijk zijn volgens de organisatie vooral gericht op het hoofdwatersysteem.

Daardoor zullen glastuinbouwbedrijven volgens de brancheorganisatie zelf verder moeten investeren in waterberging en een betrouwbare watervoorziening.

Daarnaast stijgt de belasting op leidingwater volgens de kabinetsplannen met 10 cent naar 0,537 euro per kubieke meter. Het huidige maximum voor de belasting over een verbruik van meer dan 50.000 kubieke meter verdwijnt.

Meer geld voor waterkwaliteit

Voor verbetering van de waterkwaliteit trekt het Rijk volgend jaar wel aanzienlijk meer geld uit. Het budget stijgt volgens de sector van 334 miljoen euro in 2026 naar 517 miljoen euro in 2027.

Glastuinbouw Nederland noemt de extra aandacht voor waterkwaliteit noodzakelijk, mede vanwege de deadline van 2027 voor de Europese Kaderrichtlijn Water.

Tegelijkertijd vraagt de organisatie om meer aandacht voor de beschikbaarheid van zoetwater. „Water is een essentiële productiefactor”, stelt Bom-Lemstra.

De brancheorganisatie pleit daarom voor meer samenwerking tussen overheden en bedrijfsleven en voor een sterkere regie vanuit het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Sector wil duidelijkheid over toekomst

Glastuinbouw Nederland vindt dat de sector veel investeert in verduurzaming, innovatie en automatisering, maar dat daarvoor stabiel en uitvoerbaar overheidsbeleid nodig is.

De combinatie van hogere energiekosten, nieuwe klimaatregels, netcongestie, arbeidsmarktkrapte en de voorgenomen btw-verhoging zorgt volgens de brancheorganisatie voor extra onzekerheid.

De sector wil daarom dat het kabinet bij de verdere uitwerking van het beleid rekening houdt met de economische gevolgen voor glastuinbouwbedrijven en de investeringen die nodig zijn om de verduurzaming richting 2040 voort te zetten.