Kabinet trekt miljarden uit voor innovatie en energie

DEN HAAG – Het kabinet trekt vanaf de komende jaren miljarden euro’s uit voor innovatie, verduurzaming, energiezekerheid en digitale infrastructuur. Met de investeringen wil het kabinet de economische groei versterken en Nederland minder afhankelijk maken van buitenlandse technologie en fossiele energie.

De plannen zijn onderdeel van de begroting voor 2027 die op Prinsjesdag is gepresenteerd. Het kabinet wijst daarbij op de achterblijvende productiviteitsgroei, internationale concurrentie en economische afhankelijkheden. De regering wil daarom inzetten op investeren, hervormen en internationale samenwerking.

Nieuwe investeringsinstelling

Een belangrijk onderdeel is de oprichting van een Nationale Investeringsinstelling (NII). Hiervoor wordt 3,3 miljard euro beschikbaar gesteld. De instelling moet innovatieve bedrijven en groeibedrijven helpen bij het aantrekken van financiering.

Daarnaast komt het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI). Hiervoor is 500 miljoen euro beschikbaar. Het doel is om wetenschappelijke kennis sneller om te zetten in commerciële toepassingen.

Voor een nieuwe ronde van het Nationaal Groeifonds wordt 375 miljoen euro uitgetrokken. Ook wordt de Innovatiebox voor kleinere en middelgrote bedrijven verruimd. Het plafond voor de regeling gaat volgens de kabinetsplannen van 25.000 naar 100.000 euro.

De overheid wil daarnaast vaker optreden als zogenoemde launching customer voor innovatieve bedrijven. Daarmee moet de marktintroductie van nieuwe technologie worden versneld. De officiële Prinsjesdagstukken bevestigen de bedragen voor de NII, NADI, het Nationaal Groeifonds en de Europese AI-samenwerking.

Extra geld voor duurzame energie

Ook de energietransitie krijgt grote financiële impulsen. In 2027 is in totaal 6 miljard euro beschikbaar voor subsidies die de energievoorziening moeten verduurzamen en de energiezekerheid moeten versterken.

Van dat bedrag gaat 1,6 miljard euro naar de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE). Voor huishoudens is 499 miljoen euro beschikbaar via de ISDE, onder meer voor warmtepompen en isolatie.

Voor de energie-intensieve industrie wordt 574 miljoen euro uitgetrokken via de IKC ETS. Daarnaast is 132 miljoen euro beschikbaar voor bedrijven die met de VEKI-regeling investeren in maatregelen die de CO2-uitstoot verminderen.

Aanpak van het volle stroomnet

Het kabinet wil daarnaast de problemen met de capaciteit van het elektriciteitsnet aanpakken. Een aanpak die in Utrecht is ontwikkeld, moet met 11,5 miljoen euro ook in andere kritieke regio’s kunnen worden toegepast.

Voor de energie-infrastructuur die nodig is voor nieuwe windenergiegebieden op de Noordzee is tot en met 2031 360 miljoen euro gereserveerd. Voor 2027 wordt bovendien budget beschikbaar gesteld voor 4 gigawatt aan windvermogen op zee.

Het kabinet koppelt de investeringen aan de uitbreiding van windenergie, kernenergie en andere vormen van CO2-arme energie. Voor kernenergie is in totaal 200 miljoen euro beschikbaar, waarvan 12 miljoen euro in 2027 wordt ingezet.

1,3 miljard euro voor CO2-opslag

Een van de grootste afzonderlijke energie-investeringen betreft CO2-opslag. Vanaf 2027 wordt 1,3 miljard euro gereserveerd voor het Aramis-project.

Aramis moet CO2 uit de industrie via infrastructuur transporteren en opslaan in lege gasvelden onder de Noordzee. Het kabinet wil hiermee investeringen in industriële verduurzaming mogelijk maken.

Daarnaast wordt 245 miljoen euro beschikbaar gesteld voor extra opslag van waterstof in zoutcavernes. De maatregelen zijn onderdeel van de plannen om de energievoorziening minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen.

Investeringen in kunstmatige intelligentie

Ook kunstmatige intelligentie krijgt een plaats in de economische strategie. Nederland stelt 120 miljoen euro beschikbaar voor deelname aan een Europees Important Project of Common European Interest (IPCEI) op het gebied van AI.

Daarmee wil het kabinet Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen laten deelnemen aan grootschalige Europese samenwerkingsverbanden rond strategische technologie.

Daarnaast wordt 18 miljoen euro uitgetrokken voor zeebodemonderzoek naar een mogelijke aftakking naar Nederland van een nieuwe zeekabel tussen Europa en Azië via het Noordpoolgebied. Het onderzoek moet bijdragen aan meer diversiteit en weerbaarheid van de digitale verbindingen.

Economische groei moet omhoog

Het kabinet koppelt de investeringen aan de noodzaak om het Nederlandse verdienvermogen op langere termijn te versterken. Volgens het kabinet is economische groei nodig om publieke voorzieningen zoals zorg, onderwijs en sociale zekerheid betaalbaar te houden.

De regering wil daarom structureel minimaal 1,5 procent economische groei realiseren. Daarbij ligt de nadruk op hogere productiviteit door innovatie, digitalisering en investeringen.

De bredere Miljoenennota voor 2027 gaat tegelijkertijd uit van een overheidstekort van 2,9 procent van het bbp. De overheidsschuld loopt volgens de kabinetsraming op van 45,6 procent van het bbp in 2026 naar 46,9 procent in 2027.

Geen grote lastenverzwaringen voor ondernemers

Voor ondernemers wil het kabinet volgens de plannen zorgen voor meer stabiliteit rond fiscale regelingen en lasten. Tegelijkertijd moet de regeldruk verder worden verminderd.

De combinatie van publieke investeringen, fiscale regelingen en maatregelen rond energie en infrastructuur moet bedrijven meer ruimte geven om te investeren in nieuwe technologie, digitalisering en verduurzaming.

De exacte uitwerking van de maatregelen wordt vastgelegd in de begrotingen en bijbehorende wet- en regelgeving voor 2027. De officiële Prinsjesdagstukken zijn inmiddels door het kabinet gepubliceerd.