DEN HAAG – Het kabinet werkt aan een nieuwe Wet wapens en munitie. Daarbij blijft het uitgangspunt dat bezit en gebruik van wapens door burgers in beginsel verboden zijn. Uitzonderingen blijven alleen mogelijk als sprake is van een gerechtvaardigd belang en als er geen aanwijzingen zijn voor onbetrouwbaarheid of vrees voor misbruik.

Dat staat in een beslisnota bij de Kamerbrief over de hoofdlijnen en uitgangspunten voor de nieuwe wet. De wet moet richting geven aan nieuw beleid voor wapenbezit, wapenvergunningen en toezicht. Ook wordt gekeken naar een sneller verbod op zware luchtdrukwapens via aanpassing van de Regeling wapens en munitie, vooruitlopend op het nieuwe wetsvoorstel.

Strenge eisen aan personen en gebruik

Volgens het kabinet moeten uitzonderingen op het wapenverbod beperkt blijven tot specifiek afgebakende doeleinden. Daarbij worden strenge eisen gesteld aan de persoon, het gebruik en het bezit van wapens. Het doel is het verkleinen van risico’s voor de samenleving en het voorkomen van incidenten met slachtoffers.

De uitwerking van de nieuwe wet gebeurt in overleg met handhavingsdiensten, ketenpartners, brancheorganisaties, belangenbehartigers en maatschappelijke organisaties. Na de zomer van 2026 wil het kabinet de Tweede Kamer informeren over de verdere uitwerking. Bij voorspoedige voortgang kan het wetsvoorstel in de eerste helft van 2027 in consultatie gaan. De planning is om het conceptwetsvoorstel eind 2027 aan de Tweede Kamer aan te bieden.

Onderzoek wijst op brede maatschappelijke zorgen

Uit een burgerconsultatie van onderzoeksbureau Verian blijkt dat een ruime meerderheid van de Nederlanders negatief staat tegenover vuurwapens in huis. Van de ondervraagden is 85 procent negatief over het idee dat burgers vuurwapens thuis hebben. Slechts 6 procent is daar positief over. Ook is 7 procent positief over het idee dat de overheid burgers kan toestaan om een vuurwapen in huis te hebben.

Respondenten noemen vooral gevaar, onveiligheid, misbruik, criminaliteit, ongelukken en de vrees dat burgers het recht in eigen hand nemen. Ook worden zorgen geuit over psychische problemen, escalatie bij conflicten en situaties waarin kinderen toegang tot wapens kunnen krijgen.

Voorwaarden moeten volgens burgers strenger

Wanneer vuurwapenbezit toch wordt toegestaan, willen veel respondenten aanvullende voorwaarden. Daarbij worden onder meer psychische en lichamelijke keuringen, gescheiden opslag van wapens en munitie, sociale en persoonlijke achtergrondchecks, traceerbaarheid van wapens en regelmatige onaangekondigde controles genoemd.

Ook handhaafbaarheid speelt een grote rol. Uit het onderzoek komt naar voren dat veel burgers vinden dat geen vergunningen moeten worden verleend als onvoldoende capaciteit bestaat voor toezicht. Burgers die vuurwapens willen bezitten, zouden volgens veel respondenten bovendien de kosten van vergunningverlening en controle moeten dragen.

Landsadvocaat ziet ruimte voor aanscherping

Een advies van Pels Rijcken, het kantoor van de landsadvocaat, beschrijft de huidige Wet wapens en munitie als een streng stelsel. Wapenbezit is alleen mogelijk als een aanvrager een redelijk belang kan aantonen en er geen aanwijzingen zijn dat diegene een veiligheidsrisico vormt. Volgens het advies hangt de werking in de praktijk sterk af van de beoordeling van de begrippen ‘redelijk belang’ en ‘vrees voor misbruik’.

De landsadvocaat noemt verschillende mogelijke aanscherpingen. Daarbij gaat het onder meer om een medisch attest, een verzekeringsplicht, onderzoek naar huisgenoten, een eis van regelmatig gebruik, een betrouwbaarheids- en geschiktheidstoets en een duidelijker opsomming van wettige redenen voor wapenbezit. Ook kan nadrukkelijker worden vastgelegd dat geen vergunning wordt verleend bij aanwijzingen dat een aanvrager zich afzet tegen de democratische rechtsorde.

Stakeholders wijzen op complex vraagstuk

Naast de burgerconsultatie is een bloemlezing opgesteld met inzichten van meer dan 80 stakeholders. Daarin komen perspectieven naar voren van onder meer jacht, schietsport, verzamelaars, wapenhandelaren, ministeries, provincies, omgevingsdiensten, Douane, politie, natuurorganisaties, dierenorganisaties en slachtofferadvocaten.

De bloemlezing laat zien dat actualisering en herijking van het stelsel breed als relevant worden gezien. Incidenten met vergunninghouders, polarisatie, verminderd vertrouwen in instituties, normalisering van geweld en veiligheidsbeleving spelen daarbij een rol. Het document is geen feitelijke toetsing, maar geeft een beeld van zorgen, ervaringen en uiteenlopende opvattingen rond legaal wapenbezit.

Nieuwe wet moet duidelijker en beter uitvoerbaar worden

De nieuwe Wet wapens en munitie moet niet alleen strenger, maar ook duidelijker worden. In het advies van de landsadvocaat wordt gewezen op de mogelijkheid om beoordelingscriteria objectiever en inzichtelijker te maken. Dat kan bijdragen aan uniformere vergunningverlening.

Het kabinet werkt de komende periode aan beleidsopties die worden getoetst op uitvoerbaarheid, proportionaliteit en juridische houdbaarheid. Daarmee moet een wet ontstaan die het uitgangspunt van het wapenverbod bevestigt, maar ook duidelijk regelt onder welke strikte voorwaarden uitzonderingen nog mogelijk zijn.