DEN HAAG – Consumenten die na het faillissement van hun energieleverancier in 2021 werden geconfronteerd met fors hogere tarieven, krijgen mogelijk duidelijkheid over hun rechten. Advocaat-generaal W.L. Valk heeft vrijdag 23 oktober een advies uitgebracht aan de Hoge Raad over de vraag welke voorwaarden gelden wanneer een energieleverancier klanten van een failliete concurrent overneemt.

De zaak draait om het faillissement van SEPA Green Energy in december 2021. Energieleverancier Innova Energie nam destijds 37.787 aansluitingen voor gas en elektriciteit over. Klanten kregen vervolgens te maken met nieuwe tarieven, die aanzienlijk hoger konden liggen dan de prijzen die zij met SEPA hadden afgesproken.

Consument eist ruim 4.400 euro terug

Een voormalige klant van SEPA stapte naar de rechter omdat hij vond dat Innova zich aan zijn oorspronkelijke energiecontract moest houden. De consument had in december 2020 een tweejarig contract met vaste tarieven afgesloten.

Na het faillissement van SEPA liet Innova weten dat de oude tarieven, voorwaarden en einddata waren vervallen. De klant berekende dat hij daardoor tussen december 2021 en december 2022 in totaal 4.414,87 euro te veel had betaald.

Hij eist dat bedrag terug. Volgens hem had Innova de bestaande overeenkomst moeten respecteren. Innova bestrijdt dat en stelt dat na de overname nieuwe tarieven mochten worden gehanteerd.

Oude contracten niet automatisch geldig

Advocaat-generaal Valk concludeert dat de wetgeving die destijds gold niet voorschreef dat een nieuwe energieleverancier automatisch de oude contractvoorwaarden en tarieven moest overnemen.

De regeling was vooral bedoeld om te voorkomen dat huishoudens zonder gas of elektriciteit kwamen te zitten. Volgens Valk betekende die verplichte voortzetting van de levering niet dat de oorspronkelijke overeenkomst ongewijzigd bleef bestaan.

Ook wijst hij erop dat energieleveranciers die klanten van failliete concurrenten overnamen, anders zelf in financiële problemen konden komen wanneer zij tegen historisch lage tarieven moesten blijven leveren.

Nieuwe tarieven moeten wel redelijk zijn

Dat betekent volgens het advies niet dat een opvolgende leverancier onbeperkt hogere prijzen mag rekenen.

Valk ziet in het juridische begrip zaakwaarneming een mogelijke oplossing. Wanneer de nieuwe energieleverancier marktconforme tarieven en voorwaarden hanteert, kan daarmee volgens hem een nieuwe overeenkomst tot stand komen.

Zijn de tarieven of voorwaarden niet redelijk, dan kan de consument daartegen bezwaar maken. In dat geval bestaat volgens het advies mogelijk geen nieuwe overeenkomst, maar moet de klant nog altijd betalen voor daadwerkelijk geleverde energie. Daarbij zouden de prijzen moeten gelden die op het moment van levering gebruikelijk waren.

Geen sprake van gratis energie

Een belangrijk onderdeel van de juridische discussie is de vraag of consumenten energie geleverd kregen zonder daar zelf om te hebben gevraagd.

Volgens de advocaat-generaal kunnen dergelijke leveringen niet worden beschouwd als ongevraagde leveringen waarvoor consumenten niets hoeven te betalen.

De overheid had de tijdelijke overname juist verplicht gesteld om de energievoorziening veilig te stellen. De gebruikelijke consumentenregels over ongevraagde leveringen zijn volgens Valk daarom niet van toepassing.

Nieuwe Energiewet biedt andere bescherming

Sinds 1 januari 2026 geldt een nieuwe Energiewet. Daarin is bij vrijwillige overname van klanten van een failliete leverancier uitdrukkelijker geregeld dat bestaande overeenkomsten, inclusief tarieven en voorwaarden, worden voortgezet.

Deze nieuwe regels gelden echter niet met terugwerkende kracht voor de energiecrisis van 2021 en 2022.

Uitspraak kan gevolgen hebben voor duizenden klanten

De kwestie speelt niet alleen tussen de betrokken consument en Innova. Bij verschillende rechters lopen vergelijkbare procedures over energieleveranciers die tijdens de energiecrisis failliet gingen.

De kantonrechter in Den Haag heeft daarom juridische vragen voorgelegd aan de Hoge Raad.

Het advies van de advocaat-generaal is niet bindend. De Hoge Raad moet nog uitspraak doen. Die beslissing kan belangrijke gevolgen hebben voor consumenten die na een gedwongen overstap aanzienlijk hogere energierekeningen kregen.